Konusunu Oylayın.: Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir?

5 üzerinden 5.00 | Toplam : 10 kişi
Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir?
  1. 19.Şubat.2013, 03:18
    1
    Misafir

    Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir?






    Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir? Mumsema dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir


  2. 24.Şubat.2013, 03:45
    2
    Desert Rose
    Silent and lonely rains

    Profili:
    Üyelik Tarihi: 21.Ocak.2007
    Üye No: 5
    Mesaj Sayısı: 17,685
    Rep Derecesi:
    Tecrübe Puanı: 227
    Bulunduğu yer: the silent deserts in my soul

    Cevap: Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir?




    SÜNNETİN DİNDEKİ YERİ

    Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmayacaksınız:
    Kur'ân ve Sünnet" (Muvatta, Kader, 3).


    İslam ümmetini önceki ümmetlerden ayıran en önemli özelliklerinden bir tanesi, kendilerine gönderilen kitapla birlikte bu kitabın ilk elden yorumu olan Peygamber'in yaşantısını da sahih biçimde muhafaza etmeyi başarmış olmasıdır. Kendilerine kitap verilen önceki ümmetler bunu başaramadıkları için dinleri ve kitapları tahrif olmuştur. Başka bir deyişle, Tevrat ve İncil'in gereği gibi muhafaza edilemeyişinin en önemli sebebi, bu kitapların indirildiği Musa (as) ve İsa (as) peygamberlerin hayatlarının, yani dinin ilk elden pratiğinin güvenilir biçimde nesilden nesile aktarılamayışıdır. Allahu Teala'nın insanlık için son elçi olarak seçtiği Hz. Muhammed (sav) bu gerçeğin farkında olduğu için görevinin sona ermek üzere olduğu dönemlerde ashâbını şu sözleriyle uyarırken bir yandan da İslam'ın kıyamete kadar hayatta nasıl kalacağının sırrını açıklamıştır: "Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmayacaksınız: Kur'ân ve Sünnet" (Muvatta, Kader, 3).

    Bir dinin gereği gibi anlaşılması ve yaşanması için o dinin ilk temsilcisinin hayatının iyi bilinmesi ve doğru anlaşılması şarttır. İslam ümmeti bu konuda dünyadaki en şanslı ümmettir, çünkü Hz. Peygamber'in hayatı o dönemde ve öncesinde başka hiçbir kimseye nasip olmayacak biçimde ayrıntılı olarak bilinmektedir. Yani Müslümanlar, Kur'ân-ı Kerim'in ilk elden tefsirinin ve yorumunun ne olduğunu araştırmak veya tartışmak zorunda değildirler, çünkü bu yorum Hz. Peygamber'in sünneti olarak önlerinde zaten apaçık durmaktadır.

    Hz. Peygamber'in ve O'nun sünnetinin dindeki yeri öncelikle Kur'ân-ı Kerim tarafından belirlenmiştir. Orada Hz. Peygamber'e itaat etmek Allahu Teala'ya itaat etmekle bir tutulur: "Kim Resul'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur, kim de yüz çevirirse seni onlara bekçi ol diye göndermiş değiliz" (en-Nisa, 4/80). Bir başka âyette de "Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah'a karşı gelmekten sakının." (Haşr 59/7) buyurulmaktadır.
    Hz. Peygamber'in bir konuda karar vermesinden sonra müminler için artık itiraz etme, o kararı sorgulama gibi bir durum söz konusu değildir, çünkü âyette "Allah ve Resûlü bir iş hakkında hüküm verdikleri zaman, hiçbir mümin erkek ve hiçbir mümin kadın için kendi işleri konusunda tercih kullanma hakları yoktur. Kim Allah'a ve Resûlüne karşı gelirse, şüphesiz ki o apaçık bir şekilde sapmıştır."
    (Ahzâb 33/36) denilmekte, Resulullah'ın hükmü Allahu Tealâ'nın hükmüyle bir arada zikredilmektedir. Yine Kur'ân tarafından, Hz. Peygamber'in hükmüne razı olmak, aynı zamanda bir iman meselesi haline getirilmiştir: "Hayır! Rabbine andolsun ki onlar, aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem yapıp, sonra da verdiğin hükme, içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın, tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" (Nisa 4/65).
    Böyle bir şeref ve üstün mertebe dünyada başka hiçbir kula verilmiş değildir. Hz. Peygamber'i bu üstün mertebeye yücelten şey, O'nun Allahu Teala'dan aldığı yetki ile hayatı boyunca Kur'ân'ın canlı bir örneği olarak ortaya koyduğu sünnetidir. O'nun bütün hayatının kaydı olan sünneti, müminler için en güzel örnektir: "Andolsun, Allah'ın Resûlünde sizin için; Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı uman, Allah'ı çok zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır" (Ahzâb 33/21).
    O'nun örnekliği yaşadığı dönemde bizzat müşahede edilmek suretiyle fark ediliyordu. Vefatından sonra ise ancak sünnetini öğrenmek, anlamak ve yaşamak suretiyle mümkündür.



    Müslümanlar, Kur'ân-ı Kerim'in ilk elden tefsirinin ve yorumunun ne olduğunu araştırmak veya tartışmak zorunda değildirler, çünkü bu yorum Hz. Peygamber'in sünneti olarak önlerinde apaçık durmaktadır.

