Konusunu Oylayn.: Krte dualar

5 zerinden 4.75 | Toplam : 4 kii
Krte dualar
  1. 18.Kasm.2009, 01:43
    1
    Misafir

    Krte dualar

  2. 18.Kasm.2009, 12:00
    2
    CizReLi
    Bilinmez ki Sra Kimde

    Profili:
    yelik Tarihi: 22.Mays.2009
    ye No: 48499
    Mesaj Says: 308
    Rep Derecesi:
    Tecrbe Puan: 4
    Ya: 36
    Bulunduu yer: Cizre ' Cizirabotan

    krte dualar




    Dua, di wateya gazkirin, bangkirin, lavay Xwed kirin, ji W xwestin, ji w re lavakirin de ye.
    Dua, di mirov de byereke fitr ye. Ji ber v hind di hem dnan de heye. Mirov ku bi hebneke mezin bawer dike bi v tehr yan j tehrek din dua dike. Mirov di jyana xwe de rast gelek tit ku nikarin j re seredery bikin tn, prg keder, tengas, near bhvtyan tn. Xweday mezin weha ferman dike:
    “ ax zirarek digihje mirov, li ser klek raket, runit yan j li ip ji me re dua dike, ax em zirara w j radikin j, mna qey ji bo zirara ku gihty ji me re dua nekiri vedigere/die. A ji bo musrfan/snornenasan kirinn wan weha hatine xemilandin.” (Yuns: 12)


    “(Di behr de) ax pln mna yan/syn re wana dipin, ji Xwed re dua/lava dikin dn ji w re xas dikin. Gava wana difilitne derdixe reahy, d ji wan hinek dikevine ryeke navn. Ayetn me ji bil her xeddar, nankor kese nkar nake.” (Loqman: 32)
    Wek ku ji van ayetan j t fmkirin, ev di nsan de fitr ye xasma di demn tengasy de ji Xwed re duakirin, ne ten xas kesn bi dil can bawery bi Xwed tnin in. Kesn ji Xwed re irkan dikin j di wan deman de ber xwe didine Xwed ji W re dikin.
    Pit ku meriv dua dike di dil mirov de ferahbn dilrihetk peyda dibe. Hvya w zde dibe ku d daxwaza w y pk b. Di v aly ve dua, ji bo mirova ifa li hember diltengyn rh tedbreke tendristy ya parzvan e. Ji ber v yek, civakn ku dua nakin ji hla rh ve hilweya ne. Di ayet hedsan de dua hatye tewqkirin:
    “Rebb we got: Ji min re dua bikin, ez ji we re cabet bikim.” (Mu’mn: 60)


    Hz. Pxember weha ferman kiriye: “Li cem Xwed titek ji dua bi rmettir tuneye.” (Tirmiz, Da’wat, 1; bn Mace, Dua, 1) Her weha dua badet e. “Dua badet bi xwe ye.” (Tirmiz, Tefsra suret el-Beqere, 16)


    Vca got ten ji Xwed re b kirin, yek din wek wesle/navgn neke navber. Loma di suret fatih ya ku em di her rikata nimj de dubare dikin de weha t ferman kirin: “(Perwerdekar me) Em ji te ten re badet/perest dikin, ji te ten alkary dixwazin.” (Fatihe: 5)

    Alkarya ku ji bendeyan b xwestin, got titek wisa be ku taqeta wan bigihj. Tit ku taqeta wan nagihj ji wan nay xwestin. Tewr ax titek ku taqeta bendeyan digihj t xwestin ku bikin, w hing j div b zann ku sebeb rast Xwed ye, heya ku hezkirina W nebe ne mimkun e ku ew tita bibe.
    Xwed ji ahdamara mirov nzktir mirov e merhemeta w ya li mirov ji merheta dayikek ya ji bo zaroka w pirtir e. Di ayetek de weha ferman dike: “ heke bendeyn min, ji te min bipirsin, (ji wan re bje) bguman Ez zef nzk im. ax dua dike ez duay kes dua dike dipejirnim. Vca bira bidine pey banga min bi min bawer bikin da ku rya rast bibnin.” (Beqere: 186)


    Div naveroka dua, bi meseleya ku ji Xwed t xwestin re eleqedar be. Bo nimne duay li ser xwarin cuda ye, duay ax mirov derdikeve rwty cda ye… Ji Hz. Pxember duayn di derheq gelek mijaran de hatine neqilkirin hene. Di Qur’ana Proz duayn pxembern derbasby tn zikirkirin. awa ku mirov dikare duayn Me’sur bike, her weha dikare ya ji dil xwe j bje. Lbel di emeln kif de; mesela di zyareta qebran de, pit xwarin, dema meriv die destav, derdikeve rwty… bi duayn ji Hz. Muhemmed (s.x.l.) hatine ragihandin duakirin him sunnet e, him j rindtir e.
    Kes dua dike, div bi dil can dua bike, di duay xwe de titn qenc bixwaze, bi xwe j bo w bixebite. Div meriv dilsozya di duay xwe de bi helwestn xwe ve j nan bide. Em bjin heke di duay xwe de dixwaze ku bibe mislimanek dilsoz ji fermann Xwed re taetkar, got bi kirinn xwe ve j bixebite ku bibe mislimanek weha. Di hedseke erf de weha t ferman kirin:
    “Bizanibin ku Xwed teala duay dilek ku ji w bhay napejirne.” (Tirmiz, Da’wat, 64)

    Bguman Xwed ya di dil merivan re derbas dibe hewcedaryn wan dizane. Lbel bi ziman ve duakirin de, ji bo xwe perwerdekirina mirov bandora w heye. Li gel v dua bi c anna emrek Xwed ye, badetek e. Di Qur’ana Proz de Heq teala hn bendeyn xwe dike ku d awa dua bkirin, duay qasdn xwe ji me re radigihne. Mumn j mecbr e ku py dna xwe bide li wan duayan bi duayn weha Xwed zikir bike. Bi rast y ku ya em nizanin ya her rind fr me dike Xwed ye. “…Rebb me! Heke me ji bra kir yan j em abn me berpirsyar negire…” (Beqere: 286) Eyyb (s.x.l.): “Rebb min, ev bela/tengas hate ser min tu dilovan her dilovan .” (Enbya: 83) Zekeryya (s.x.l.): “Rebb min, min ten nehle.” (Enbya: 89) Adem (s.x.l.): “Perwerdekar me, me zilm li xwe kir, heke tu me nebexn dilovanya xwe li me nek, birast em bibine ji wan zyankir.” (E’raf: 23) gotibn dua kiribn. Ev duay Yusf: “Bi misliman can min bistne min tev salihan bike.” (Yusf: 101) ev ji duay Yuns (s.x.l) ye: “Xnc Te tu lah tuneye. Ez Te tenzh dikim. Bi rast ez bme ji zaliman.” (Enbya: 87)
    Di hedseke ku mam Ehmed bn Henbel ji Ebu Se’d el-Xudr (x.j.r.) ragihandye de hatye dyarkirin ku: “Dua bbersv namne, bjik ji titan yek pk b; yan y were qeblkirin, yan d li hvya axret bimne yan j bi qas dua gunehn bn bexiandin.”
    Dua ten ji Xwed re t kirin; daxwaz alkar ten ji Xwed t xwestin. Kes ku ji xnc Xwed ji hinekn din alkar xwastekek dixwaze murk e. Tewr kesn ku pit mirina wan li ser qebr wan yan ji dr ve ji pxemberan quln qenc re dua lava dikin, mna yn xwe disprine strkan milyaket pxemberan ji xwe re rebbdigirin murk in ku ji bil Xwed ji titn din re dua dikin.
    Hz. Muhemmed (s.x.l.) weha ferman dike: “Ji ometa min heft hezar kes d b pirs sual tkeve cennet. Evna ew kes in ku, rqyey naxwazin, bi daqkirin derman nakin, byeran byum qeblnakin tewekkula xwe didine Rebb xwe.” (Buxar, Tibb, 18; Muslm, man, 371, 372) Ango div mumn bjin; “Xwed besme ye.” Rqye, bi ser de xwendin tedawkirin e. Hem pxember di dema her xirab de xwe avtine Xwed. Ev j bi nimj kirine. Lewra esil dua di nimj de ye berdewamiya w heye.
    Misliman dikare ji bo biray xwe y misliman dua bike. Qasid Xwed (s.x.l.) weha ferman kiriye: “K bang hdayetek bike, bi qas xra wan kesn ku peyrewya w hdayet dikin, b ku ya wan km be ji bo w kes j t dayn.” (Muslm, lm, 16; Ebu Dawd, Sunne, 6; Tirmiz, lm, 15) D bav ji duay zar wan ji bo wan dikin hr dibnin: “ax ben nsan dimire d emel w qut dibe, bil van s titan; sedeqa carye/berdewam dike, ilm ku j t stifadekirin ewlad salih ku dua dike.” (Muslim, Wasyyet, 14; Ebu Dawd, Wesaya, 14) Rasulullah ji ometa xwe xwestiye ku ji bo w dua bikin. Cenab Heq weha ferman kiriye: “Ji w re selat selam bnin.” (Ehzab: 56) Mumn, ji Xwed seba Hz. Pxember wesley bixwaze, qyamet sefaeta w ji bo w kes heq e. ax Umer (x.j.r.) ye umrey Qasid Xwed (s.x.l.) gotiye: “Di duay xwe de me ji bra neke biray min.” (Ebu Dawd, Wtr, 23; Tirmiz, Da’wat, 109; bn Mace, Menask, 5) Qasid Xwed (s.x.l.) hergav seba ten ji Xwed re bendety bikin gaz kiriye. Faqhn Hnefyan gotine: “Bi wesla mexlqek, titek ji Xwed nay xwestin.”
    Hz. brahm weha gotiye: “Bik Rebb min, helbet dua dibih.” (brahm: 39) Hz. Pxember weha gotiye: “Dema ji we yek dua bike bira, ji Xwed re hemd senay dest p bike, ji Qasid w re selawat bne ji pey v d i duay dixwaze bira bike.” (Ebu Dawd, Salat, 358; Tirmiz, Da’wat, 65) Ji bo bi wesla emeln salih xwestin mnakek duay s kesn ku xwe avtibne ikeft ye. Ji wan her yek emelek xwe y ku ten ji bo rizay Xwed kiribn zikirkiribn dua kiribn. Lewra emelek weha, titek wisa ne ku Xwed bi heskirineke wisa j hez dike p razye ku pwst dike ku duay xwedy w qebl bike. Yek qencya li d bav xwe kiriye bi brxistib, yek bi nana dawpaqijya xwe ve, y din j bi parastina emaneta qenckarya xwe ve dua kirib. (Buxar, Hers, 13) Duay bn Umer ya mehr weha ye: “Ya Rebb, ez ji te dixwazim ku te awa ez ghandime slam wisa min ji w dr nexe bi misliman rh min bistne:” (mam Malik, Muwatta, Hecc, 128) Di rwayetn ku ji Hz. Pxember tn ragihandin de bi “Ya Rebb, Ya Rebb” y ve dest bi duay t kirin, Mna hinekan “Ya Hennan, Ya Mennan” nay gotin. Dsa ji gel cahil beaka mezin ji bil Xwed ji hinek din alkar xwestin kirine edeteke wisa, ji bo Xwed re duakirin gor/qebr kirine wesleyn rk. L ya rast Qasid Xwed weha hiyar kirib: “Xweday min, qebra min neke ptek ku j re badet tkirin. Rik Xwed zef li qewm t ku qebra pxembern xwe dikine mizgeft.” Malk -bi mursel ji Ata bn Yesar- (1/172), Ehmed (2/246), Ebu Ya’la (6681), el-Humeyd –bi terqeke din ji Ebu Hureyre- (1025), bn Sa’d (2/241), Mufaddal Cened, di Fedalu’l-Medne’y de (66/a), Ebu Nueym, di Hilye’y de (6/283) ragihandye. ahidek v heds j Musannefn Ebdurrezzaq (1/406) ya bn Eb eybe de (4/141) heye.

