Konusunu Oylayın.: Cenaze namazı kılma ve fazileti ile ilgili

5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi
Cenaze namazı kılma ve fazileti ile ilgili
  1. 16.Ocak.2011, 11:28
    1
    Misafir

    Cenaze namazı kılma ve fazileti ile ilgili






    Cenaze namazı kılma ve fazileti ile ilgili Mumsema Cenaze namazının fazileti nelerdir? yardım edenden şimdiden Allah razı olsun.


  2. 16.Ocak.2011, 11:28
    1
    FİLİZ KEKLİK - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    FİLİZ KEKLİK
    Misafir



  3. 16.Ocak.2011, 13:37
    2
    Desert Rose
    Silent and lonely rains

    Profili:
    Üyelik Tarihi: 21.Ocak.2007
    Üye No: 5
    Mesaj Sayısı: 17,685
    Rep Derecesi:
    Tecrübe Puanı: 227
    Bulunduğu yer: the silent deserts in my soul

    Yanıt: Cenaze namazı kılma ve fazileti ile ilgili




    Cenaze Namazı Kılmanın ve Uğurlamanın Fazileti


    3168)Ebû Hüreyre Hz. Peygamberden naklen demiştir ki: '-Kim cenazeye uya (rak musallaya kadar gide)r de, üzerine na-maz kılarsa ona bir kırat (ağırlığınca sevap) vardır. Kim (namazdan sonra da) ona uyar (ak kabrine kadar gidip, defni) sona erinceye ka-dar (başında durursa), ona en küçüğü Uhud dağı kadar -veyahut da birisi Uhud dağı kadar- (olan) iki kırat (ağırlığında sevap) vardır"[376]


    Açıklama



    Metinde geçen kelimesi, aslında bir şeyin arkasından gitmek anlamına gelir. Fakat Buharı'nın rivayetinde Rasulu Ekrem Efendimizin "cenazenin arkasından yürümekle önünden, sağından veya solundan yürümek arasında bir fark olmadığını" açıkladığı ifade edildiğinden[377] biz bu kelimeyi tercüme ederken, cenazenin dört cihetine de şâmil olmak üzere "kim cenazeye uya(rak musallaya kadar gider)se" diye tercüme ettik. Nitekim bu kelimenin Buharî'nin Sahih'inde "uğurladı" şeklinde geçmesi de bu kelimenin cenazenin dört cihetine de şâmil olarak kul-lanılmış olduğunu göstermektedir

    Menhel yazarının açıklamasına göre, "üzerine namaz kılarsa" cümlesinin başında bulunan "fa" burada tertib ve ta'kib ifade etmediğin-den, hem cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlayıp da namazını kılınca terkedip giden, hem de cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlamadığı halde, cenaze namazına iştirak edip kabre kadar uğurlayan kim-selerin bu sevaba erişecekleri anlaşılmaktadır. Her ne kadar hadisin zahirin-den anlaşılan manâ bu ise de, ileride mealini sunacağımız 3169 numaralı ha-dis, bu sevabın cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlayıp, sonra namazını da kılan kimselere ait olduğunu açıkça ifade etmektedir. Bu mev-zuda Hafız İbn Hacer de şöyle diyor: Her ne kadar, Müslim'in Sahih'inde "Her kim cenaze ile birlikte onun evinden çıkar da namazını kılarsa..."[378] buyurularak bu sevabı cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlamakla birlikte namazını da kılan kimseye ait olduğu açıklanıyor ve İmam Ahmed'-in Ebû Said el-Hudrî (r.a)'den rivayet ettiği bir hadis-i şerifte de bu manâ te'yid ediliyorsa da, benim anladığım manâya göre, sadece cenaze namazım kılan kimseler bu sevaba nail olurlar. Çünkü namazdan önce cenazeyi yıka-mak, kefenlemek, musallaya götürmek gibi işlerin hepsi, namaz İçin bir ha-zırlık ve vesile mahiyetindedir. Bütün bunları yapmaktan maksat, cenaze na-mazının kılınmasını sağlamaktır. Bu bakımdan asıl gaye olan cenaze nama-zını kılan kimse, bu sevaba erişir. Fakat sadece cenaze namazı kılmakla ye-tinen kimsenin kazandığı sevab, hem cenaze namazı kılıp hem de cenazeyi uğurlayan kimsenin sevabına nisbetle daha aşağı olur. Nitekim Müslim'in rivayet ettiği "Her kim bir cenazenin namazını kılar da ardından gitmezse, o kimseye bir kırat (sevap) vardır"[379] mealindeki hadis-i şerifle İmam Ah-med'in Ebû Hüreyre (r.a)'den rivayet ettiği aynı mealdeki hadis-i şerifte sa-dece cenaze namazını kılmakla yetinip, onu uğurlamaya katılmayan kimse-lerin de bu sevaba erişeceklerini ifade etmektedir