    "Hz. Peygamber'den Kur'ân dışında sadır olan her türlü söz, fiil ve onay" şeklinde terim anlamıyla tanımlanan "sünnet" kelimesi sözlükte "yol açmak, yol yapmak" gibi anlamlara da sahiptir. Bu sözlük anlamı, aynı zamanda teknik anlamda Hz. Peygamber'in sünnetiyle de doğrudan alakalıdır. Çünkü Hz. Peygamber'in sünneti aynı zamanda O'nun müminler için açtığı yoldur. Bu yola bazen sırat-ı müstakim (doğru yol) adı da verilir. Nitekim Kur'ân-ı Kerim'de Hz. Peygamber insanları kendisine uymaya çağırırken şöyle nida etmektedir: "İşte bu, benim dosdoğru yolum. Artık ona uyun. Başka yollara uymayın. Yoksa o yollar sizi parça parça edip O'nun yolundan ayırır. İşte Allah size bunları sakınasınız diye emretti." (Enâm, 6/153).

    Hz. Peygamber'in yolu, yani sünnet, müminleri doğrudan cennete çıkaran en kestirme yoldur. Başkalarının da yolları vardır, ancak bu yollar müminleri umdukları yere çıkarmadığı gibi, birliklerinin de dağılmasına sebep olur. Bu yüzden Hz. Peygamber'in yolu, O'nun yetiştirdiği en büyük ilim hazinelerinden olan sahâbî Abdullah b. Mesud tarafından yine Kur'ân-ı Kerim'le ilişkisi kurularak ele alınmakta ve "gidilecek en güzel yol" şeklinde tanımlanmaktadır: "En güzel söz Allah'ın Kitabı, en güzel yol Muhammed'in (sav) yoludur" (Buhari, Edeb, 70).

    Hz. Peygamber'in sünneti sıradan bir insanın din yorumu değil, vahye doğrudan muhatap olan bir yüce şahsiyetin her daim Allahu Teala'nın kontrolünde olmak kaydıyla vaz ettiği prensipler bütünüdür, bu yüzden dinî deliller hiyerarşisinde Kur'ân-ı Kerim'le birlikte daima en üstte ve icma, kıyas, sahabi kavli vb. delillerden ayrı bir yerde durur. Kur'ân-ı Kerim ve Sünnet bütün dini delillerin esas dayanağı olan iki asıl, yani kaynaktır. Hz. Peygamber, bir peygamber olmak hasebiyle hatadan korunmuş olduğundan, O'nun sünneti de daima Allah'ın kontrolü altındadır ve kaynağını bizzat ondan almaktadır. Nitekim bu hususu ifade etmek üzere Resûl-i Ekrem (sav) şöyle buyurmuştur: "Dikkat ediniz! Bana Kitap ve onunla birlikte bir benzeri verildi." (Ebu Davud, Sünne, 6; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, IV, 131).

    "Kim Resul'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur, kim de yüz çevirirse seni onlara bekçi ol diye göndermiş değiliz" (en-Nisa, 4/80). /
    "Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah'a karşı gelmekten sakının." (Haşr 59/7).


    İslam âlimleri Hz. Peygamber'in "bana Kur'ân ve bir benzeri verildi" sözüyle kastettiği şeyin sünnet olduğu hususunda hemfikirdir. Hatta birçokları bunu da vahiy kapsamında değerlendirmekle birlikte "namazda okunmaması" anlamında "vahy-i gayr-i metlüv" olarak adlandırırlar. Hz. Peygamber'in sünnetinin de bir nevi vahiy ürünü olduğu hususu başka bir rivâyette şöyle edilmektedir: "Cibril, Hz. Peygamber'e -sallallahu aleyhi ve sellem- Kur'an'ı indirdiği gibi Sünnet'i de indirirdi." (Darimi, Mukaddime, 49). Bu sebeple, Sünnet'in Kur'ân ile ortak yönü olarak, her ikisinin de vahiy ürünü oluşu gösterilir. Dolayısıyla, sünnetin şer'î bir delil oluşu, yani dini hükümler için bir kaynak oluşunda şüphe yoktur ve bu hususu kabul etmeyenler Müslüman sayılmazlar. Hz. Peygamber, bazı kişilerin gelecekte dini tahrif etmek maksadıyla nasıl davranacaklarını biliyormuşçasına, Sünnet'i göz ardı etmek isteyen yahut onun delil oluşunu kabul etmeyenleri de şiddetle uyarmaktadır: "İçinizden hiçbirinizi benim bir emrim veya yasağımı duyduğu vakit ‘biz anlamayız, bize Kur'ân'daki helal ve haramlar yeter' derken görmeyeyim!" (Ebu Davud, Sünne, 5).

    Hz. Peygamber'in sünnetinin önemli bir boyutu da sünnet-hikmet ilişkisidir. "Peygamberlik", "söz ve amelde isabet, herşeyi yerli yerince yapmak ve söylemek", "din bilgisi, tevil bilgisi, Allah tarafından insana verilen anlayış kabiliyeti", "bizzat hakkın ve gerçeğin bilgisi, amel edilmek üzere öğrenilecek olan hayrın bilgisi", "aklî ve amelî kabiliyetlerin en mutedil seviyede yer alması", "içinde zanna yer bırakmayacak şekilde kesin inanca yol açan kat'i delil", "en faziletli ilim sayesinde, en faziletli şeylerin bilgisi(ne ulaşmak)" gibi farklı şekillerde tanımlanan hikmet kavramı, birçok âyette Hz. Peygamber'le ilişkili olarak kullanılır. Yine bazı âyetlerde belirtildiğine göre Allah onu bir lütuf olarak müminlere göndermiş ve kendisine hikmet vermiştir (Bakara 2/129, 151, 231; Âl-i İmrân 3/164; Nisâ 4/113; İsrâ 17/39; Ahzâb 33/34).
    Hz. Peygamber'in sünneti sıradan bir insanın din yorumu değil, vahye doğrudan muhatap olan bir yüce şahsiyetin her daim Allahu Teala'nın kontrolünde olmak kaydıyla vaz ettiği prensipler bütünüdür, bu yüzden dinî deliller hiyerarşisinde
    Kur'ân-ı Kerim'le birlikte daima en üstte durur.


    Önceki peygamberlerden bazıları hakkında kullanıldığı yerlerde peygamberlik anlamını ihtiva eden hikmet kavramının, özellikle Hz. Peygamber hakkında nazil olan âyetlerde, bundan farklı bir mana taşıdığı hemen dikkat çekmektedir. Hz. Peygamber'in "size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmazsınız: Kur'ân ve Sünnetim" hadisinde olduğu gibi sünneti Kur'ân'la birlikte anmasına benzer şekilde, hikmet kavramı da Kur'ân-ı Kerim'de birçok defa Kitap kavramıyla birlikte ele alınır. Kur'ân'da birçok defa zikredilen hikmet kavramı on defa Kitap, bir defa da yine Kitap (Kur'ân) anlamına gelen "ايات الله" terkibi ile birlikte kullanılır. Bunlardan yedi tanesi doğrudan Hz. Peygamber'le ilgili olarak geçmektedir. Söz konusu âyetlerin mealleri şöyledir:

    "Ey Rabbimiz! Onların içinden onlara senin âyetlerini okuyacak, onlara Kitab'ı ve hikmeti öğretecek, onları iyice temizleyecek bir peygamber gönder. Şüphesiz yegane galip sensin." (Bakara 2/129).
    "Nitekim içinizde kendinizden bir peygamber gönderdik ki o, size âyetlerimizi okuyor, sizi tertemiz yapıyor, size Kitap ve hikmeti öğretiyor, bilmediğiniz şeyleri size bildiriyor." (Bakara 2/151).
    "Allah'ın âyetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah'ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği Kitabı ve hikmeti düşünün. Allah'tan korkun ve bilin ki Allah her şeyi hakkıyla bilendir." (Bakara 2/231).


    Sünnetin Kur'ân-ı Kerim'i açıklamak dışındaki ikinci bir vazifesi, dinin Kur'ân'da yer almayan emir ve yasaklarını doğrudan belirlemesidir. Sünnet, bütün İslam alimleri tarafından, dini hüküm vaz edebilme salahiyeti açısından Kur'ân gibi müstakil bir delil kabul edilmiştir..


    "Andolsun ki müminler daha evvel apaçık ve kati bir sapıklık içinde bulunuyorlarken Allah, içlerinden ve kendilerinden onlara âyetlerini okuyan, onları tertemiz yapan, onlara Kitap ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermiş olduğu için büyük bir lütufta bulunmuştur." (Âli İmran 3/164).

    "Allah sana Kitab'ı ve hikmeti indirdi ve bilmediklerini sana öğretti. Allah'ın senin üzerindeki lütuf ve inâyeti çok büyüktür." (Nisa 4/113).
    "O, ümmiler içinde kendilerinden bir peygamber gönderendir ki, onlara âyetlerini okur, onları temizler, onlara Kitab'ı ve hikmeti öğretir. Hâlbuki onlar daha evvel hakikaten apaçık bir sapıklık içinde idiler."(Cuma 62/2).

    "Allah'ın evlerinizde okunup duran âyetlerini ve hikmeti hatırlayın. Şüphesiz ki Allah her şeyin iç yüzünü bilendir, her şeyden hakkıyla haberdardır."(Ahzâb 33/34).

    Bu âyetlerde zikredilen hikmet kavramını peygamberlik olarak anlamaya imkân yoktur, çünkü burada Hz. Peygamber'in müminlere hikmeti öğrettiğinden bahsedilmekte, yani hikmetin "indirilen" ve "öğretilen" bir şey olduğu söylenmektedir. Nitekim Tâbiînden müfessir Katade b. Diâme (Taberî, Tefsir, II, 576), Hasan-ı Basri (Kurtubî, el-Câmi‘, XVIII, 92), Şafiî mezhebinin kurucusu Muhammed b. İdris eş-Şâfiî (er-Risâle, s. 32, 76-79) ve Endülüslü müfessir Kurtubî (el-Câmi‘, II, 131, III, 157), Zemahşerî (Keşşâf, I, 477; IV, 102) ve İbn Kesîr (Tefsir I, 401) gibi alimlere göre bu âyetlerde bahsedilen hikmet Hz. Peygamber'in sünnetidir. Şu halde indirilmiş olması onun vahiyle bağlantısına işarettir. Öğretilebilir oluşu ise Hz. Peygamber'in sünnetinin İslam âlimleri ve özellikle muhaddisler tarafından nesilden nesile aktarılması ve muhafaza edilmesiyle ilgilidir.

