Konusunu Oylayın.: Kürtçe mevlit yazarları kimlerdir?

5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi
Kürtçe mevlit yazarları kimlerdir?
  1. 06.Ocak.2012, 15:26
    1
    Misafir

    Kürtçe mevlit yazarları kimlerdir?

  2. 06.Ocak.2012, 16:42
    2
    Desert Rose
    Silent and lonely rains

    Profili:
    Üyelik Tarihi: 21.Ocak.2007
    Üye No: 5
    Mesaj Sayısı: 17,685
    Rep Derecesi:
    Tecrübe Puanı: 227
    Bulunduğu yer: the silent deserts in my soul

    Cevap: kürtçe mevlit yazarları kimlerdir??




    Müfid YÜKSEL

    Kürtçe Mevlid-i Şerîf yazarı Molla-i Bâtevî hakkında kaynaklarda çelişkili ve doğrulanamayan bilgiler bulunmaktadır. Kürtçe (Kurmancî) Mevlid-i Şerîf’in ilk baskılarında adı Hasan El-Ertûşî şeklinde yer almıştır ki yapa geldiğimiz araştırmalar bunu doğrulamamaktadır. Bazı kaynaklarsa adını Ahmed olarak kaydetmiştir. Bu kayıtlara karşı yaptığımız araştırma sonucunda asıl adı Molla Hüseyin El-Batevî’dir. Molla Ahmed onun dedesidir. Babasının adı Molla Mustafa’dır. Molla Ahmed, soyundan gelenlerin ifadesine göre, ailesi aslen Irak Kürtlerinin Mizurî aşiretinden olup Beytüşşebab’ın Pirusan/Piruşan köyündendir.

    Onun ve oğlu Molla Mustafa’nın kabirleri Pirusan/Piruşan köyündedir. Sonra, torunu ve Mevlid yazarı Molla Hüseyin, Bâte köyü sakinlerinin talebiyle kardeşleri, Osman, Ahmed ve Mehmed’le birlikte bu köye göçmüş ve burada imamlık yapmıştır. Aile bundan sonra Batevî olarak anılmıştır. Molla Ahmed’in 18. yüzyıl başlarında hayatta olduğu tahmin edilmektedir. Mevlid-i Şerîf’in yazarı ise bunun torunu olan Molla Hüseyin’dir. