Konusunu Oylayın.: Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbas

5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi
Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbas
  1. 03.Ağustos.2012, 02:06
    1
    Misafir

    Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbas






    Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbas Mumsema Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbaş


  2. 03.Ağustos.2012, 02:06
    1
    Kayıtsız Üye - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Kayıtsız Üye
    Misafir



  3. 13.Ağustos.2012, 19:14
    2
    İnanc
    Devamlı Üye

    Profili:
    Üyelik Tarihi: 04.Şubat.2012
    Üye No: 93990
    Mesaj Sayısı: 2,028
    Rep Derecesi:
    Tecrübe Puanı: 21
    Bulunduğu yer: Yalan Dünyada Bir Yer.

    Cevap: Hırs, Hased ve Kanâat - osman nuri topbas




    İnsanoğlu hayra da şerre de meyyâl bir fıtrat ve istidad ile yaratılmıştır Bu âlemin bir imtihan âlemi olmasına bağlı bulunan ve ilâhî tâyin ve takdîr ile gerçekleşen şu keyfiyet, âdemoğlunun hayır-şer, güzellik ve çirkinlik arasındaki ebedî medd ü cezrinin sebebidir Bununla beraber hayır ve güzellikte matlub olan kemâl noktasına ulaşabilenler, hemen hemen yüce dağ zirveleri gibi nâdirattandır Bu sebepledir ki, şarkın büyük dâhîlerinden Şeyh Sâdi-i Şirâzî, umûmî bir hükümle:


    "İnsan nedir?" suâlini:


    "Bir kaç damla kan, binbir endîşe!" diye cevaplandırmıştır


    Bir yığın endîşe Zîrâ dizginlenemeyen ihtiras ve arzular, bertaraf edilemeyen aşırı imrenme ve kıskançlıklar gibi menfî temâyüllerin doğurduğu huzursuzluktan kurtulabilen azın azı bahtiyarlar, böyle bir umûmî hüküm içinde istisnâ teşkîl ederler


    Cenâb-ı Hakk, insanların bir topluluk hâline gelmelerini murâd etmiş, bunu te'min maksadıyla da nîmetlerini ferdden ferde farklılık arzeden bir sûrette tevzî buyurmuştur Böylece onları birbirine muhtaç kılmıştır Beşer tarihinin her devrinde görülen ve beşerin imtihanı için gerekli olan bu farklılık, insan fıtratındaki ilâhî tâyine dayanan ve bu yüzden bertaraf edilemeyen temel bir esastır Sosyal dayanışma ihtiyacı, yaratılıştaki bu farklılığın bir tezâhürüdür Ancak bazı insanlarda birtakım arzu edilmeyen menfîlikler doğurabilmektedir ki, bunların başında hırs, kin, hased vs gelir


    Zincirleme devam edip giden bu menfîliklerden hırs, firenlenmediği takdirde hased denilen kalbî hastalığa müncer olur Kendisini hırs ve hasedin girdabına kaptıranlar, er-geç hüsran ve huzursuzluk gayyâsına düşerler İnsanlık cevherine zarar veren bu temâyüller, aynı zamanda Rabbin taksîm ve takdîr programına râzı olmamaktır ki, bir isyan suçudur Müthiş bir nefis hastalığıdır ki, buna dûçâr olanlar, kendilerindeki ihtiras ve hasedin ekseriya farkına varmazlar


    İnsanı tûl-i emel girdabında boğan ihtiras ve hasedler, kulun, âhıreti unutarak dünyâ muhabbetine mecnûnca bağlanmasıdır Diğer bir ifâde ile nefsin arzularını yenemeyip maddeye köle olmasıdır Muhterisin gözü, aslâ doymaz O, bu sebeple dâimî bir fakirlik hâlinde yaşarMânevî bir açlık içinde kıvranır Her tatminkârlık, onda bir doyum husûle getireceği yerde yeni bir iştihâ ve hırs uyandırır Hasedin nefsdeki tezâhürleri çok çeşitlidir Hased, ferdin fıtratındaki selîm temâyülleri felç eder Mantığını za'fa uğratır Îmân ve tevekkülün tabiî tezâhürlerini mağlûb ve mahkûm eder Bundan dolayıdır ki, Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "Hasedin kökü, cehennemdedir" buyurmuştur


    Hasedçi, hased ettiği kimseden nîmetin alınıp kendisine verilmesini ister Bu mümkün olmaz ise; "Ne bana, ne ona!" der Nîmet sahibinin nîmet ve istidadlarından aslâ hoşlanmaz ve onların zevâlini arzu eder Hasedçi, hased ettiği kimseye kin, hâinlik, intikam, hîle, ayıplama ve onu gıybet etme hisleri ile doludur Kısacık ömrünü, kuruntular ve endişeler içinde geçirir


    Hayatı takvâ ölçüleri içinde yaşayan evliyâullâh ise, dünyâ işlerinde imrenmeyi bile hoş görmemişlerdir Onlar, imrenmeleri bile nîmet sahipleri üzerine düşürülmüş birer hased gölgesi olarak telâkkî etmişlerdir


    "Ona verilen bana da verilmiş olsa idi" gibi vesveseler, ilâhî taksîme karşı bir hoşnutsuzluk ve ilâhî takdîre bir nevî râzı olmamaktır İnsan bilmez ki, belki hakkında hayırlı olan, yaşadığı hâldir


    Rûh incelip zarîfleştikçe, dünyâya âid bütün imrenmeler ve hasedler ortadan kalkar Böylece mü'minlerin kalbî seviyelerine göre nîmetlerdeki kıymet ölçüleri farklılaşır


    Şerîatte; "senin malın senin, benimki ise benimdir"


    Tasavvufda; "senin malın senin, benimki de senindir"


    Hakîkatte ise; "ne seninki senin, ne benimki benim; hepsi Allâh'ındır" telâkkîsi gerçekleşir


    İhtiras ve hasedin bir aldanış ve neticesinin de bir serap olduğunu, içli Yûnus ne güzel ifâde eder:


    Mal sahibi mülk sahibi
    Hani bunun ilk sahibi?
    Mal da yalan mülk de yalan,
    Var biraz da sen oyalan !