    Muhibbu't-Taberi ve bazı kimselere göre, bu sevaba erişebilmek için, sa-dece cenaze namazını kılmak yetmez. Cenaze namazını kılmakla beraber, cenazeyi ya evinden musallaya ya da musalladan kabre kadar uğurlamak da gerekir. Her ne kadar mütekaddimin âlimlerden bir kısmı, metinde geçen "Kim ona uyarak kabrine kadar gidip defni bitinceye kadar başında bulunursa1' anlamına gelen, cümlenin zahirinden "cenazeyi kabre kadar uğur-layıp da gömülünceye kadar yanında duran bir kimsenin, sadece bu uğurla-ma işinden dolayı iki kırat sevap alacağı, namaza iştirakinden dolayı aldığı kıratın bunun dışında olduğu" hükmünü çıkarmışlarsada Buhari ve Müslim'in Ebû Hüreyre'den rivayet ettikleri "Kim sevabına inanarak bir müslümanın cenazesini uğurlar ve namazını kılıp defnedilinceye kadar yanında durursa iki kırat sevapla döner. Kim de sadece cenaze namazını kılıp defnedilmesini beklemeden dönerse bir kırat sevapla döner"[380] mealindeki hadis-i şerifte, cenaze namazında bulunan kimseye bir kırat ve defnedilinceye kadar yanında bulunan kimseye de bir kırat sevap verilir. Her ikisini de yapan kimseye ise iki sevap verilir buyurmuştur

    Mevzumuzu teşkil eden Ebû Dâvûd hadisinin zahirinden ise "cenaze na-mazını kılana bir kırat, onu kabre kadar uğurlayıp defnedilinceye kadar ya-nında duran kimseye de iki kırat sevap verileceği" manâsı anlaşılmaktadır

    Bu iki hadisin arasını şu şekilde te'lif etmek mümkündür. Ebû Dâvûd hadisinde "Cenazeyi kabre kadar uğurlayıp da defnedilinceye kadar yanın-da duran kişiye verileceği" va'dedilen iki kırat sevaba cenaze namazının se-vabı da dahildir. Bir başka ifade ile bu iki kırat sevabı sadece cenazeyi kabre kadar uğurlayıp gömülünceye kadar yanında durmanın sevabı değil, cenaze namazıyla birlikte onu uğurlayıp kabre konuncaya kadar yanında bulunma-nın sevabıdır. Bu hadis:

    "Her kim yatsıyı cemaatla kılarsa, gecenin yarısını namazla geçirmiş gibi olur ve kim sabah namazını cemaatle kılarsa bütün gece namaz kılmış gibi olur"[381] hadisine benzer. Nasıl ki burada sabah namazını kılan kimse tüm geceyi ihya etmiş olur sözüyle sabah namazıyla birlikte yatsı yi da kılan kim-se kasdediliyorsa, mevzumuzu teşkil eden hadis-i şerifte de "cenazeyi kabre kadar uğurlayıp gömülünceye kadar başında duran kimse" sözüyle de cena-ze namazını kılıp cenazeyi defnedilinceye kadar takibeden kimse kasdedilmektedir

    Ancak cenazeyi musalladan kabre kadar uğurlayan bir kimsenin bu bir kırat değerindeki sevabı kazanabilmesi için mevzuumuzu teşkil eden hadise göre, cenaze kabre konuncaya kadar yanında bulunması gerekmektedir. Ni-tekim "Cenaze kabre konuncaya kadar onun arkasından gidene de"[382] me-alindeki hadisi şerifle Tirmizî'nin rivayet ettiği "... Her kim cenazeyi takibederse ona iki kırat (ecir) vardır..."[383] mealindeki hadisi şerif bunu ifade ederlerken Ebû Avane'nin rivayetinde de bu sevaba erişebilmek için, ölü-nün üzerinin toprakla kapatılmasına kadar beklemek gerektiği ifade edilmek-tedir. Bu mevzudaki en açık rivayet budur. Bu kayıt sadece ölünün kabre indirilmesinin bu sevaba erişmek için yeterli olduğunu ifade eden hadisleri de kayıtlamaktadır. Şevkanî de Neylü'I-Evtar isimli eserinde böyle demiştir

    Metinde geçen kırat kelimesi burada nasip manâsında kullanılmıştır. As-lında kırat, bir dirhemin onikide biri (1/12) gibi küçük bir miktara tekabül eder. Fakat burada bu manada kullanılmayıp çok büyük bir pay anlamında kullanıldığını açıklamak için Rasûl-ü Zîşan Efendimiz bir kıratın, hakkın-da: "O, bir dağdır kî o bizi sever biz de onu severiz."[384] buyurduğu Uhud dağına benzetmiştir. Bu sözü işiten mü'niinler Uhud büyüklüğündeki kıra-tın ne kadar büyük olduğunu ve cenazeyi uğurlayan, namazım kılan kimse-nin sevabının büyüklüğünü ve buna kıyasla da onu yıkayıp kefenleyen kim-senin ecrini derhal anlarlar. Nitekim Bezzar'ın Ebû Hüreyre'den merfuan rivayet ettiği bir hadis-i şerifte de "Cenaze evine gelen kimseye bir kırat, onu uğurlayana bir kırat, namazını kılana bir kırat, defn edilinceye kadar yanın-da durana bir kırat (sevap) vardır." buyurulmuştur. Bu da gösteriyor ki, her ne kadar hadis-i şerifte cenaze merasimi ile ilgili fiiller içerisinde gaye olma-ları sebebiyle, sadece cenaze namazıyla cenazeyi uğurlamaktan bahsedilmekle yetinilmişse de, aslında cenaze için yapılan diğer hizmetlerin her biri, içinde meşakkati ve hizmet eden kimsenin ihlası nisbetinde büyük sevaplar vardır[385]


    Bazı Hükümler



    1. Bir müslümanın cenazesi, Allah yanında çok muhteremdir

    2. Vefat ettiği andan itibaren defnedilinceye kadar, cenazeye gerekli hiz-metlerde bulunmak çok faziletlidir

    3. Allah Teala'nın cenazeye hizmet edenlere bol sevap vadetmesi, aslın-da cenazeye olan fazlu ihsanının.büyüklüğünü gösterir[386]



    3169) Amir b. Sa'd b. Ebî Vakkas'dan (rivayet olunduğuna göre); Kendisi (bir gün) İbn Ömer b. el-Hattab'ın yanında iken (meclis-lerine içinde bulundukları) evin sahibi Habbab çıkagelmiş ve "Ey Ömer'in oğlu Abdullah! Ebû Hüreyre'nin söylediğini işitmiyor mu-sun? (güya) o Rasûlüllah (s.a)ı kim cenazeyle birlikte (cenazenin) evin-den çıkarak onu musallaya kadar uğurlar) da, üzerine namaz kılar-sa..." (Habbab Ebû Hüreyre'den duyduğu bu hadisin bundan sonra-ki kısmında bir önceki) Süfyan hadisinin manasını nakletmiş. Bunun üzerine İbn Ömer, Hz. Aişe'ye (Ebû Hüreyre'nin bu hadisini sormak üzere birini) göndermiş, (Hz. Aişe'de) "Ebû Hüreyre doğru söylemiş" demiştir.[387]


    Açıklama

    Müslim'in diğer bir rivayetinde de, İbn Ömer (r.a) Hz. Habbab'in "Ebû Hüreyre'nin ne söylediğini işitmiyor musun?" sorusu karşısında"Artık Ebû Hüreyre de bize hadis rivayet etmekte çok oluyor" demekten kendini alamamıştır.[388] Kirmanî'ye göre Hz. İbn Ömer'in Hz. Ebû Hüreyre hakkındaki "Ö da çok oluyor, ileri gidiyor." sözü Hz. Ebû Hüreyre'nin sevapların çokluğunu ifade etmesiyle ilgilidir, ya da çok hadis rivayeti ile ilgilidir. Hz. İbn Ömer, bu sözüyle katiyyen Hz. Ebû Hü-reyre'nin sorumsuzca hadis rivayet ettiğini kasdetmiş ya da, Hz. Ebû Hü-reyre'nin böyle bir sorumsuzluk ve laubalilik içerisinde hadis rivayet edebi-lecek seciyyede bir kimse olduğunu ima etmiş olamaz. Sadece çok hadis ri-vayet ettiği için, bu babda rivayet ettiği hadislerde hasbelbeşer bir hata yap-mış olmasından korktuğunu ifade etmiştir

    Bu mevzuda merhum Kâmil Miras, Tecrid-i Sarih isimli kıymetli ese-rinde şunları kaydediyor:

    Said İbn Mansur'un rivayetine göre, Ebû Hüreyre meseleden haberdar olunca, İbn Ömer'e gelmiş, bu defa birlikte Hz. Aişe'nin huzuruna gitmiş-lerdir. İbn Ömer Hazreti Aişe'ye hitap ederek:

    Ey ümmül mü'minin! Allah sizden sorar, siz Rasûlüllah'tarr böyle bir şey söylediğini işittiniz mi? diye mucibi ihtilaf olan meseleyi takrir eder. Haz-reti Aişe:

    Allahu alem işittim, diye cevab verir

    Velid'in rivayetinde bu hadisenin şöyle bir mabadi de bildirilmiştir: Bu-nun üzerine Ebû Hüreyre İbn Ömer'e şöyle demiştir:

    Beni, Rasûlüllah'tan ne badiyyede ağaçgarsı, ne de çarşıda alış veriş meşgul etmemiştir. Benim bütün işim gücüm Rasûlüllah'in verdiği bir lok-mayı yemek, ne bildirirse onu bellemek idi. İbn Ömer de:

    Biz de Rasûlüllah (s.a)'in huzurunu ihtiyar ettik. Bize de Rasûlüllah, hadisi şerifelerini bildirdi, diye mukabele etmiştir

    İbn Ömer (r.a) ashab-i kiramın en mümtaz ilmi simalarından birisi idi. Makasıdı şer'i ile nassları ve Nebiyyi Zişanın, edebî üslubunu tamamiyle kav-ramış bir vaziyette bulunuyordu. Fıkha intisabı olmayan her sahabenin ri-vayetleri gibi Ebû Hüreyre'nin rivayetlerini de pederi Hz. Ömer gibi tahkik ve muhakeme etmek mevkiinde idi. Ahkâmı diniyyenin zabtu nakli hususu-nun küçük, büyük her türlü şüphelerden beraet ve masuniyyeti kendisi için dini bir vazife idi. Tekrar ediyoruz, İbn Ömer'in bu hareketi Ebû Hüreyre hakkında bir şüpheye mebni değil idi. Ashab-ı Kiramın hepsi ehl-i sıdk ve adildi. İbn Ömer'in en sonra yüksek bir edebi zarafetle: Öyle ise biz, bir çok kıratları zayi ettik, demesi de son derece insaflı olduğunu gösterir. Bu telmi-he nazaran îbn Ömer hazretlerini Ebû Hüreyre hadisi hakkında da tahkika sevkeden belki de bu kırat kelimesidir.[389]



    3170) İbn Abbas'dan demiştir ki: Ben Rasûlüllah (s.a)'i (şöyle) derken işittim:

    "Hiçbir müslüman yoktur ki: Ölünce (şöyle) üzerine Allah'a hiç-bir şeyi ortak koşmayan kırk kişi (namaz) kılsın da, Allah onların bu müslüman hakkındaki şefaatlarım (dualarını) kabul etmesin"[390]

    Açıklama

    Bu hadis-i şerifte kırk kişinin ihlaslı bir şekilde, bir müslümanın cenaze namazını kılmaları neticesinde, Allah (c.c) haz-retlerinin onların cenaze namazını kıldıkları müslüman kardeşlen hakkında yaptıkları duaları kabul edeceği ifade buyurulmaktadır. Dolayısıyla bu hadis-i şerif cenaze namazı kılacak cemaatin en az kırk kişi olmasının müstehabliğına delalet etmektedir. Aliyy-ül-Kari'nin açıklamasına göre, kırk kişinin du-asının kabul edilmesinin hikmeti, "kırk kişilik müslüman bir cemaatin içerisinde mutlaka bir velinin bulunmasıdır"[391]

    Bu hadis-i şerif, Müslim'in rivayet ettiği "Hiçbir cenaze yoktur ki, na-mazını m ü si ii m anlardan yüz kişiye erişen bir cemaat kılarak, hepsi ona şe-faat dilesinler de, kendilerine o kimse hakkında şefaata izin verilmesin."[392] mealindeki hadis-i şerifle üç saflık bir cemaatin üzerine namaz kıldığı bir ce-nazenin günahlarının affedilip cennete gireceğini ifade eden 3167 numaralı hadise aykırı değildir. Çünkü Nevevî'nin de açıkladığı gibi, "ihtimalki Pey-gamber Efendimize önce bir cenaze üzerine namaz kılan yüz kişinin cenaze hakkındaki dualarının kabul edileceği bildirilmiş, o da bunu ümmetine ha-ber vermiştir. Fakat bir süre sonra cenaze üzerine namaz kılan kırk kişilik bir cemaatin o cenaze hakkındaki dualarının kabul edileceği kendisine bildi-rilince ümmetine bunu da haber vermiş, daha sonra da kendisine sayıları az bile olsa üç saflık bir cemaatin namazını kıldıkları bir cenaze hakkındaki du-alarının kabul edilecekleri haber verilince, ümmetine bu müjdeyi de eriştirmiştir"

    Kâdî Iyaz, bu mevzu ile ilgili olarak şu açıklamayı yapmıştır: "Cenaze üzerine namaz kıldıkları için, dualarının kabul edileceği vadedilen cemaatin sayısı hakkında değişik rakamlar ortaya koyan bu hadis-i şerifler, çeşitli za-manlarda sorular soran kimselere cevap olmak üzere varid olmuş, Rasûli Ek-rem herkese sualine göre cevap vermiştir"

    Hadis-i şeriflerde zikredilen sözkonusu rakamların farklı oluşu hakkın-da şöyle diyenler de olmuştur: "Bu söz mefhumu adettir. Usulü fıkıh âlim-lerinin büyük çoğunluğuna göre, mefhumu adet mu'teber değildir. Bu ba-kımdan bir hadis-i şerifte yüz kişinin duasının kabul edileceğinden bahsedil-mesi, yüz kişiden daha az sayıda bir cemaatin duasının kabul edilemeyeceği anlamına gelmeyeceği gibi, kırk kişinin duasının kabul edileceğinden bahse-dilmesi de sayıları kırk kişiden az olan üç saflık bir cemaatin de, o cenaze hakkındaki dualarının kabul edilemeyeceği anlamına gelmez. Binaenaleyh bu mevzuda gelen hadislerin hepsiyle amel edilebilir"[393]


    [376] Buharı, cenâiz 58, 59; Müslim, cenâiz 52, 57; Nesaî, cenâiz 54, 79; Tirmizî, cenâiz 49; İbn Mace, cenâiz 34; Ahmed b. Hanbel U- 2, 3, 31, 144, 233, 246, 280, 383, 475, 480, 498, 503, III- 20, IV-86, 294, V-57, 277, 282, 284

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/25

    [377] Buharı, cenâiz 51

    [378] Müslim, cenâiz 56

    [379] Müslim, cenâiz 53

    [380] Müslim, cenâiz 54; Buhari, cenâiz 59

    [381] Müslim, cenâiz 54; Buhari, cenâiz 59

    [382] Müslim, cenâiz 52

    [383] Molla Mehmedoğlu O.Z., Sünen-i Tirmizi Tercemesi, II- 230

    [384] Buhari, i'tisam 16, cihad 16, 74, etime 28, zekât 54, enbiya 10; Müslim, fedail 10, hacc 462, 503, 544

    [385] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/25-28

    [386] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/28

    [387] Müslim, cenâiz 56

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/28-29

    [388] Müslim, cenaiz 55

    [389] Kâmil Miras, Tecridi Sarih, IV, 588, 589, 590. Birinci baskı

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/29-30

    [390] Müslim, cenâiz 59; Tirmizî, cenâiz 40; Nesaî, cenâiz 78; Ahmed b. Hanbel III- 266, VI- 32, 40, 97, 231

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/30

    [391] Aliyyü'1-Kari, Mirkatü'l Mefalih, XXIV- 359

    [392] Müslim, cenâiz 58

    [393] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/30-31

    arşivden...


  4. 16.Ocak.2011, 13:37
    2
    Silent and lonely rains



    Cenaze Namazı Kılmanın ve Uğurlamanın Fazileti


    3168)Ebû Hüreyre Hz. Peygamberden naklen demiştir ki: '-Kim cenazeye uya (rak musallaya kadar gide)r de, üzerine na-maz kılarsa ona bir kırat (ağırlığınca sevap) vardır. Kim (namazdan sonra da) ona uyar (ak kabrine kadar gidip, defni) sona erinceye ka-dar (başında durursa), ona en küçüğü Uhud dağı kadar -veyahut da birisi Uhud dağı kadar- (olan) iki kırat (ağırlığında sevap) vardır"[376]


    Açıklama



    Metinde geçen kelimesi, aslında bir şeyin arkasından gitmek anlamına gelir. Fakat Buharı'nın rivayetinde Rasulu Ekrem Efendimizin "cenazenin arkasından yürümekle önünden, sağından veya solundan yürümek arasında bir fark olmadığını" açıkladığı ifade edildiğinden[377] biz bu kelimeyi tercüme ederken, cenazenin dört cihetine de şâmil olmak üzere "kim cenazeye uya(rak musallaya kadar gider)se" diye tercüme ettik. Nitekim bu kelimenin Buharî'nin Sahih'inde "uğurladı" şeklinde geçmesi de bu kelimenin cenazenin dört cihetine de şâmil olarak kul-lanılmış olduğunu göstermektedir

    Menhel yazarının açıklamasına göre, "üzerine namaz kılarsa" cümlesinin başında bulunan "fa" burada tertib ve ta'kib ifade etmediğin-den, hem cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlayıp da namazını kılınca terkedip giden, hem de cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlamadığı halde, cenaze namazına iştirak edip kabre kadar uğurlayan kim-selerin bu sevaba erişecekleri anlaşılmaktadır. Her ne kadar hadisin zahirin-den anlaşılan manâ bu ise de, ileride mealini sunacağımız 3169 numaralı ha-dis, bu sevabın cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlayıp, sonra namazını da kılan kimselere ait olduğunu açıkça ifade etmektedir. Bu mev-zuda Hafız İbn Hacer de şöyle diyor: Her ne kadar, Müslim'in Sahih'inde "Her kim cenaze ile birlikte onun evinden çıkar da namazını kılarsa..."[378] buyurularak bu sevabı cenazeyi evinden itibaren musallaya kadar uğurlamakla birlikte namazını da kılan kimseye ait olduğu açıklanıyor ve İmam Ahmed'-in Ebû Said el-Hudrî (r.a)'den rivayet ettiği bir hadis-i şerifte de bu manâ te'yid ediliyorsa da, benim anladığım manâya göre, sadece cenaze namazım kılan kimseler bu sevaba nail olurlar. Çünkü namazdan önce cenazeyi yıka-mak, kefenlemek, musallaya götürmek gibi işlerin hepsi, namaz İçin bir ha-zırlık ve vesile mahiyetindedir. Bütün bunları yapmaktan maksat, cenaze na-mazının kılınmasını sağlamaktır. Bu bakımdan asıl gaye olan cenaze nama-zını kılan kimse, bu sevaba erişir. Fakat sadece cenaze namazı kılmakla ye-tinen kimsenin kazandığı sevab, hem cenaze namazı kılıp hem de cenazeyi uğurlayan kimsenin sevabına nisbetle daha aşağı olur. Nitekim Müslim'in rivayet ettiği "Her kim bir cenazenin namazını kılar da ardından gitmezse, o kimseye bir kırat (sevap) vardır"[379] mealindeki hadis-i şerifle İmam Ah-med'in Ebû Hüreyre (r.a)'den rivayet ettiği aynı mealdeki hadis-i şerifte sa-dece cenaze namazını kılmakla yetinip, onu uğurlamaya katılmayan kimse-lerin de bu sevaba erişeceklerini ifade etmektedir

    Muhibbu't-Taberi ve bazı kimselere göre, bu sevaba erişebilmek için, sa-dece cenaze namazını kılmak yetmez. Cenaze namazını kılmakla beraber, cenazeyi ya evinden musallaya ya da musalladan kabre kadar uğurlamak da gerekir. Her ne kadar mütekaddimin âlimlerden bir kısmı, metinde geçen "Kim ona uyarak kabrine kadar gidip defni bitinceye kadar başında bulunursa1' anlamına gelen, cümlenin zahirinden "cenazeyi kabre kadar uğur-layıp da gömülünceye kadar yanında duran bir kimsenin, sadece bu uğurla-ma işinden dolayı iki kırat sevap alacağı, namaza iştirakinden dolayı aldığı kıratın bunun dışında olduğu" hükmünü çıkarmışlarsada Buhari ve Müslim'in Ebû Hüreyre'den rivayet ettikleri "Kim sevabına inanarak bir müslümanın cenazesini uğurlar ve namazını kılıp defnedilinceye kadar yanında durursa iki kırat sevapla döner. Kim de sadece cenaze namazını kılıp defnedilmesini beklemeden dönerse bir kırat sevapla döner"[380] mealindeki hadis-i şerifte, cenaze namazında bulunan kimseye bir kırat ve defnedilinceye kadar yanında bulunan kimseye de bir kırat sevap verilir. Her ikisini de yapan kimseye ise iki sevap verilir buyurmuştur

    Mevzumuzu teşkil eden Ebû Dâvûd hadisinin zahirinden ise "cenaze na-mazını kılana bir kırat, onu kabre kadar uğurlayıp defnedilinceye kadar ya-nında duran kimseye de iki kırat sevap verileceği" manâsı anlaşılmaktadır

    Bu iki hadisin arasını şu şekilde te'lif etmek mümkündür. Ebû Dâvûd hadisinde "Cenazeyi kabre kadar uğurlayıp da defnedilinceye kadar yanın-da duran kişiye verileceği" va'dedilen iki kırat sevaba cenaze namazının se-vabı da dahildir. Bir başka ifade ile bu iki kırat sevabı sadece cenazeyi kabre kadar uğurlayıp gömülünceye kadar yanında durmanın sevabı değil, cenaze namazıyla birlikte onu uğurlayıp kabre konuncaya kadar yanında bulunma-nın sevabıdır. Bu hadis:

    "Her kim yatsıyı cemaatla kılarsa, gecenin yarısını namazla geçirmiş gibi olur ve kim sabah namazını cemaatle kılarsa bütün gece namaz kılmış gibi olur"[381] hadisine benzer. Nasıl ki burada sabah namazını kılan kimse tüm geceyi ihya etmiş olur sözüyle sabah namazıyla birlikte yatsı yi da kılan kim-se kasdediliyorsa, mevzumuzu teşkil eden hadis-i şerifte de "cenazeyi kabre kadar uğurlayıp gömülünceye kadar başında duran kimse" sözüyle de cena-ze namazını kılıp cenazeyi defnedilinceye kadar takibeden kimse kasdedilmektedir

    Ancak cenazeyi musalladan kabre kadar uğurlayan bir kimsenin bu bir kırat değerindeki sevabı kazanabilmesi için mevzuumuzu teşkil eden hadise göre, cenaze kabre konuncaya kadar yanında bulunması gerekmektedir. Ni-tekim "Cenaze kabre konuncaya kadar onun arkasından gidene de"[382] me-alindeki hadisi şerifle Tirmizî'nin rivayet ettiği "... Her kim cenazeyi takibederse ona iki kırat (ecir) vardır..."[383] mealindeki hadisi şerif bunu ifade ederlerken Ebû Avane'nin rivayetinde de bu sevaba erişebilmek için, ölü-nün üzerinin toprakla kapatılmasına kadar beklemek gerektiği ifade edilmek-tedir. Bu mevzudaki en açık rivayet budur. Bu kayıt sadece ölünün kabre indirilmesinin bu sevaba erişmek için yeterli olduğunu ifade eden hadisleri de kayıtlamaktadır. Şevkanî de Neylü'I-Evtar isimli eserinde böyle demiştir

    Metinde geçen kırat kelimesi burada nasip manâsında kullanılmıştır. As-lında kırat, bir dirhemin onikide biri (1/12) gibi küçük bir miktara tekabül eder. Fakat burada bu manada kullanılmayıp çok büyük bir pay anlamında kullanıldığını açıklamak için Rasûl-ü Zîşan Efendimiz bir kıratın, hakkın-da: "O, bir dağdır kî o bizi sever biz de onu severiz."[384] buyurduğu Uhud dağına benzetmiştir. Bu sözü işiten mü'niinler Uhud büyüklüğündeki kıra-tın ne kadar büyük olduğunu ve cenazeyi uğurlayan, namazım kılan kimse-nin sevabının büyüklüğünü ve buna kıyasla da onu yıkayıp kefenleyen kim-senin ecrini derhal anlarlar. Nitekim Bezzar'ın Ebû Hüreyre'den merfuan rivayet ettiği bir hadis-i şerifte de "Cenaze evine gelen kimseye bir kırat, onu uğurlayana bir kırat, namazını kılana bir kırat, defn edilinceye kadar yanın-da durana bir kırat (sevap) vardır." buyurulmuştur. Bu da gösteriyor ki, her ne kadar hadis-i şerifte cenaze merasimi ile ilgili fiiller içerisinde gaye olma-ları sebebiyle, sadece cenaze namazıyla cenazeyi uğurlamaktan bahsedilmekle yetinilmişse de, aslında cenaze için yapılan diğer hizmetlerin her biri, içinde meşakkati ve hizmet eden kimsenin ihlası nisbetinde büyük sevaplar vardır[385]


    Bazı Hükümler



    1. Bir müslümanın cenazesi, Allah yanında çok muhteremdir

    2. Vefat ettiği andan itibaren defnedilinceye kadar, cenazeye gerekli hiz-metlerde bulunmak çok faziletlidir

    3. Allah Teala'nın cenazeye hizmet edenlere bol sevap vadetmesi, aslın-da cenazeye olan fazlu ihsanının.büyüklüğünü gösterir[386]