    Sünnet, bütün İslam tarihi boyunca da âlimler tarafından daima dinin en önemli iki kaynağından biri olarak değerlendirilmiştir. Kur'ân-ı Kerim'de anlaşılamayan bir âyetle karşılaşılması durumunda ilk olarak daima Hz. Peygamber'in bu konuda bir açıklamasının olup olmadığı araştırılmış, yani Kur'ân'ın ilk müfessiri olarak sünnete yer verilmiştir, çünkü Hz. Peygamber'in en önemli görevlerinden birisi Kur'ân'ı beyan etmek, yani açıklamaktır. O'nun bu görevi Kur'ân-ı Kerim tarafından şöyle ifade edilmektedir:

    "İnsanlara, kendilerine indirileni açıklaman ve onların da (üzerinde) düşünmeleri için sana bu Kur'an'ı indirdik." (Nahl 16/44).

    Kur'ân'ın anlaşılmasında Hz. Peygamber'in katkısı bazı âlimler tarafından "Sünnetin Kur'ân'a olan katkısı, Kur'ân'ın Sünnete olan katkısından fazladır" sözleriyle ifade edilmiştir. Biraz cüretli bir ifade gibi görünen bu sözler aslında çok tabiî bir gerçeğe işaret etmektedir. Bu sözlerin sahibi, "Hz. Peygamber'in hayatı boyunca ortaya koyduğu sünneti olmasaydı, Kur'ân-ı Kerim ne indirildiği dönemde ne de sonraki nesiller tarafından hakkıyla anlaşılabilirdi" demek istemektedir. Sünnetin bu konumu, bir yandan dinin doğru anlaşılıp yaşanmasını sağlamış, bir yandan da Kur'ân-ı Kerim'in hakkıyla muhafaza edilmesine yardımcı olmuştur. Hz. Peygamber'in vefatından sonraki o kritik dönemde İslam'ın sapasağlam ayakta kalması, O'nun sünnetini en ince ayrıntısına kadar zihinlerine nakşetmiş, ruhlarında özümsemiş olan sahabilerin İslam dünyasının çeşitli bölgelerine dağılarak, Hz. Peygamber'den aldıklarını diğer insanlara aktarmaları sayesinde mümkün olmuştur.


    Eğer Sünnetin dinde yeri olmasa ve din sadece Kur'ân-ı Kerim'den ibaret bulunsaydı, İslam dini son derece kısır, çok dar bir alanı kapsayan, hayatın her alanına hitap etmekten uzak ve kısa zaman içinde yok olmaya mahkum biçimde ortaya çıkmış olurdu.

    Sünnetin Kur'ân-ı Kerim'i açıklamak dışındaki ikinci bir vazifesi, dinin Kur'ân'da yer almayan emir ve yasaklarını doğrudan belirlemesidir. Sünnet, bütün İslam âlimleri tarafından, dini hüküm vaz edebilme salahiyeti açısından Kur'ân gibi müstakil bir delil kabul edilmiştir. Esasen sünnetin bu yönü, diğer birçok özelliğine nazaran çok daha baskındır, çünkü dinin özünü oluşturan ibadetler ve diğer konularla ilgili birçok meselenin hükmü bizzat Resul-i Ekrem tarafından belirlenmiştir. Müslümanların gündelik hayatlarında karşı karşıya oldukları birçok meselenin hükmünün yer aldığı fıkıh kitapları, en önemli referanslarını Hz. Peygamber'in sünnetini oluşturan hadislerden almaktadır. Klasik yahut modern hiçbir fıkıh âlimi, herhangi bir mesele hakkında hüküm verirken Hz. Peygamber'in sünnetini göz ardı etme cihetine gitmemektedir. Aslında sadece bu gerçek bile Sünnet'in dindeki yerini açıklamaya yetmektedir. Eğer Sünnetin dinde yeri olmasa ve din sadece Kur'ân-ı Kerim'den ibaret bulunsaydı, İslam dini son derece kısır, çok dar bir alanı kapsayan, hayatın her alanına hitap etmekten uzak ve kısa zaman içinde yok olmaya mahkum biçimde ortaya çıkmış olurdu. Oysa dine hayatın her alanına hitap etme salahiyetini ve iddiasını kazandıran husus, bizzat bu hayatın içinde yer alan, her türlü problemle yüzleşen ve onlara çözüm üreten Hz. Peygamber'in tüm yaşamının bir hülasası olan Sünnettir.

    Kur'ân-ı Kerim'le birlikte sünnet, İslam toplumunun bin dört yüz yıldır ayakta duran bünyesinin omurgasını oluşturmaktadır. İkisinden birisinin eksik olması halinde bu bünyenin yaşaması mümkün değildir. Bu yüzden Müslümanlar tarihin her döneminde Kur'ân'a atfettikleri değeri sünnete de atfetmişler, ikisini bir bütünün ayrılmaz parçaları olarak görmüşlerdir. Modern dönemde İslam dünyasının karşılaştığı ve yüzleştiği çok ciddi problemlere rağmen Sünnet, Müslümanları ayakta tutan en önemli iki birleştirici unsurdan biri olmaya devam etmektedir.

    diyanet



  3. 24.Şubat.2013, 03:45
    2
    Silent and lonely rains



    SÜNNETİN DİNDEKİ YERİ

    Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmayacaksınız:
    Kur'ân ve Sünnet" (Muvatta, Kader, 3).