    Buna göre, yeni îcâd edilmiş sanılan devre-mülk mâlikliği ezelden beri mevcûd demektir


    Muhterisin îmân ve tevekkülü, hased sebebiyle sürekli zaaf hâlinde olduğu için onun rûhânî hayatını zindana çevirir


    Hazret-i Mevlânâ -kuddise sirruh-, muhterisin hâline hayret ederek şöyle buyurur:


    "İnsana ne oluyor da altının, dünyâ malının kölesi oluyor? Hakk yolunda harcanmayanlar nedir? Neyi ifâde eder? Dünyâ malının esiri olarak onun kapısında yılan gibi kıvrılıp yerlerde sürünmek zilleti, insanı göklere eli boş gönderen bir sefâlet sebebi değil de nedir?!"


    Nitekim mala-mülke esir olup mânevî sefâletin girdaplarında boğulan Sâlebe'nin hâli, pek düşündürücü bir misâldir:1


    Medîne müslümanlarından olan Sâlebe'nin, mala-mülke karşı aşırı derecede hırsı vardı Zengin olmak istiyordu Bunun için Rasûlullâh -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'den duâ istedi


    Onun bu talebine Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem- şöyle cevap verdi:


    "-Şükrünü edâ edebileceğin az mal, şükrünü edâ edemeyeceğin çok maldan hayırlıdır"


    Bu ifâde üzerine isteğinden vazgeçen Sâlebe, bir müddet sonra hırsının yeniden depreşmesi ile tekrar Rasûlullâh -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'e gelip:


    "-Yâ Rasûlallâh! Duâ et de zengin olayım!" dedi


    Bu defâ Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:


    "-Ben senin için kâfî bir örnek değil miyim? Allâh'a yemîn ederim ki, isteseydim şu dağlar altın ve gümüş olarak arkamdan akıp gideceklerdi; fakat ben müstağnî kaldım"


    Sâlebe, yine isteğinden vazgeçti Fakat içindeki ihtiras fırtınası dinmiyordu Kendi kendine; "Zengin olursam, fakîr fukarâya yardım eder, daha çok ecre nâil olurum!" şeklinde zannî bir sebebe sarılmış ve nefsinin şiddetli talebine yenilmiş olarak üçüncü kez Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in yanına gitti ve:


    "-Seni hak peygamber olarak gönderene yemîn ederim ki, eğer beni zengin ederse, fakîr fukarâyı koruyacak, her hak sâhibine hakkını vereceğim!" dedi


    Nihâyet bu kadar ısrar karşısında Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "-Yâ Rabbî! Sâlebe'ye istediği dünyâlığı ver!" diye duâ eyledi


    Çok geçmeden bu duâ vesîlesiyle Allâh Teâlâ, Sâlebe'ye büyük bir zenginlik ihsân etti Sürüleri dağı taşı doldurdu Lâkin o âna kadar "mescid kuşu" ifâdesi ile vasıflandırılan Sâlebe, mal ve mülkü ile uğraşmaktan yavaş yavaş cemâati aksatmaya başladı Gün geldi sadece Cuma namazlarına gelir oldu Ancak bir müddet sonra Cuma namazlarını da unuttu


    Birgün onun durumunu sorup öğrenen Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "-Sâlebe'ye yazık oldu!" buyurdular


    Sâlebe'nin gaflet ve cehâleti, bu yaptıklarıyla kalmadı Kendisine zekât toplamak için gelen memûrlara:


    "-Bu sizin yaptığınız düpedüz haraç toplamaktır!" deyip, daha evvel vereceğini va'dettikleri şöyle dursun, fakîr fukarânın âyetle sâbit olan asgarî hakkını dahî vermekten kaçınacak kadar ileri gittiMünâfıklardan oldu


    Bu hâl, âyet-i kerîmede şöyle buyurulur:


    "Onlardan (münâfıklardan) kimi de: Eğer Allâh, lutuf ve kereminden bize verirse, mutlaka sadaka vereceğiz ve elbette biz sâlihlerden olacağız! diye Allâh'a söz verdi"


    "Fakat Allâh, onlara lutfundan (zenginlik) verince, onda cimrilik edip (Allâh'ın emrinden) yüz çevirerek sözlerinden döndüler" (et-Tevbe, 75-76)


    Kendi ahmaklığı yüzünden Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in îkâzını dinlemeyerek hareket edip de sefîl ve perîşân bir şekilde bedbaht ve hazîn bir âkıbete dûçâr olan Sâlebe, dünyânın geçici servetine aldanarak ebediyyet fukarâsı olmuştu Büyük bir pişmanlık içinde ölürken kulaklarında Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in şu sözleri çınlıyordu âdetâ:


    "-Şükrünü edâ edebileceğin az mal, şükrünü edâ edemeyeceğin çok maldan hayırlıdır"


    Ancak bu îkâza kulak vermemiş bulunan Sâlebe, fânî servetinin kendisini perîşân eden girdapları içinde sonsuz bir elem ve ızdıraba dûçâr olarak can verdi Seâdet zannettiği kısacık bir an ve az bir mala mukâbil, ebedî bir seâdeti ahmakça mahvetti


    Sâlebe'nin yukarıda nakledilen hikâyesi, kaderi zorlamanın ve duâ âdâbına riâyet etmemenin fecî âkıbetini kavramamız için mükemmel bir misâldir Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem- de, onun hakkındaki murâd-ı ilâhîyi bildiği halde -muhtemelen- ümmeti için böyle bir misâl vârid olsun diye Sâlebe'nin ısrarı üzerine arzu ettiği duâyı yapmıştır Bizse, Cenâb-ı Hakk'dan bir şey isterken onun hakkımızda hayır mı, yoksa şer mi olduğu hususunda aklımıza gereğinden fazla güvenerek ısrarcı olmak yerine talebimizin ind-i ilâhîde makbûl ise kabûlünü istemeliyiz Aksi halde lutuf içine saklanmış kahırları görememekten dolayı başımıza çâresiz dertler açarız Duânın -sadaka gibi- mutlak kaderi değilse de muallak kaderi değiştireceği dînî bir gerçektir Lâkin o değişikliğin -zahir ve bâtın- lehde olup olmadığı husûsunu sırf âciz aklımızla tâyin etmemiz büyük bir hatâdır Duâ, Rabbin bize bir müsâadesi, nîmeti ve hattâ emridir Lâkin onun muhtevâsını ferdî akıl ve hislerimizle doldursak da, bu muhtevânın mutlaka hayır olduğu husûsunda inâd etmemeli ve Allâh'tan "Yâ Rabb! Hayırlı ise lutfeyle!" diye niyazda bulunmayı ihmâl etmemelidir


    İnsanoğlundaki ihtiras, hadîs-i şerîfte şu şekilde ifâde buyurulur:


    "Âdemoğlunun altından iki vâdîsi olsa, ister ki üçüncüsü olsun Onun gözünü ancak toprak doyurur Allâh -celle celâlühû- tevbe edenlerin tevbelerini kabûl eder"


    Muhteris, dünyâdan üç bâriz vasıfla ayrılır:


    1 Topladıklarına doyamamak,


    2 Umduklarına nâil olamamak,


    3 Her türlü gönül, irfân ve mâneviyat mahrûmu olmak


    Muhterisin gönlünü saran tamahkârlık, orada ilâhî aşk ve ihlâsa en ufak bir yer bırakmaz Ne hüsrandır ki, böyle kimselerin ömürleri mal istiflemenin hamallığı ile geçer Hayatları bir "körebe" oyununa döner ve hazîn bir son ile nihâyet bulur


    Muhterisin doyamadığı dünyâ hayatı hakkında Nâziât Sûresi'nin 46 âyetinde:


    "Kıyâmet gününü gördüklerinde, (dünyâda) sadece bir akşam vakti ya da kuşluk vakti kadar kaldıklarını sanırlar" buyurulmaktadır


    İhtirasın, insan rûhunu helâk eden iştihalarla girdaplaştırması, Cenâb-ı Hakk'ın cehennemi tasvîrdeki ifâdesini hatırlatır:


    "O gün cehenneme: Doldun mu? deriz O da: Daha var mı? der" (Kâf, 30)


    Cenâb-ı Hakk, muhterisler için diğer bir âyet-i kerîmede:


    "Bırak onları! Yesinler, tad çıkarsınlar (eğlensinler) ve boş emel onları oyalayadursun! Yakında (hakîkati ve başlarına gelecek kötü neticeyi) bilecekler" (el-Hicr, 3) buyurulur


    Hasedin târihi, insanın yaratılışı kadar eskidir İlk hased, İblis'in Hazret-i Âdem -aleyhisselâm-'ı topraktan ibaret görüp ona karşı tavır alması ile başlar


    Çünkü İblîs, meleklerin hocası durumunda olmasına rağmen insanlar gibi nefs ile mâlûl cin soyundandı Bundan dolayı fıtratındaki bu temâyülün tezâhürü ile ilâhî hikmete vâkıf olamayıp Hazret-i Âdem'in topraktan yapısına aldanarak onunla kendisi arasında bir mukayese yaptıDumansız ateşten yaratılmış olan İblîs, Hazret-i Âdem'in üstünlüğünü kıskandı


    Bilemedi ki, Hazret-i Âdem'e meleklerin ilâhî bir emirle secde ettirilmesi, onda nûr-i Muhammedî'nin tekrîmi zarûretiyle idi Bu kıssa, zâhiri ilmin ilâhî hikmete vukûf için kifâyetsizliğini gösteren ilk ve mükemmel bir örnektir


    Daha sonra vâkî olan Hâbil-Kâbil kıssası da hasedin beşer hayatında ne kadar eski olduğunu gösteren bir misâldir


    Hasedin bizim için diğer bir ibret tezâhürü de Yûsuf -aleyhisselâm- ile kardeşleri arasında geçen târihî vak'adır Yusuf'un kardeşleri ki, Hazret-i Ya'kûb gibi büyük bir peygamberin evlâdları ve onun terbiyesi dâhilinde yetişmiş kimselerdi Buna rağmen öz kardeşleri olan Yûsuf -aleyhisselâm-'ı kıskanıp onu kuyuya atmak gibi bir cürmü irtikâb etmekten kendilerini koruyamadılar Bu vak'a, hased meylinin insandaki şiddet ve kuvvetini göstermek bakımından câlib-i dikkattir


    Hadîs-i Şerîfte buyurulur:


    "Sakın hased etmeyiniz! Zîrâ hased, ateşin odunu yediği gibi sevapları ve iyilikleri yer bitirir"


    Anahtarları taşınamayacak kadar ağırlıkta olan Karun'un hazînelerini Karun'la beraber yerin dibine geçiren de hased değil midir?


    Allâh Teâlâ, Karun'un akıbetini şöyle beyân buyurur:


    "Nihâyet biz, onu da sarayını da yerin dibine geçirdik Artık Allâh'a karşı kendisine yardım edecek avanesi olmadığı gibi, o, kendini müdâfaa edip kurtarabilecek kimselerden değildir" (el-Kasas, 81)


    Hased, her husûsta zemmedilmiş olduğu halde, onun, gıpta tâbir edilen ve başkasındaki nîmetin zâil olması yerine kendisinde de gerçekleşmesi mânâsına gelen çeşidi câiz görülmüştür


    Hadîs-i Şerifte buyurulur:


    "Yalnız iki kişiye gıpta edilir Biri, Allâh'ın, mal verip hak yolunda harcamağa muvaffak kıldığı kişi; diğeri de, Allâh'ın, kendisine ilim verip de onunla amel eden ve bunları başkasına öğreten (yâni ilmini infak eden) kimsedir" (Buhârî ve Müslim)


    Yalnızca böyle infâk eden bir zengine ve ilmini insanlar için faydalı kılan âlime hased, yâni gıpta edilebilir Bu gıpta, hasedin uhrevî ve fazîlete dönmüş şeklidir Örnek şahsiyetler olan nebîler ve velîlerin hallerine gıpta edilir Bu vesîle ile mânevî heyecan seviye bulur Temiz rûhların ahıret ve fazîlet husûslarındaki imrenmeleri, onların asâleti muktezâsıdır


    Mezmûm ahlâkların en tehlikelilerinden olan hırs ve hasedin yegâne tedâvisi ise ancak kanâatin huzurlu rûhâniyetine bürünmekle mümkündür Çünkü kanâatin gönle verdiği ilâhî hazîneler ne biter ne de tükenir Nitekim Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "Kanâat, bitmez tükenmez bir hazînedir" buyurmaktadır


    Dolayısıyla zenginliğin gerçek ölçüsü kanâattir İlâhî taksîme râzı olmaktır İmkânı kendinden fazla olanları kıskanmamaktır Zenginliğin gerçek lezzeti, ancak kanâat ile tadılabilir


    Hazret-i Mevlânâ -kuddise sirruh- buyurur:


    "Dirilmek için ölünüz ki, gerçek güzellik ve zenginliğe nâil olasınız!"


    Ancak bilmelidir ki, güzeller, kendilerini görecek göz, sevecek gönül ararlar Görmeyen gözlere güzellik, duymayan kulaklara nağmeler sunulmadığı gibi doymayan obur tıynetler de kanâatin huzûr ve rahatlığını hissedemezler Hangi sazın nağmeleri sağırlar, hangi gül veya miskin râyihası burunları koku almayanlar içindir?!


    Kâmil insan, rızık ve nîmet sıkıntısı çekmez Rızkın değil, Rezzâk'ın peşindedir Başkalarının imkân ve nîmetlerine göz ve gönül gezdirmez Hep rızâ hâlindedir


    Bu rızâ hâli husûsunda İbrâhim bin Ethem ile Şakîk-i Belhî arasında geçen mülâkat ne kadar rûhâniyet doludur


    Şakîk-i Belhî, İbrâhim bin Ethem'e sorar:


    "-Geçim noktasında ne yaparsınız?"


    İbrâhim bin Ethem şöyle cevap verir:


    "-Bulunca şükrederiz, bulamayınca sabrederiz!"


    Şâkîk-ı Belhî:


    "-Horasan'ın köpekleri de böyle yapar!" deyince bu defa İbrâhim bin Ethem sorar:


    "-Ya siz ne yaparsınız?"


    Cevâben Şakîk-i Belhî:


    "-Bulursak şükredip infak eder, bulamadığımızda ise sabr ile şükrederiz" der


    İşte kanâatin ka'bına varılmaz şâhikası!


    Bu makâma yaklaşabilen Hakk dostlarına iki cihânda da ne seâdet!


    Ancak diriliği yalnız vücûd lezzetleri ve nefis istekleri ile dolu olanların sonu elbette acıklı ve hazîndir Gayret ve imkânlarını ten lezzetlerine mahkûm edenler için bir rûhâniyet düşünülemezKanâatkârlar, ne güzel rûh zenginleri ve gönül cömertleridir Huzûr ve seâdet onlardan neş'et eder


    Sâlih kulun kalbi, malın ve mülkün ötesindedir Onunla zengin olmaz Lâkin gönlü Allâh -celle celâlühû- ile dolu olan sâlih kişi, varlığı ile gönülleri zengin eder


    Yâ Rabb! Bizleri hırs ve hasedin sâlih amelleri yakıp bitiren alevlerinden muhâfaza eyleyip bitmez ve tükenmez bir hazîne olan kanâat ile müzeyyen kıl!