    “Maln xwe nekine qebir. Qebra min j nekine cy cejn. Ji min re selewata bnin, bik hn li ku der bin j selewat we digihjine min.” Ebu Dawud, (2042) bi snadeke hasen ragihandye. Rawyn heds sqa ne. Ehmed (2/367), Taberan, “el-Mu’cemu’l-Ewsat” (8026), bn Eb eybe, “el-Musannef” (6457), Beyhaq, “u’abu’l-man” (4162), bn Teymyye di ktidau’s-Sirati’l-Mustaqm de (2/659) dibje snada w sqa ye, ravyn w sqayn bin av deng in.
    Ji ber ku gel die dikeve dor ji Tell baba, filan baba, qebra bvan x ji wan alkar dixwazin ev ji rk ptir ne tirtek din e, bd’et e. Mumn, mna ku murkan ehln bd’et lavay miryan nakin, ji wan daxwaz nakin ku hinek hewcedaryn wan pk bnin, bawer nakin ku duay li ser qebr t kirin ji y li mal t kirin rindtir e, li ser nav wan kesan sondnaxwin bi v ekl ji Xwed naxwazin. Dibjin: “Xwed bes me ye, ew i weklek rind e.” (Al- mran: 173) Esas dn j ev e. Selat di ereb de t wateya dua: “Ji maln wan sedeq hilde, bi v t wana pak bik wana paqij bik. Ji bo wan selat/dua bike. Bi rast duay te, ji bo wan aramyek e. Xwed Sem’ e, Elm e.” (Tewbe: 103) Di dua de ew daxwaz heye ku meriv xwe bigihne w tit t xwestin ji tit j t tirsn dr bikeve. Ev j her ji Xwed teala t xwestin. Zanayn slam away duay bd’et weha tesbt kirine. Ji mir yan yek xab/ne li w der alkar xwestin. Gotina, ey hezret seyyd ji min re mexfret bike, tewba min qebl bike, rk e. Ji Pxemberan salihan, yek mir yan xab/ne li w der re meriv bibeje seba min ji Xwed re dua bike ev bd’et e. Ji miryan hewar nay xwestin. Di zyareta qebran de ten meriv dikare selam bide wan, ji wan re Qur’an bixwne. Lewra hatye qedexekirin ku meriv li hinda qebran dua bike bibje; Xweday min, ji te li cem meqam filnakes li ser xatir w v tit, tit han dixwazim. Lewra “Alkar ji Xwed ye.” (Enfal: 10) “ax mirov tn heir kirin, (ewn ku ji wan re dua/badet hatine kirin) ji wan re dibine neyar dua/badetkirina wan j nkar dikin.” (Ehqaf: 6)
    R Rbaza Dua:
    Xwed teala ji Hz. Pxember (s.x.l.) pirsne, Xwed weha ferman kiriye:
    “ heke bendeyn min, ji te min bipirsin, (ji wan re bje) bguman Ez zef nzk im. ax dua dike ez duay kes dua dike dipejirnim. Vca bira bidine pey banga min bi min bawer bikin da ku rya rast bibnin.” (Beqere: 186) Gava Qasid Xwed (s.x.l.) kesn ku dema duakirin de deng xwe gelek z de hildane dtiye ji wan re weha gotiye: “Gel merivan, hi xwe bidine ser xwe, lewra hn gaz yek ker li dr nakin, l hn ji yek her tit dibih gelek nzke re dua dikin. Ew ku hn j re dua dikin ji sity heywana ku hn l swarbne nzktir we ye.” (Buxar, Chad, 131; Da’wat, 51; Tewhd, 9; Ebu Dawd, Wtr, 26; bn Henbel, 4., 394, 402, 418; Muslm, Sehh, 4., 2076) Bi v tehr bende dizane ku di duay w de, di navbera w Xwed de tu asteng, tu navgn tuneye, loma dema dua dike ten Xwed tne bra xwe. Dema ku dil bi titek din re mijl be w hing maneya duakirin tuneye. Bmane ye ku meriv w ax deng xwe hilde bje; “amn”. Wext ku dua dike ber xwe dide Xwed, xwesteka w ew e ku sedemn di pkhatina titn ji Xwed dixwaze de dibine alkar werin afirandin. Ango bende bi kirina xwe ve nzk nebe, w hing maneya dua tuneye. Merivek hn teraly bye, dikare ji bo rizq dua bike, l berya v got bixebite. Di dua de rya nabe. Ji bo hankve qeblbna dua meriv z nake. Tu dua bade nae. Ji gotinn rind yek j ev e: “La hewle wela quwwete lla bllah.”
    Ji dil can, bi dizka ve, bqrn, bi dilsoz dua tkirin. “Ji Rebb xwe re bi lava dizka dua bikin. Bguman, Ew ji ewn snor dibhirin hez nake.” (E’raf: 55) Di duayn bi sec, bi qafye, bi nivsk de rya/durt ye. Her weha seba dtina hinekan wek dua dike xwe nandan j wisa ye. Ew kes bi v ekl bi gir dua dike, hstirn w seba tesr li hinekn din kirin ye duay w rya ye. Duay bi taybet bi ferman/gotina yek ve tkirin j weha ye.
    Duayn ku sunnet in:
    Berya razan: “Xweday min, bi nav te dimrim saxdibim.”

    Pit razan: Ji Xweday ku em bi mirineke wek xew kut pa saxkir re hemd be.”

    eveq: “Xweday min, em bi alkarya te derketine sibeh, bi alkarya te em gihtine var, bi alkarya te em dijn, bi alkarya te em dimirin. Ji gor rabn bi bal te ve ye.”

    var: “Xweday min, ji te li duny axret selamet dixwazim. Xweday min, ez ji te dixwazim ku tu min di derheq dn min, dunya min, ehl min mal min de bibexn min derx selamet. Xweday min, eybn min vere. Min ji tirsn min ewle bike. Xweday min, belayn ku d pya min de, paya min de, cep min, rast min de bn def bike min biparze. Ji belayn ku nikve ji bin min re bn xwe disprime mezinahya te.”
    ax ji mal derketin: “Bi nav Xwed bi Xwed ewle bme. Ji bil hza w tu hz tuneye.”
    Pit bang: Dubarekirina bang, selat selam ann gotina: “Ji xnc Xwed tu lah tuneye, ew yek e, birk e, Muhemmed bende Qasid w ye, wek Rebb ji Xwed, wek dn ji slam, wek pxember ji Muhemmed raz bm.”
    Di tengasyan de: “Ji bil te tu lah tuneye. Te ji her cre kmasyan tenzh dikim. Bjim ez bme ji zaliman.” (Ji bo duayan di pirtkn hedsan de li ben “Da’wat”an binihrin.)