    İslam ümmetini önceki ümmetlerden ayıran en önemli özelliklerinden bir tanesi, kendilerine gönderilen kitapla birlikte bu kitabın ilk elden yorumu olan Peygamber'in yaşantısını da sahih biçimde muhafaza etmeyi başarmış olmasıdır. Kendilerine kitap verilen önceki ümmetler bunu başaramadıkları için dinleri ve kitapları tahrif olmuştur. Başka bir deyişle, Tevrat ve İncil'in gereği gibi muhafaza edilemeyişinin en önemli sebebi, bu kitapların indirildiği Musa (as) ve İsa (as) peygamberlerin hayatlarının, yani dinin ilk elden pratiğinin güvenilir biçimde nesilden nesile aktarılamayışıdır. Allahu Teala'nın insanlık için son elçi olarak seçtiği Hz. Muhammed (sav) bu gerçeğin farkında olduğu için görevinin sona ermek üzere olduğu dönemlerde ashâbını şu sözleriyle uyarırken bir yandan da İslam'ın kıyamete kadar hayatta nasıl kalacağının sırrını açıklamıştır: "Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmayacaksınız: Kur'ân ve Sünnet" (Muvatta, Kader, 3).

    Bir dinin gereği gibi anlaşılması ve yaşanması için o dinin ilk temsilcisinin hayatının iyi bilinmesi ve doğru anlaşılması şarttır. İslam ümmeti bu konuda dünyadaki en şanslı ümmettir, çünkü Hz. Peygamber'in hayatı o dönemde ve öncesinde başka hiçbir kimseye nasip olmayacak biçimde ayrıntılı olarak bilinmektedir. Yani Müslümanlar, Kur'ân-ı Kerim'in ilk elden tefsirinin ve yorumunun ne olduğunu araştırmak veya tartışmak zorunda değildirler, çünkü bu yorum Hz. Peygamber'in sünneti olarak önlerinde zaten apaçık durmaktadır.

    Hz. Peygamber'in ve O'nun sünnetinin dindeki yeri öncelikle Kur'ân-ı Kerim tarafından belirlenmiştir. Orada Hz. Peygamber'e itaat etmek Allahu Teala'ya itaat etmekle bir tutulur: "Kim Resul'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur, kim de yüz çevirirse seni onlara bekçi ol diye göndermiş değiliz" (en-Nisa, 4/80). Bir başka âyette de "Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah'a karşı gelmekten sakının." (Haşr 59/7) buyurulmaktadır.
    Hz. Peygamber'in bir konuda karar vermesinden sonra müminler için artık itiraz etme, o kararı sorgulama gibi bir durum söz konusu değildir, çünkü âyette "Allah ve Resûlü bir iş hakkında hüküm verdikleri zaman, hiçbir mümin erkek ve hiçbir mümin kadın için kendi işleri konusunda tercih kullanma hakları yoktur. Kim Allah'a ve Resûlüne karşı gelirse, şüphesiz ki o apaçık bir şekilde sapmıştır."
    (Ahzâb 33/36) denilmekte, Resulullah'ın hükmü Allahu Tealâ'nın hükmüyle bir arada zikredilmektedir. Yine Kur'ân tarafından, Hz. Peygamber'in hükmüne razı olmak, aynı zamanda bir iman meselesi haline getirilmiştir: "Hayır! Rabbine andolsun ki onlar, aralarında çıkan çekişmeli işlerde seni hakem yapıp, sonra da verdiğin hükme, içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın, tam bir teslimiyetle boyun eğmedikçe iman etmiş olmazlar" (Nisa 4/65).
    Böyle bir şeref ve üstün mertebe dünyada başka hiçbir kula verilmiş değildir. Hz. Peygamber'i bu üstün mertebeye yücelten şey, O'nun Allahu Teala'dan aldığı yetki ile hayatı boyunca Kur'ân'ın canlı bir örneği olarak ortaya koyduğu sünnetidir. O'nun bütün hayatının kaydı olan sünneti, müminler için en güzel örnektir: "Andolsun, Allah'ın Resûlünde sizin için; Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı uman, Allah'ı çok zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır" (Ahzâb 33/21).
    O'nun örnekliği yaşadığı dönemde bizzat müşahede edilmek suretiyle fark ediliyordu. Vefatından sonra ise ancak sünnetini öğrenmek, anlamak ve yaşamak suretiyle mümkündür.



    Müslümanlar, Kur'ân-ı Kerim'in ilk elden tefsirinin ve yorumunun ne olduğunu araştırmak veya tartışmak zorunda değildirler, çünkü bu yorum Hz. Peygamber'in sünneti olarak önlerinde apaçık durmaktadır.

    "Hz. Peygamber'den Kur'ân dışında sadır olan her türlü söz, fiil ve onay" şeklinde terim anlamıyla tanımlanan "sünnet" kelimesi sözlükte "yol açmak, yol yapmak" gibi anlamlara da sahiptir. Bu sözlük anlamı, aynı zamanda teknik anlamda Hz. Peygamber'in sünnetiyle de doğrudan alakalıdır. Çünkü Hz. Peygamber'in sünneti aynı zamanda O'nun müminler için açtığı yoldur. Bu yola bazen sırat-ı müstakim (doğru yol) adı da verilir. Nitekim Kur'ân-ı Kerim'de Hz. Peygamber insanları kendisine uymaya çağırırken şöyle nida etmektedir: "İşte bu, benim dosdoğru yolum. Artık ona uyun. Başka yollara uymayın. Yoksa o yollar sizi parça parça edip O'nun yolundan ayırır. İşte Allah size bunları sakınasınız diye emretti." (Enâm, 6/153).

    Hz. Peygamber'in yolu, yani sünnet, müminleri doğrudan cennete çıkaran en kestirme yoldur. Başkalarının da yolları vardır, ancak bu yollar müminleri umdukları yere çıkarmadığı gibi, birliklerinin de dağılmasına sebep olur. Bu yüzden Hz. Peygamber'in yolu, O'nun yetiştirdiği en büyük ilim hazinelerinden olan sahâbî Abdullah b. Mesud tarafından yine Kur'ân-ı Kerim'le ilişkisi kurularak ele alınmakta ve "gidilecek en güzel yol" şeklinde tanımlanmaktadır: "En güzel söz Allah'ın Kitabı, en güzel yol Muhammed'in (sav) yoludur" (Buhari, Edeb, 70).

    Hz. Peygamber'in sünneti sıradan bir insanın din yorumu değil, vahye doğrudan muhatap olan bir yüce şahsiyetin her daim Allahu Teala'nın kontrolünde olmak kaydıyla vaz ettiği prensipler bütünüdür, bu yüzden dinî deliller hiyerarşisinde Kur'ân-ı Kerim'le birlikte daima en üstte ve icma, kıyas, sahabi kavli vb. delillerden ayrı bir yerde durur. Kur'ân-ı Kerim ve Sünnet bütün dini delillerin esas dayanağı olan iki asıl, yani kaynaktır. Hz. Peygamber, bir peygamber olmak hasebiyle hatadan korunmuş olduğundan, O'nun sünneti de daima Allah'ın kontrolü altındadır ve kaynağını bizzat ondan almaktadır. Nitekim bu hususu ifade etmek üzere Resûl-i Ekrem (sav) şöyle buyurmuştur: "Dikkat ediniz! Bana Kitap ve onunla birlikte bir benzeri verildi." (Ebu Davud, Sünne, 6; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, IV, 131).

    "Kim Resul'e itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur, kim de yüz çevirirse seni onlara bekçi ol diye göndermiş değiliz" (en-Nisa, 4/80). /
    "Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah'a karşı gelmekten sakının." (Haşr 59/7).


    İslam âlimleri Hz. Peygamber'in "bana Kur'ân ve bir benzeri verildi" sözüyle kastettiği şeyin sünnet olduğu hususunda hemfikirdir. Hatta birçokları bunu da vahiy kapsamında değerlendirmekle birlikte "namazda okunmaması" anlamında "vahy-i gayr-i metlüv" olarak adlandırırlar. Hz. Peygamber'in sünnetinin de bir nevi vahiy ürünü olduğu hususu başka bir rivâyette şöyle edilmektedir: "Cibril, Hz. Peygamber'e -sallallahu aleyhi ve sellem- Kur'an'ı indirdiği gibi Sünnet'i de indirirdi." (Darimi, Mukaddime, 49). Bu sebeple, Sünnet'in Kur'ân ile ortak yönü olarak, her ikisinin de vahiy ürünü oluşu gösterilir. Dolayısıyla, sünnetin şer'î bir delil oluşu, yani dini hükümler için bir kaynak oluşunda şüphe yoktur ve bu hususu kabul etmeyenler Müslüman sayılmazlar. Hz. Peygamber, bazı kişilerin gelecekte dini tahrif etmek maksadıyla nasıl davranacaklarını biliyormuşçasına, Sünnet'i göz ardı etmek isteyen yahut onun delil oluşunu kabul etmeyenleri de şiddetle uyarmaktadır: "İçinizden hiçbirinizi benim bir emrim veya yasağımı duyduğu vakit ‘biz anlamayız, bize Kur'ân'daki helal ve haramlar yeter' derken görmeyeyim!" (Ebu Davud, Sünne, 5).

    Hz. Peygamber'in sünnetinin önemli bir boyutu da sünnet-hikmet ilişkisidir. "Peygamberlik", "söz ve amelde isabet, herşeyi yerli yerince yapmak ve söylemek", "din bilgisi, tevil bilgisi, Allah tarafından insana verilen anlayış kabiliyeti", "bizzat hakkın ve gerçeğin bilgisi, amel edilmek üzere öğrenilecek olan hayrın bilgisi", "aklî ve amelî kabiliyetlerin en mutedil seviyede yer alması", "içinde zanna yer bırakmayacak şekilde kesin inanca yol açan kat'i delil", "en faziletli ilim sayesinde, en faziletli şeylerin bilgisi(ne ulaşmak)" gibi farklı şekillerde tanımlanan hikmet kavramı, birçok âyette Hz. Peygamber'le ilişkili olarak kullanılır. Yine bazı âyetlerde belirtildiğine göre Allah onu bir lütuf olarak müminlere göndermiş ve kendisine hikmet vermiştir (Bakara 2/129, 151, 231; Âl-i İmrân 3/164; Nisâ 4/113; İsrâ 17/39; Ahzâb 33/34).
    Hz. Peygamber'in sünneti sıradan bir insanın din yorumu değil, vahye doğrudan muhatap olan bir yüce şahsiyetin her daim Allahu Teala'nın kontrolünde olmak kaydıyla vaz ettiği prensipler bütünüdür, bu yüzden dinî deliller hiyerarşisinde
    Kur'ân-ı Kerim'le birlikte daima en üstte durur.