    Âmin!


  4. 13.Ağustos.2012, 19:14
    2
    Devamlı Üye



    İnsanoğlu hayra da şerre de meyyâl bir fıtrat ve istidad ile yaratılmıştır Bu âlemin bir imtihan âlemi olmasına bağlı bulunan ve ilâhî tâyin ve takdîr ile gerçekleşen şu keyfiyet, âdemoğlunun hayır-şer, güzellik ve çirkinlik arasındaki ebedî medd ü cezrinin sebebidir Bununla beraber hayır ve güzellikte matlub olan kemâl noktasına ulaşabilenler, hemen hemen yüce dağ zirveleri gibi nâdirattandır Bu sebepledir ki, şarkın büyük dâhîlerinden Şeyh Sâdi-i Şirâzî, umûmî bir hükümle:


    "İnsan nedir?" suâlini:


    "Bir kaç damla kan, binbir endîşe!" diye cevaplandırmıştır


    Bir yığın endîşe Zîrâ dizginlenemeyen ihtiras ve arzular, bertaraf edilemeyen aşırı imrenme ve kıskançlıklar gibi menfî temâyüllerin doğurduğu huzursuzluktan kurtulabilen azın azı bahtiyarlar, böyle bir umûmî hüküm içinde istisnâ teşkîl ederler


    Cenâb-ı Hakk, insanların bir topluluk hâline gelmelerini murâd etmiş, bunu te'min maksadıyla da nîmetlerini ferdden ferde farklılık arzeden bir sûrette tevzî buyurmuştur Böylece onları birbirine muhtaç kılmıştır Beşer tarihinin her devrinde görülen ve beşerin imtihanı için gerekli olan bu farklılık, insan fıtratındaki ilâhî tâyine dayanan ve bu yüzden bertaraf edilemeyen temel bir esastır Sosyal dayanışma ihtiyacı, yaratılıştaki bu farklılığın bir tezâhürüdür Ancak bazı insanlarda birtakım arzu edilmeyen menfîlikler doğurabilmektedir ki, bunların başında hırs, kin, hased vs gelir


    Zincirleme devam edip giden bu menfîliklerden hırs, firenlenmediği takdirde hased denilen kalbî hastalığa müncer olur Kendisini hırs ve hasedin girdabına kaptıranlar, er-geç hüsran ve huzursuzluk gayyâsına düşerler İnsanlık cevherine zarar veren bu temâyüller, aynı zamanda Rabbin taksîm ve takdîr programına râzı olmamaktır ki, bir isyan suçudur Müthiş bir nefis hastalığıdır ki, buna dûçâr olanlar, kendilerindeki ihtiras ve hasedin ekseriya farkına varmazlar


    İnsanı tûl-i emel girdabında boğan ihtiras ve hasedler, kulun, âhıreti unutarak dünyâ muhabbetine mecnûnca bağlanmasıdır Diğer bir ifâde ile nefsin arzularını yenemeyip maddeye köle olmasıdır Muhterisin gözü, aslâ doymaz O, bu sebeple dâimî bir fakirlik hâlinde yaşarMânevî bir açlık içinde kıvranır Her tatminkârlık, onda bir doyum husûle getireceği yerde yeni bir iştihâ ve hırs uyandırır Hasedin nefsdeki tezâhürleri çok çeşitlidir Hased, ferdin fıtratındaki selîm temâyülleri felç eder Mantığını za'fa uğratır Îmân ve tevekkülün tabiî tezâhürlerini mağlûb ve mahkûm eder Bundan dolayıdır ki, Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "Hasedin kökü, cehennemdedir" buyurmuştur


    Hasedçi, hased ettiği kimseden nîmetin alınıp kendisine verilmesini ister Bu mümkün olmaz ise; "Ne bana, ne ona!" der Nîmet sahibinin nîmet ve istidadlarından aslâ hoşlanmaz ve onların zevâlini arzu eder Hasedçi, hased ettiği kimseye kin, hâinlik, intikam, hîle, ayıplama ve onu gıybet etme hisleri ile doludur Kısacık ömrünü, kuruntular ve endişeler içinde geçirir


    Hayatı takvâ ölçüleri içinde yaşayan evliyâullâh ise, dünyâ işlerinde imrenmeyi bile hoş görmemişlerdir Onlar, imrenmeleri bile nîmet sahipleri üzerine düşürülmüş birer hased gölgesi olarak telâkkî etmişlerdir


    "Ona verilen bana da verilmiş olsa idi" gibi vesveseler, ilâhî taksîme karşı bir hoşnutsuzluk ve ilâhî takdîre bir nevî râzı olmamaktır İnsan bilmez ki, belki hakkında hayırlı olan, yaşadığı hâldir


    Rûh incelip zarîfleştikçe, dünyâya âid bütün imrenmeler ve hasedler ortadan kalkar Böylece mü'minlerin kalbî seviyelerine göre nîmetlerdeki kıymet ölçüleri farklılaşır


    Şerîatte; "senin malın senin, benimki ise benimdir"


    Tasavvufda; "senin malın senin, benimki de senindir"


    Hakîkatte ise; "ne seninki senin, ne benimki benim; hepsi Allâh'ındır" telâkkîsi gerçekleşir


    İhtiras ve hasedin bir aldanış ve neticesinin de bir serap olduğunu, içli Yûnus ne güzel ifâde eder:


    Mal sahibi mülk sahibi
    Hani bunun ilk sahibi?
    Mal da yalan mülk de yalan,
    Var biraz da sen oyalan !