  3. 18.Kasm.2009, 12:00
    2
    Bilinmez ki Sra Kimde



    Dua, di wateya gazkirin, bangkirin, lavay Xwed kirin, ji W xwestin, ji w re lavakirin de ye.
    Dua, di mirov de byereke fitr ye. Ji ber v hind di hem dnan de heye. Mirov ku bi hebneke mezin bawer dike bi v tehr yan j tehrek din dua dike. Mirov di jyana xwe de rast gelek tit ku nikarin j re seredery bikin tn, prg keder, tengas, near bhvtyan tn. Xweday mezin weha ferman dike:
    “ ax zirarek digihje mirov, li ser klek raket, runit yan j li ip ji me re dua dike, ax em zirara w j radikin j, mna qey ji bo zirara ku gihty ji me re dua nekiri vedigere/die. A ji bo musrfan/snornenasan kirinn wan weha hatine xemilandin.” (Yuns: 12)


    “(Di behr de) ax pln mna yan/syn re wana dipin, ji Xwed re dua/lava dikin dn ji w re xas dikin. Gava wana difilitne derdixe reahy, d ji wan hinek dikevine ryeke navn. Ayetn me ji bil her xeddar, nankor kese nkar nake.” (Loqman: 32)
    Wek ku ji van ayetan j t fmkirin, ev di nsan de fitr ye xasma di demn tengasy de ji Xwed re duakirin, ne ten xas kesn bi dil can bawery bi Xwed tnin in. Kesn ji Xwed re irkan dikin j di wan deman de ber xwe didine Xwed ji W re dikin.
    Pit ku meriv dua dike di dil mirov de ferahbn dilrihetk peyda dibe. Hvya w zde dibe ku d daxwaza w y pk b. Di v aly ve dua, ji bo mirova ifa li hember diltengyn rh tedbreke tendristy ya parzvan e. Ji ber v yek, civakn ku dua nakin ji hla rh ve hilweya ne. Di ayet hedsan de dua hatye tewqkirin:
    “Rebb we got: Ji min re dua bikin, ez ji we re cabet bikim.” (Mu’mn: 60)


    Hz. Pxember weha ferman kiriye: “Li cem Xwed titek ji dua bi rmettir tuneye.” (Tirmiz, Da’wat, 1; bn Mace, Dua, 1) Her weha dua badet e. “Dua badet bi xwe ye.” (Tirmiz, Tefsra suret el-Beqere, 16)


    Vca got ten ji Xwed re b kirin, yek din wek wesle/navgn neke navber. Loma di suret fatih ya ku em di her rikata nimj de dubare dikin de weha t ferman kirin: “(Perwerdekar me) Em ji te ten re badet/perest dikin, ji te ten alkary dixwazin.” (Fatihe: 5)

    Alkarya ku ji bendeyan b xwestin, got titek wisa be ku taqeta wan bigihj. Tit ku taqeta wan nagihj ji wan nay xwestin. Tewr ax titek ku taqeta bendeyan digihj t xwestin ku bikin, w hing j div b zann ku sebeb rast Xwed ye, heya ku hezkirina W nebe ne mimkun e ku ew tita bibe.
    Xwed ji ahdamara mirov nzktir mirov e merhemeta w ya li mirov ji merheta dayikek ya ji bo zaroka w pirtir e. Di ayetek de weha ferman dike: “ heke bendeyn min, ji te min bipirsin, (ji wan re bje) bguman Ez zef nzk im. ax dua dike ez duay kes dua dike dipejirnim. Vca bira bidine pey banga min bi min bawer bikin da ku rya rast bibnin.” (Beqere: 186)


    Div naveroka dua, bi meseleya ku ji Xwed t xwestin re eleqedar be. Bo nimne duay li ser xwarin cuda ye, duay ax mirov derdikeve rwty cda ye… Ji Hz. Pxember duayn di derheq gelek mijaran de hatine neqilkirin hene. Di Qur’ana Proz duayn pxembern derbasby tn zikirkirin. awa ku mirov dikare duayn Me’sur bike, her weha dikare ya ji dil xwe j bje. Lbel di emeln kif de; mesela di zyareta qebran de, pit xwarin, dema meriv die destav, derdikeve rwty… bi duayn ji Hz. Muhemmed (s.x.l.) hatine ragihandin duakirin him sunnet e, him j rindtir e.
    Kes dua dike, div bi dil can dua bike, di duay xwe de titn qenc bixwaze, bi xwe j bo w bixebite. Div meriv dilsozya di duay xwe de bi helwestn xwe ve j nan bide. Em bjin heke di duay xwe de dixwaze ku bibe mislimanek dilsoz ji fermann Xwed re taetkar, got bi kirinn xwe ve j bixebite ku bibe mislimanek weha. Di hedseke erf de weha t ferman kirin:
    “Bizanibin ku Xwed teala duay dilek ku ji w bhay napejirne.” (Tirmiz, Da’wat, 64)