    Önceki peygamberlerden bazıları hakkında kullanıldığı yerlerde peygamberlik anlamını ihtiva eden hikmet kavramının, özellikle Hz. Peygamber hakkında nazil olan âyetlerde, bundan farklı bir mana taşıdığı hemen dikkat çekmektedir. Hz. Peygamber'in "size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmazsınız: Kur'ân ve Sünnetim" hadisinde olduğu gibi sünneti Kur'ân'la birlikte anmasına benzer şekilde, hikmet kavramı da Kur'ân-ı Kerim'de birçok defa Kitap kavramıyla birlikte ele alınır. Kur'ân'da birçok defa zikredilen hikmet kavramı on defa Kitap, bir defa da yine Kitap (Kur'ân) anlamına gelen "ايات الله" terkibi ile birlikte kullanılır. Bunlardan yedi tanesi doğrudan Hz. Peygamber'le ilgili olarak geçmektedir. Söz konusu âyetlerin mealleri şöyledir:

    "Ey Rabbimiz! Onların içinden onlara senin âyetlerini okuyacak, onlara Kitab'ı ve hikmeti öğretecek, onları iyice temizleyecek bir peygamber gönder. Şüphesiz yegane galip sensin." (Bakara 2/129).
    "Nitekim içinizde kendinizden bir peygamber gönderdik ki o, size âyetlerimizi okuyor, sizi tertemiz yapıyor, size Kitap ve hikmeti öğretiyor, bilmediğiniz şeyleri size bildiriyor." (Bakara 2/151).
    "Allah'ın âyetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah'ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği Kitabı ve hikmeti düşünün. Allah'tan korkun ve bilin ki Allah her şeyi hakkıyla bilendir." (Bakara 2/231).


    Sünnetin Kur'ân-ı Kerim'i açıklamak dışındaki ikinci bir vazifesi, dinin Kur'ân'da yer almayan emir ve yasaklarını doğrudan belirlemesidir. Sünnet, bütün İslam alimleri tarafından, dini hüküm vaz edebilme salahiyeti açısından Kur'ân gibi müstakil bir delil kabul edilmiştir..


    "Andolsun ki müminler daha evvel apaçık ve kati bir sapıklık içinde bulunuyorlarken Allah, içlerinden ve kendilerinden onlara âyetlerini okuyan, onları tertemiz yapan, onlara Kitap ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermiş olduğu için büyük bir lütufta bulunmuştur." (Âli İmran 3/164).

    "Allah sana Kitab'ı ve hikmeti indirdi ve bilmediklerini sana öğretti. Allah'ın senin üzerindeki lütuf ve inâyeti çok büyüktür." (Nisa 4/113).
    "O, ümmiler içinde kendilerinden bir peygamber gönderendir ki, onlara âyetlerini okur, onları temizler, onlara Kitab'ı ve hikmeti öğretir. Hâlbuki onlar daha evvel hakikaten apaçık bir sapıklık içinde idiler."(Cuma 62/2).

    "Allah'ın evlerinizde okunup duran âyetlerini ve hikmeti hatırlayın. Şüphesiz ki Allah her şeyin iç yüzünü bilendir, her şeyden hakkıyla haberdardır."(Ahzâb 33/34).

    Bu âyetlerde zikredilen hikmet kavramını peygamberlik olarak anlamaya imkân yoktur, çünkü burada Hz. Peygamber'in müminlere hikmeti öğrettiğinden bahsedilmekte, yani hikmetin "indirilen" ve "öğretilen" bir şey olduğu söylenmektedir. Nitekim Tâbiînden müfessir Katade b. Diâme (Taberî, Tefsir, II, 576), Hasan-ı Basri (Kurtubî, el-Câmi‘, XVIII, 92), Şafiî mezhebinin kurucusu Muhammed b. İdris eş-Şâfiî (er-Risâle, s. 32, 76-79) ve Endülüslü müfessir Kurtubî (el-Câmi‘, II, 131, III, 157), Zemahşerî (Keşşâf, I, 477; IV, 102) ve İbn Kesîr (Tefsir I, 401) gibi alimlere göre bu âyetlerde bahsedilen hikmet Hz. Peygamber'in sünnetidir. Şu halde indirilmiş olması onun vahiyle bağlantısına işarettir. Öğretilebilir oluşu ise Hz. Peygamber'in sünnetinin İslam âlimleri ve özellikle muhaddisler tarafından nesilden nesile aktarılması ve muhafaza edilmesiyle ilgilidir.

    Sünnet, bütün İslam tarihi boyunca da âlimler tarafından daima dinin en önemli iki kaynağından biri olarak değerlendirilmiştir. Kur'ân-ı Kerim'de anlaşılamayan bir âyetle karşılaşılması durumunda ilk olarak daima Hz. Peygamber'in bu konuda bir açıklamasının olup olmadığı araştırılmış, yani Kur'ân'ın ilk müfessiri olarak sünnete yer verilmiştir, çünkü Hz. Peygamber'in en önemli görevlerinden birisi Kur'ân'ı beyan etmek, yani açıklamaktır. O'nun bu görevi Kur'ân-ı Kerim tarafından şöyle ifade edilmektedir:

    "İnsanlara, kendilerine indirileni açıklaman ve onların da (üzerinde) düşünmeleri için sana bu Kur'an'ı indirdik." (Nahl 16/44).