    Buna göre, yeni îcâd edilmiş sanılan devre-mülk mâlikliği ezelden beri mevcûd demektir


    Muhterisin îmân ve tevekkülü, hased sebebiyle sürekli zaaf hâlinde olduğu için onun rûhânî hayatını zindana çevirir


    Hazret-i Mevlânâ -kuddise sirruh-, muhterisin hâline hayret ederek şöyle buyurur:


    "İnsana ne oluyor da altının, dünyâ malının kölesi oluyor? Hakk yolunda harcanmayanlar nedir? Neyi ifâde eder? Dünyâ malının esiri olarak onun kapısında yılan gibi kıvrılıp yerlerde sürünmek zilleti, insanı göklere eli boş gönderen bir sefâlet sebebi değil de nedir?!"


    Nitekim mala-mülke esir olup mânevî sefâletin girdaplarında boğulan Sâlebe'nin hâli, pek düşündürücü bir misâldir:1


    Medîne müslümanlarından olan Sâlebe'nin, mala-mülke karşı aşırı derecede hırsı vardı Zengin olmak istiyordu Bunun için Rasûlullâh -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'den duâ istedi


    Onun bu talebine Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem- şöyle cevap verdi:


    "-Şükrünü edâ edebileceğin az mal, şükrünü edâ edemeyeceğin çok maldan hayırlıdır"


    Bu ifâde üzerine isteğinden vazgeçen Sâlebe, bir müddet sonra hırsının yeniden depreşmesi ile tekrar Rasûlullâh -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'e gelip:


    "-Yâ Rasûlallâh! Duâ et de zengin olayım!" dedi


    Bu defâ Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:


    "-Ben senin için kâfî bir örnek değil miyim? Allâh'a yemîn ederim ki, isteseydim şu dağlar altın ve gümüş olarak arkamdan akıp gideceklerdi; fakat ben müstağnî kaldım"


    Sâlebe, yine isteğinden vazgeçti Fakat içindeki ihtiras fırtınası dinmiyordu Kendi kendine; "Zengin olursam, fakîr fukarâya yardım eder, daha çok ecre nâil olurum!" şeklinde zannî bir sebebe sarılmış ve nefsinin şiddetli talebine yenilmiş olarak üçüncü kez Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in yanına gitti ve:


    "-Seni hak peygamber olarak gönderene yemîn ederim ki, eğer beni zengin ederse, fakîr fukarâyı koruyacak, her hak sâhibine hakkını vereceğim!" dedi


    Nihâyet bu kadar ısrar karşısında Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "-Yâ Rabbî! Sâlebe'ye istediği dünyâlığı ver!" diye duâ eyledi


    Çok geçmeden bu duâ vesîlesiyle Allâh Teâlâ, Sâlebe'ye büyük bir zenginlik ihsân etti Sürüleri dağı taşı doldurdu Lâkin o âna kadar "mescid kuşu" ifâdesi ile vasıflandırılan Sâlebe, mal ve mülkü ile uğraşmaktan yavaş yavaş cemâati aksatmaya başladı Gün geldi sadece Cuma namazlarına gelir oldu Ancak bir müddet sonra Cuma namazlarını da unuttu


    Birgün onun durumunu sorup öğrenen Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "-Sâlebe'ye yazık oldu!" buyurdular


    Sâlebe'nin gaflet ve cehâleti, bu yaptıklarıyla kalmadı Kendisine zekât toplamak için gelen memûrlara:


    "-Bu sizin yaptığınız düpedüz haraç toplamaktır!" deyip, daha evvel vereceğini va'dettikleri şöyle dursun, fakîr fukarânın âyetle sâbit olan asgarî hakkını dahî vermekten kaçınacak kadar ileri gittiMünâfıklardan oldu


    Bu hâl, âyet-i kerîmede şöyle buyurulur:


    "Onlardan (münâfıklardan) kimi de: Eğer Allâh, lutuf ve kereminden bize verirse, mutlaka sadaka vereceğiz ve elbette biz sâlihlerden olacağız! diye Allâh'a söz verdi"


    "Fakat Allâh, onlara lutfundan (zenginlik) verince, onda cimrilik edip (Allâh'ın emrinden) yüz çevirerek sözlerinden döndüler" (et-Tevbe, 75-76)


    Kendi ahmaklığı yüzünden Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in îkâzını dinlemeyerek hareket edip de sefîl ve perîşân bir şekilde bedbaht ve hazîn bir âkıbete dûçâr olan Sâlebe, dünyânın geçici servetine aldanarak ebediyyet fukarâsı olmuştu Büyük bir pişmanlık içinde ölürken kulaklarında Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem-'in şu sözleri çınlıyordu âdetâ:


    "-Şükrünü edâ edebileceğin az mal, şükrünü edâ edemeyeceğin çok maldan hayırlıdır"


    Ancak bu îkâza kulak vermemiş bulunan Sâlebe, fânî servetinin kendisini perîşân eden girdapları içinde sonsuz bir elem ve ızdıraba dûçâr olarak can verdi Seâdet zannettiği kısacık bir an ve az bir mala mukâbil, ebedî bir seâdeti ahmakça mahvetti