    Bguman Xwed ya di dil merivan re derbas dibe hewcedaryn wan dizane. Lbel bi ziman ve duakirin de, ji bo xwe perwerdekirina mirov bandora w heye. Li gel v dua bi c anna emrek Xwed ye, badetek e. Di Qur’ana Proz de Heq teala hn bendeyn xwe dike ku d awa dua bkirin, duay qasdn xwe ji me re radigihne. Mumn j mecbr e ku py dna xwe bide li wan duayan bi duayn weha Xwed zikir bike. Bi rast y ku ya em nizanin ya her rind fr me dike Xwed ye. “…Rebb me! Heke me ji bra kir yan j em abn me berpirsyar negire…” (Beqere: 286) Eyyb (s.x.l.): “Rebb min, ev bela/tengas hate ser min tu dilovan her dilovan .” (Enbya: 83) Zekeryya (s.x.l.): “Rebb min, min ten nehle.” (Enbya: 89) Adem (s.x.l.): “Perwerdekar me, me zilm li xwe kir, heke tu me nebexn dilovanya xwe li me nek, birast em bibine ji wan zyankir.” (E’raf: 23) gotibn dua kiribn. Ev duay Yusf: “Bi misliman can min bistne min tev salihan bike.” (Yusf: 101) ev ji duay Yuns (s.x.l) ye: “Xnc Te tu lah tuneye. Ez Te tenzh dikim. Bi rast ez bme ji zaliman.” (Enbya: 87)
    Di hedseke ku mam Ehmed bn Henbel ji Ebu Se’d el-Xudr (x.j.r.) ragihandye de hatye dyarkirin ku: “Dua bbersv namne, bjik ji titan yek pk b; yan y were qeblkirin, yan d li hvya axret bimne yan j bi qas dua gunehn bn bexiandin.”
    Dua ten ji Xwed re t kirin; daxwaz alkar ten ji Xwed t xwestin. Kes ku ji xnc Xwed ji hinekn din alkar xwastekek dixwaze murk e. Tewr kesn ku pit mirina wan li ser qebr wan yan ji dr ve ji pxemberan quln qenc re dua lava dikin, mna yn xwe disprine strkan milyaket pxemberan ji xwe re rebbdigirin murk in ku ji bil Xwed ji titn din re dua dikin.
    Hz. Muhemmed (s.x.l.) weha ferman dike: “Ji ometa min heft hezar kes d b pirs sual tkeve cennet. Evna ew kes in ku, rqyey naxwazin, bi daqkirin derman nakin, byeran byum qeblnakin tewekkula xwe didine Rebb xwe.” (Buxar, Tibb, 18; Muslm, man, 371, 372) Ango div mumn bjin; “Xwed besme ye.” Rqye, bi ser de xwendin tedawkirin e. Hem pxember di dema her xirab de xwe avtine Xwed. Ev j bi nimj kirine. Lewra esil dua di nimj de ye berdewamiya w heye.
    Misliman dikare ji bo biray xwe y misliman dua bike. Qasid Xwed (s.x.l.) weha ferman kiriye: “K bang hdayetek bike, bi qas xra wan kesn ku peyrewya w hdayet dikin, b ku ya wan km be ji bo w kes j t dayn.” (Muslm, lm, 16; Ebu Dawd, Sunne, 6; Tirmiz, lm, 15) D bav ji duay zar wan ji bo wan dikin hr dibnin: “ax ben nsan dimire d emel w qut dibe, bil van s titan; sedeqa carye/berdewam dike, ilm ku j t stifadekirin ewlad salih ku dua dike.” (Muslim, Wasyyet, 14; Ebu Dawd, Wesaya, 14) Rasulullah ji ometa xwe xwestiye ku ji bo w dua bikin. Cenab Heq weha ferman kiriye: “Ji w re selat selam bnin.” (Ehzab: 56) Mumn, ji Xwed seba Hz. Pxember wesley bixwaze, qyamet sefaeta w ji bo w kes heq e. ax Umer (x.j.r.) ye umrey Qasid Xwed (s.x.l.) gotiye: “Di duay xwe de me ji bra neke biray min.” (Ebu Dawd, Wtr, 23; Tirmiz, Da’wat, 109; bn Mace, Menask, 5) Qasid Xwed (s.x.l.) hergav seba ten ji Xwed re bendety bikin gaz kiriye. Faqhn Hnefyan gotine: “Bi wesla mexlqek, titek ji Xwed nay xwestin.”
    Hz. brahm weha gotiye: “Bik Rebb min, helbet dua dibih.” (brahm: 39) Hz. Pxember weha gotiye: “Dema ji we yek dua bike bira, ji Xwed re hemd senay dest p bike, ji Qasid w re selawat bne ji pey v d i duay dixwaze bira bike.” (Ebu Dawd, Salat, 358; Tirmiz, Da’wat, 65) Ji bo bi wesla emeln salih xwestin mnakek duay s kesn ku xwe avtibne ikeft ye. Ji wan her yek emelek xwe y ku ten ji bo rizay Xwed kiribn zikirkiribn dua kiribn. Lewra emelek weha, titek wisa ne ku Xwed bi heskirineke wisa j hez dike p razye ku pwst dike ku duay xwedy w qebl bike. Yek qencya li d bav xwe kiriye bi brxistib, yek bi nana dawpaqijya xwe ve, y din j bi parastina emaneta qenckarya xwe ve dua kirib. (Buxar, Hers, 13) Duay bn Umer ya mehr weha ye: “Ya Rebb, ez ji te dixwazim ku te awa ez ghandime slam wisa min ji w dr nexe bi misliman rh min bistne:” (mam Malik, Muwatta, Hecc, 128) Di rwayetn ku ji Hz. Pxember tn ragihandin de bi “Ya Rebb, Ya Rebb” y ve dest bi duay t kirin, Mna hinekan “Ya Hennan, Ya Mennan” nay gotin. Dsa ji gel cahil beaka mezin ji bil Xwed ji hinek din alkar xwestin kirine edeteke wisa, ji bo Xwed re duakirin gor/qebr kirine wesleyn rk. L ya rast Qasid Xwed weha hiyar kirib: “Xweday min, qebra min neke ptek ku j re badet tkirin. Rik Xwed zef li qewm t ku qebra pxembern xwe dikine mizgeft.” Malk -bi mursel ji Ata bn Yesar- (1/172), Ehmed (2/246), Ebu Ya’la (6681), el-Humeyd –bi terqeke din ji Ebu Hureyre- (1025), bn Sa’d (2/241), Mufaddal Cened, di Fedalu’l-Medne’y de (66/a), Ebu Nueym, di Hilye’y de (6/283) ragihandye. ahidek v heds j Musannefn Ebdurrezzaq (1/406) ya bn Eb eybe de (4/141) heye.