    3169) Amir b. Sa'd b. Ebî Vakkas'dan (rivayet olunduğuna göre); Kendisi (bir gün) İbn Ömer b. el-Hattab'ın yanında iken (meclis-lerine içinde bulundukları) evin sahibi Habbab çıkagelmiş ve "Ey Ömer'in oğlu Abdullah! Ebû Hüreyre'nin söylediğini işitmiyor mu-sun? (güya) o Rasûlüllah (s.a)ı kim cenazeyle birlikte (cenazenin) evin-den çıkarak onu musallaya kadar uğurlar) da, üzerine namaz kılar-sa..." (Habbab Ebû Hüreyre'den duyduğu bu hadisin bundan sonra-ki kısmında bir önceki) Süfyan hadisinin manasını nakletmiş. Bunun üzerine İbn Ömer, Hz. Aişe'ye (Ebû Hüreyre'nin bu hadisini sormak üzere birini) göndermiş, (Hz. Aişe'de) "Ebû Hüreyre doğru söylemiş" demiştir.[387]


    Açıklama

    Müslim'in diğer bir rivayetinde de, İbn Ömer (r.a) Hz. Habbab'in "Ebû Hüreyre'nin ne söylediğini işitmiyor musun?" sorusu karşısında"Artık Ebû Hüreyre de bize hadis rivayet etmekte çok oluyor" demekten kendini alamamıştır.[388] Kirmanî'ye göre Hz. İbn Ömer'in Hz. Ebû Hüreyre hakkındaki "Ö da çok oluyor, ileri gidiyor." sözü Hz. Ebû Hüreyre'nin sevapların çokluğunu ifade etmesiyle ilgilidir, ya da çok hadis rivayeti ile ilgilidir. Hz. İbn Ömer, bu sözüyle katiyyen Hz. Ebû Hü-reyre'nin sorumsuzca hadis rivayet ettiğini kasdetmiş ya da, Hz. Ebû Hü-reyre'nin böyle bir sorumsuzluk ve laubalilik içerisinde hadis rivayet edebi-lecek seciyyede bir kimse olduğunu ima etmiş olamaz. Sadece çok hadis ri-vayet ettiği için, bu babda rivayet ettiği hadislerde hasbelbeşer bir hata yap-mış olmasından korktuğunu ifade etmiştir

    Bu mevzuda merhum Kâmil Miras, Tecrid-i Sarih isimli kıymetli ese-rinde şunları kaydediyor:

    Said İbn Mansur'un rivayetine göre, Ebû Hüreyre meseleden haberdar olunca, İbn Ömer'e gelmiş, bu defa birlikte Hz. Aişe'nin huzuruna gitmiş-lerdir. İbn Ömer Hazreti Aişe'ye hitap ederek:

    Ey ümmül mü'minin! Allah sizden sorar, siz Rasûlüllah'tarr böyle bir şey söylediğini işittiniz mi? diye mucibi ihtilaf olan meseleyi takrir eder. Haz-reti Aişe:

    Allahu alem işittim, diye cevab verir

    Velid'in rivayetinde bu hadisenin şöyle bir mabadi de bildirilmiştir: Bu-nun üzerine Ebû Hüreyre İbn Ömer'e şöyle demiştir:

    Beni, Rasûlüllah'tan ne badiyyede ağaçgarsı, ne de çarşıda alış veriş meşgul etmemiştir. Benim bütün işim gücüm Rasûlüllah'in verdiği bir lok-mayı yemek, ne bildirirse onu bellemek idi. İbn Ömer de:

    Biz de Rasûlüllah (s.a)'in huzurunu ihtiyar ettik. Bize de Rasûlüllah, hadisi şerifelerini bildirdi, diye mukabele etmiştir

    İbn Ömer (r.a) ashab-i kiramın en mümtaz ilmi simalarından birisi idi. Makasıdı şer'i ile nassları ve Nebiyyi Zişanın, edebî üslubunu tamamiyle kav-ramış bir vaziyette bulunuyordu. Fıkha intisabı olmayan her sahabenin ri-vayetleri gibi Ebû Hüreyre'nin rivayetlerini de pederi Hz. Ömer gibi tahkik ve muhakeme etmek mevkiinde idi. Ahkâmı diniyyenin zabtu nakli hususu-nun küçük, büyük her türlü şüphelerden beraet ve masuniyyeti kendisi için dini bir vazife idi. Tekrar ediyoruz, İbn Ömer'in bu hareketi Ebû Hüreyre hakkında bir şüpheye mebni değil idi. Ashab-ı Kiramın hepsi ehl-i sıdk ve adildi. İbn Ömer'in en sonra yüksek bir edebi zarafetle: Öyle ise biz, bir çok kıratları zayi ettik, demesi de son derece insaflı olduğunu gösterir. Bu telmi-he nazaran îbn Ömer hazretlerini Ebû Hüreyre hadisi hakkında da tahkika sevkeden belki de bu kırat kelimesidir.[389]



    3170) İbn Abbas'dan demiştir ki: Ben Rasûlüllah (s.a)'i (şöyle) derken işittim:

    "Hiçbir müslüman yoktur ki: Ölünce (şöyle) üzerine Allah'a hiç-bir şeyi ortak koşmayan kırk kişi (namaz) kılsın da, Allah onların bu müslüman hakkındaki şefaatlarım (dualarını) kabul etmesin"[390]

    Açıklama

    Bu hadis-i şerifte kırk kişinin ihlaslı bir şekilde, bir müslümanın cenaze namazını kılmaları neticesinde, Allah (c.c) haz-retlerinin onların cenaze namazını kıldıkları müslüman kardeşlen hakkında yaptıkları duaları kabul edeceği ifade buyurulmaktadır. Dolayısıyla bu hadis-i şerif cenaze namazı kılacak cemaatin en az kırk kişi olmasının müstehabliğına delalet etmektedir. Aliyy-ül-Kari'nin açıklamasına göre, kırk kişinin du-asının kabul edilmesinin hikmeti, "kırk kişilik müslüman bir cemaatin içerisinde mutlaka bir velinin bulunmasıdır"[391]

    Bu hadis-i şerif, Müslim'in rivayet ettiği "Hiçbir cenaze yoktur ki, na-mazını m ü si ii m anlardan yüz kişiye erişen bir cemaat kılarak, hepsi ona şe-faat dilesinler de, kendilerine o kimse hakkında şefaata izin verilmesin."[392] mealindeki hadis-i şerifle üç saflık bir cemaatin üzerine namaz kıldığı bir ce-nazenin günahlarının affedilip cennete gireceğini ifade eden 3167 numaralı hadise aykırı değildir. Çünkü Nevevî'nin de açıkladığı gibi, "ihtimalki Pey-gamber Efendimize önce bir cenaze üzerine namaz kılan yüz kişinin cenaze hakkındaki dualarının kabul edileceği bildirilmiş, o da bunu ümmetine ha-ber vermiştir. Fakat bir süre sonra cenaze üzerine namaz kılan kırk kişilik bir cemaatin o cenaze hakkındaki dualarının kabul edileceği kendisine bildi-rilince ümmetine bunu da haber vermiş, daha sonra da kendisine sayıları az bile olsa üç saflık bir cemaatin namazını kıldıkları bir cenaze hakkındaki du-alarının kabul edilecekleri haber verilince, ümmetine bu müjdeyi de eriştirmiştir"

    Kâdî Iyaz, bu mevzu ile ilgili olarak şu açıklamayı yapmıştır: "Cenaze üzerine namaz kıldıkları için, dualarının kabul edileceği vadedilen cemaatin sayısı hakkında değişik rakamlar ortaya koyan bu hadis-i şerifler, çeşitli za-manlarda sorular soran kimselere cevap olmak üzere varid olmuş, Rasûli Ek-rem herkese sualine göre cevap vermiştir"

    Hadis-i şeriflerde zikredilen sözkonusu rakamların farklı oluşu hakkın-da şöyle diyenler de olmuştur: "Bu söz mefhumu adettir. Usulü fıkıh âlim-lerinin büyük çoğunluğuna göre, mefhumu adet mu'teber değildir. Bu ba-kımdan bir hadis-i şerifte yüz kişinin duasının kabul edileceğinden bahsedil-mesi, yüz kişiden daha az sayıda bir cemaatin duasının kabul edilemeyeceği anlamına gelmeyeceği gibi, kırk kişinin duasının kabul edileceğinden bahse-dilmesi de sayıları kırk kişiden az olan üç saflık bir cemaatin de, o cenaze hakkındaki dualarının kabul edilemeyeceği anlamına gelmez. Binaenaleyh bu mevzuda gelen hadislerin hepsiyle amel edilebilir"[393]


    [376] Buharı, cenâiz 58, 59; Müslim, cenâiz 52, 57; Nesaî, cenâiz 54, 79; Tirmizî, cenâiz 49; İbn Mace, cenâiz 34; Ahmed b. Hanbel U- 2, 3, 31, 144, 233, 246, 280, 383, 475, 480, 498, 503, III- 20, IV-86, 294, V-57, 277, 282, 284

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/25

    [377] Buharı, cenâiz 51

    [378] Müslim, cenâiz 56

    [379] Müslim, cenâiz 53

    [380] Müslim, cenâiz 54; Buhari, cenâiz 59

    [381] Müslim, cenâiz 54; Buhari, cenâiz 59

    [382] Müslim, cenâiz 52

    [383] Molla Mehmedoğlu O.Z., Sünen-i Tirmizi Tercemesi, II- 230

    [384] Buhari, i'tisam 16, cihad 16, 74, etime 28, zekât 54, enbiya 10; Müslim, fedail 10, hacc 462, 503, 544

    [385] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/25-28

    [386] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/28

    [387] Müslim, cenâiz 56

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/28-29

    [388] Müslim, cenaiz 55

    [389] Kâmil Miras, Tecridi Sarih, IV, 588, 589, 590. Birinci baskı

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/29-30

    [390] Müslim, cenâiz 59; Tirmizî, cenâiz 40; Nesaî, cenâiz 78; Ahmed b. Hanbel III- 266, VI- 32, 40, 97, 231

    Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/30

    [391] Aliyyü'1-Kari, Mirkatü'l Mefalih, XXIV- 359

    [392] Müslim, cenâiz 58

    [393] Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi, Şamil Yayınevi: 12/30-31

    arşivden...





+ Yorum Gönder