    Sâlebe'nin yukarıda nakledilen hikâyesi, kaderi zorlamanın ve duâ âdâbına riâyet etmemenin fecî âkıbetini kavramamız için mükemmel bir misâldir Hazret-i Peygamber -sallâllâhü aleyhi ve sellem- de, onun hakkındaki murâd-ı ilâhîyi bildiği halde -muhtemelen- ümmeti için böyle bir misâl vârid olsun diye Sâlebe'nin ısrarı üzerine arzu ettiği duâyı yapmıştır Bizse, Cenâb-ı Hakk'dan bir şey isterken onun hakkımızda hayır mı, yoksa şer mi olduğu hususunda aklımıza gereğinden fazla güvenerek ısrarcı olmak yerine talebimizin ind-i ilâhîde makbûl ise kabûlünü istemeliyiz Aksi halde lutuf içine saklanmış kahırları görememekten dolayı başımıza çâresiz dertler açarız Duânın -sadaka gibi- mutlak kaderi değilse de muallak kaderi değiştireceği dînî bir gerçektir Lâkin o değişikliğin -zahir ve bâtın- lehde olup olmadığı husûsunu sırf âciz aklımızla tâyin etmemiz büyük bir hatâdır Duâ, Rabbin bize bir müsâadesi, nîmeti ve hattâ emridir Lâkin onun muhtevâsını ferdî akıl ve hislerimizle doldursak da, bu muhtevânın mutlaka hayır olduğu husûsunda inâd etmemeli ve Allâh'tan "Yâ Rabb! Hayırlı ise lutfeyle!" diye niyazda bulunmayı ihmâl etmemelidir


    İnsanoğlundaki ihtiras, hadîs-i şerîfte şu şekilde ifâde buyurulur:


    "Âdemoğlunun altından iki vâdîsi olsa, ister ki üçüncüsü olsun Onun gözünü ancak toprak doyurur Allâh -celle celâlühû- tevbe edenlerin tevbelerini kabûl eder"


    Muhteris, dünyâdan üç bâriz vasıfla ayrılır:


    1 Topladıklarına doyamamak,


    2 Umduklarına nâil olamamak,


    3 Her türlü gönül, irfân ve mâneviyat mahrûmu olmak


    Muhterisin gönlünü saran tamahkârlık, orada ilâhî aşk ve ihlâsa en ufak bir yer bırakmaz Ne hüsrandır ki, böyle kimselerin ömürleri mal istiflemenin hamallığı ile geçer Hayatları bir "körebe" oyununa döner ve hazîn bir son ile nihâyet bulur


    Muhterisin doyamadığı dünyâ hayatı hakkında Nâziât Sûresi'nin 46 âyetinde:


    "Kıyâmet gününü gördüklerinde, (dünyâda) sadece bir akşam vakti ya da kuşluk vakti kadar kaldıklarını sanırlar" buyurulmaktadır


    İhtirasın, insan rûhunu helâk eden iştihalarla girdaplaştırması, Cenâb-ı Hakk'ın cehennemi tasvîrdeki ifâdesini hatırlatır:


    "O gün cehenneme: Doldun mu? deriz O da: Daha var mı? der" (Kâf, 30)


    Cenâb-ı Hakk, muhterisler için diğer bir âyet-i kerîmede:


    "Bırak onları! Yesinler, tad çıkarsınlar (eğlensinler) ve boş emel onları oyalayadursun! Yakında (hakîkati ve başlarına gelecek kötü neticeyi) bilecekler" (el-Hicr, 3) buyurulur


    Hasedin târihi, insanın yaratılışı kadar eskidir İlk hased, İblis'in Hazret-i Âdem -aleyhisselâm-'ı topraktan ibaret görüp ona karşı tavır alması ile başlar


    Çünkü İblîs, meleklerin hocası durumunda olmasına rağmen insanlar gibi nefs ile mâlûl cin soyundandı Bundan dolayı fıtratındaki bu temâyülün tezâhürü ile ilâhî hikmete vâkıf olamayıp Hazret-i Âdem'in topraktan yapısına aldanarak onunla kendisi arasında bir mukayese yaptıDumansız ateşten yaratılmış olan İblîs, Hazret-i Âdem'in üstünlüğünü kıskandı


    Bilemedi ki, Hazret-i Âdem'e meleklerin ilâhî bir emirle secde ettirilmesi, onda nûr-i Muhammedî'nin tekrîmi zarûretiyle idi Bu kıssa, zâhiri ilmin ilâhî hikmete vukûf için kifâyetsizliğini gösteren ilk ve mükemmel bir örnektir


    Daha sonra vâkî olan Hâbil-Kâbil kıssası da hasedin beşer hayatında ne kadar eski olduğunu gösteren bir misâldir


    Hasedin bizim için diğer bir ibret tezâhürü de Yûsuf -aleyhisselâm- ile kardeşleri arasında geçen târihî vak'adır Yusuf'un kardeşleri ki, Hazret-i Ya'kûb gibi büyük bir peygamberin evlâdları ve onun terbiyesi dâhilinde yetişmiş kimselerdi Buna rağmen öz kardeşleri olan Yûsuf -aleyhisselâm-'ı kıskanıp onu kuyuya atmak gibi bir cürmü irtikâb etmekten kendilerini koruyamadılar Bu vak'a, hased meylinin insandaki şiddet ve kuvvetini göstermek bakımından câlib-i dikkattir


    Hadîs-i Şerîfte buyurulur:


    "Sakın hased etmeyiniz! Zîrâ hased, ateşin odunu yediği gibi sevapları ve iyilikleri yer bitirir"


    Anahtarları taşınamayacak kadar ağırlıkta olan Karun'un hazînelerini Karun'la beraber yerin dibine geçiren de hased değil midir?