    “Maln xwe nekine qebir. Qebra min j nekine cy cejn. Ji min re selewata bnin, bik hn li ku der bin j selewat we digihjine min.” Ebu Dawud, (2042) bi snadeke hasen ragihandye. Rawyn heds sqa ne. Ehmed (2/367), Taberan, “el-Mu’cemu’l-Ewsat” (8026), bn Eb eybe, “el-Musannef” (6457), Beyhaq, “u’abu’l-man” (4162), bn Teymyye di ktidau’s-Sirati’l-Mustaqm de (2/659) dibje snada w sqa ye, ravyn w sqayn bin av deng in.
    Ji ber ku gel die dikeve dor ji Tell baba, filan baba, qebra bvan x ji wan alkar dixwazin ev ji rk ptir ne tirtek din e, bd’et e. Mumn, mna ku murkan ehln bd’et lavay miryan nakin, ji wan daxwaz nakin ku hinek hewcedaryn wan pk bnin, bawer nakin ku duay li ser qebr t kirin ji y li mal t kirin rindtir e, li ser nav wan kesan sondnaxwin bi v ekl ji Xwed naxwazin. Dibjin: “Xwed bes me ye, ew i weklek rind e.” (Al- mran: 173) Esas dn j ev e. Selat di ereb de t wateya dua: “Ji maln wan sedeq hilde, bi v t wana pak bik wana paqij bik. Ji bo wan selat/dua bike. Bi rast duay te, ji bo wan aramyek e. Xwed Sem’ e, Elm e.” (Tewbe: 103) Di dua de ew daxwaz heye ku meriv xwe bigihne w tit t xwestin ji tit j t tirsn dr bikeve. Ev j her ji Xwed teala t xwestin. Zanayn slam away duay bd’et weha tesbt kirine. Ji mir yan yek xab/ne li w der alkar xwestin. Gotina, ey hezret seyyd ji min re mexfret bike, tewba min qebl bike, rk e. Ji Pxemberan salihan, yek mir yan xab/ne li w der re meriv bibeje seba min ji Xwed re dua bike ev bd’et e. Ji miryan hewar nay xwestin. Di zyareta qebran de ten meriv dikare selam bide wan, ji wan re Qur’an bixwne. Lewra hatye qedexekirin ku meriv li hinda qebran dua bike bibje; Xweday min, ji te li cem meqam filnakes li ser xatir w v tit, tit han dixwazim. Lewra “Alkar ji Xwed ye.” (Enfal: 10) “ax mirov tn heir kirin, (ewn ku ji wan re dua/badet hatine kirin) ji wan re dibine neyar dua/badetkirina wan j nkar dikin.” (Ehqaf: 6)
    R Rbaza Dua:
    Xwed teala ji Hz. Pxember (s.x.l.) pirsne, Xwed weha ferman kiriye:
    “ heke bendeyn min, ji te min bipirsin, (ji wan re bje) bguman Ez zef nzk im. ax dua dike ez duay kes dua dike dipejirnim. Vca bira bidine pey banga min bi min bawer bikin da ku rya rast bibnin.” (Beqere: 186) Gava Qasid Xwed (s.x.l.) kesn ku dema duakirin de deng xwe gelek z de hildane dtiye ji wan re weha gotiye: “Gel merivan, hi xwe bidine ser xwe, lewra hn gaz yek ker li dr nakin, l hn ji yek her tit dibih gelek nzke re dua dikin. Ew ku hn j re dua dikin ji sity heywana ku hn l swarbne nzktir we ye.” (Buxar, Chad, 131; Da’wat, 51; Tewhd, 9; Ebu Dawd, Wtr, 26; bn Henbel, 4., 394, 402, 418; Muslm, Sehh, 4., 2076) Bi v tehr bende dizane ku di duay w de, di navbera w Xwed de tu asteng, tu navgn tuneye, loma dema dua dike ten Xwed tne bra xwe. Dema ku dil bi titek din re mijl be w hing maneya duakirin tuneye. Bmane ye ku meriv w ax deng xwe hilde bje; “amn”. Wext ku dua dike ber xwe dide Xwed, xwesteka w ew e ku sedemn di pkhatina titn ji Xwed dixwaze de dibine alkar werin afirandin. Ango bende bi kirina xwe ve nzk nebe, w hing maneya dua tuneye. Merivek hn teraly bye, dikare ji bo rizq dua bike, l berya v got bixebite. Di dua de rya nabe. Ji bo hankve qeblbna dua meriv z nake. Tu dua bade nae. Ji gotinn rind yek j ev e: “La hewle wela quwwete lla bllah.”
    Ji dil can, bi dizka ve, bqrn, bi dilsoz dua tkirin. “Ji Rebb xwe re bi lava dizka dua bikin. Bguman, Ew ji ewn snor dibhirin hez nake.” (E’raf: 55) Di duayn bi sec, bi qafye, bi nivsk de rya/durt ye. Her weha seba dtina hinekan wek dua dike xwe nandan j wisa ye. Ew kes bi v ekl bi gir dua dike, hstirn w seba tesr li hinekn din kirin ye duay w rya ye. Duay bi taybet bi ferman/gotina yek ve tkirin j weha ye.
    Duayn ku sunnet in:
    Berya razan: “Xweday min, bi nav te dimrim saxdibim.”