    Kur'ân'ın anlaşılmasında Hz. Peygamber'in katkısı bazı âlimler tarafından "Sünnetin Kur'ân'a olan katkısı, Kur'ân'ın Sünnete olan katkısından fazladır" sözleriyle ifade edilmiştir. Biraz cüretli bir ifade gibi görünen bu sözler aslında çok tabiî bir gerçeğe işaret etmektedir. Bu sözlerin sahibi, "Hz. Peygamber'in hayatı boyunca ortaya koyduğu sünneti olmasaydı, Kur'ân-ı Kerim ne indirildiği dönemde ne de sonraki nesiller tarafından hakkıyla anlaşılabilirdi" demek istemektedir. Sünnetin bu konumu, bir yandan dinin doğru anlaşılıp yaşanmasını sağlamış, bir yandan da Kur'ân-ı Kerim'in hakkıyla muhafaza edilmesine yardımcı olmuştur. Hz. Peygamber'in vefatından sonraki o kritik dönemde İslam'ın sapasağlam ayakta kalması, O'nun sünnetini en ince ayrıntısına kadar zihinlerine nakşetmiş, ruhlarında özümsemiş olan sahabilerin İslam dünyasının çeşitli bölgelerine dağılarak, Hz. Peygamber'den aldıklarını diğer insanlara aktarmaları sayesinde mümkün olmuştur.


    Eğer Sünnetin dinde yeri olmasa ve din sadece Kur'ân-ı Kerim'den ibaret bulunsaydı, İslam dini son derece kısır, çok dar bir alanı kapsayan, hayatın her alanına hitap etmekten uzak ve kısa zaman içinde yok olmaya mahkum biçimde ortaya çıkmış olurdu.

    Sünnetin Kur'ân-ı Kerim'i açıklamak dışındaki ikinci bir vazifesi, dinin Kur'ân'da yer almayan emir ve yasaklarını doğrudan belirlemesidir. Sünnet, bütün İslam âlimleri tarafından, dini hüküm vaz edebilme salahiyeti açısından Kur'ân gibi müstakil bir delil kabul edilmiştir. Esasen sünnetin bu yönü, diğer birçok özelliğine nazaran çok daha baskındır, çünkü dinin özünü oluşturan ibadetler ve diğer konularla ilgili birçok meselenin hükmü bizzat Resul-i Ekrem tarafından belirlenmiştir. Müslümanların gündelik hayatlarında karşı karşıya oldukları birçok meselenin hükmünün yer aldığı fıkıh kitapları, en önemli referanslarını Hz. Peygamber'in sünnetini oluşturan hadislerden almaktadır. Klasik yahut modern hiçbir fıkıh âlimi, herhangi bir mesele hakkında hüküm verirken Hz. Peygamber'in sünnetini göz ardı etme cihetine gitmemektedir. Aslında sadece bu gerçek bile Sünnet'in dindeki yerini açıklamaya yetmektedir. Eğer Sünnetin dinde yeri olmasa ve din sadece Kur'ân-ı Kerim'den ibaret bulunsaydı, İslam dini son derece kısır, çok dar bir alanı kapsayan, hayatın her alanına hitap etmekten uzak ve kısa zaman içinde yok olmaya mahkum biçimde ortaya çıkmış olurdu. Oysa dine hayatın her alanına hitap etme salahiyetini ve iddiasını kazandıran husus, bizzat bu hayatın içinde yer alan, her türlü problemle yüzleşen ve onlara çözüm üreten Hz. Peygamber'in tüm yaşamının bir hülasası olan Sünnettir.

    Kur'ân-ı Kerim'le birlikte sünnet, İslam toplumunun bin dört yüz yıldır ayakta duran bünyesinin omurgasını oluşturmaktadır. İkisinden birisinin eksik olması halinde bu bünyenin yaşaması mümkün değildir. Bu yüzden Müslümanlar tarihin her döneminde Kur'ân'a atfettikleri değeri sünnete de atfetmişler, ikisini bir bütünün ayrılmaz parçaları olarak görmüşlerdir. Modern dönemde İslam dünyasının karşılaştığı ve yüzleştiği çok ciddi problemlere rağmen Sünnet, Müslümanları ayakta tutan en önemli iki birleştirici unsurdan biri olmaya devam etmektedir.

    diyanet



  4. 06.Ocak.2016, 17:00
    3
    Misafir

    Cevap: Dinimizin anlaşılıp doğru şekilde yaşanmasında hadislerin rolü nedir?

    Hadisler. EfendimiZ a.s'ın sözleridir allahın emirlerini kendi yaşantısıyla ortaya koydugundan. Ve sözleriyle desteklediginden iskanı yaşamamıza. Yansıtmasına bize yardımda bulunur ayrıca sözlerini onemseyip dinimizin gerekliliğini ve. Önemini daha iyi anlarız.


  5. 06.Ocak.2016, 17:00
    3
    Kayıtsız Üye - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Kayıtsız Üye
    Misafir
    Hadisler. EfendimiZ a.s'ın sözleridir allahın emirlerini kendi yaşantısıyla ortaya koydugundan. Ve sözleriyle desteklediginden iskanı yaşamamıza. Yansıtmasına bize yardımda bulunur ayrıca sözlerini onemseyip dinimizin gerekliliğini ve. Önemini daha iyi anlarız.





+ Yorum Gönder