    Allâh Teâlâ, Karun'un akıbetini şöyle beyân buyurur:


    "Nihâyet biz, onu da sarayını da yerin dibine geçirdik Artık Allâh'a karşı kendisine yardım edecek avanesi olmadığı gibi, o, kendini müdâfaa edip kurtarabilecek kimselerden değildir" (el-Kasas, 81)


    Hased, her husûsta zemmedilmiş olduğu halde, onun, gıpta tâbir edilen ve başkasındaki nîmetin zâil olması yerine kendisinde de gerçekleşmesi mânâsına gelen çeşidi câiz görülmüştür


    Hadîs-i Şerifte buyurulur:


    "Yalnız iki kişiye gıpta edilir Biri, Allâh'ın, mal verip hak yolunda harcamağa muvaffak kıldığı kişi; diğeri de, Allâh'ın, kendisine ilim verip de onunla amel eden ve bunları başkasına öğreten (yâni ilmini infak eden) kimsedir" (Buhârî ve Müslim)


    Yalnızca böyle infâk eden bir zengine ve ilmini insanlar için faydalı kılan âlime hased, yâni gıpta edilebilir Bu gıpta, hasedin uhrevî ve fazîlete dönmüş şeklidir Örnek şahsiyetler olan nebîler ve velîlerin hallerine gıpta edilir Bu vesîle ile mânevî heyecan seviye bulur Temiz rûhların ahıret ve fazîlet husûslarındaki imrenmeleri, onların asâleti muktezâsıdır


    Mezmûm ahlâkların en tehlikelilerinden olan hırs ve hasedin yegâne tedâvisi ise ancak kanâatin huzurlu rûhâniyetine bürünmekle mümkündür Çünkü kanâatin gönle verdiği ilâhî hazîneler ne biter ne de tükenir Nitekim Allâh Rasûlü -sallâllâhü aleyhi ve sellem-:


    "Kanâat, bitmez tükenmez bir hazînedir" buyurmaktadır


    Dolayısıyla zenginliğin gerçek ölçüsü kanâattir İlâhî taksîme râzı olmaktır İmkânı kendinden fazla olanları kıskanmamaktır Zenginliğin gerçek lezzeti, ancak kanâat ile tadılabilir


    Hazret-i Mevlânâ -kuddise sirruh- buyurur:


    "Dirilmek için ölünüz ki, gerçek güzellik ve zenginliğe nâil olasınız!"


    Ancak bilmelidir ki, güzeller, kendilerini görecek göz, sevecek gönül ararlar Görmeyen gözlere güzellik, duymayan kulaklara nağmeler sunulmadığı gibi doymayan obur tıynetler de kanâatin huzûr ve rahatlığını hissedemezler Hangi sazın nağmeleri sağırlar, hangi gül veya miskin râyihası burunları koku almayanlar içindir?!


    Kâmil insan, rızık ve nîmet sıkıntısı çekmez Rızkın değil, Rezzâk'ın peşindedir Başkalarının imkân ve nîmetlerine göz ve gönül gezdirmez Hep rızâ hâlindedir


    Bu rızâ hâli husûsunda İbrâhim bin Ethem ile Şakîk-i Belhî arasında geçen mülâkat ne kadar rûhâniyet doludur


    Şakîk-i Belhî, İbrâhim bin Ethem'e sorar:


    "-Geçim noktasında ne yaparsınız?"


    İbrâhim bin Ethem şöyle cevap verir:


    "-Bulunca şükrederiz, bulamayınca sabrederiz!"


    Şâkîk-ı Belhî:


    "-Horasan'ın köpekleri de böyle yapar!" deyince bu defa İbrâhim bin Ethem sorar:


    "-Ya siz ne yaparsınız?"


    Cevâben Şakîk-i Belhî:


    "-Bulursak şükredip infak eder, bulamadığımızda ise sabr ile şükrederiz" der


    İşte kanâatin ka'bına varılmaz şâhikası!


    Bu makâma yaklaşabilen Hakk dostlarına iki cihânda da ne seâdet!


    Ancak diriliği yalnız vücûd lezzetleri ve nefis istekleri ile dolu olanların sonu elbette acıklı ve hazîndir Gayret ve imkânlarını ten lezzetlerine mahkûm edenler için bir rûhâniyet düşünülemezKanâatkârlar, ne güzel rûh zenginleri ve gönül cömertleridir Huzûr ve seâdet onlardan neş'et eder


    Sâlih kulun kalbi, malın ve mülkün ötesindedir Onunla zengin olmaz Lâkin gönlü Allâh -celle celâlühû- ile dolu olan sâlih kişi, varlığı ile gönülleri zengin eder


    Yâ Rabb! Bizleri hırs ve hasedin sâlih amelleri yakıp bitiren alevlerinden muhâfaza eyleyip bitmez ve tükenmez bir hazîne olan kanâat ile müzeyyen kıl!


    Âmin!





+ Yorum Gönder