    Pit razan: Ji Xweday ku em bi mirineke wek xew kut pa saxkir re hemd be.”

    eveq: “Xweday min, em bi alkarya te derketine sibeh, bi alkarya te em gihtine var, bi alkarya te em dijn, bi alkarya te em dimirin. Ji gor rabn bi bal te ve ye.”

    var: “Xweday min, ji te li duny axret selamet dixwazim. Xweday min, ez ji te dixwazim ku tu min di derheq dn min, dunya min, ehl min mal min de bibexn min derx selamet. Xweday min, eybn min vere. Min ji tirsn min ewle bike. Xweday min, belayn ku d pya min de, paya min de, cep min, rast min de bn def bike min biparze. Ji belayn ku nikve ji bin min re bn xwe disprime mezinahya te.”
    ax ji mal derketin: “Bi nav Xwed bi Xwed ewle bme. Ji bil hza w tu hz tuneye.”
    Pit bang: Dubarekirina bang, selat selam ann gotina: “Ji xnc Xwed tu lah tuneye, ew yek e, birk e, Muhemmed bende Qasid w ye, wek Rebb ji Xwed, wek dn ji slam, wek pxember ji Muhemmed raz bm.”
    Di tengasyan de: “Ji bil te tu lah tuneye. Te ji her cre kmasyan tenzh dikim. Bjim ez bme ji zaliman.” (Ji bo duayan di pirtkn hedsan de li ben “Da’wat”an binihrin.)





+ Yorum Gnder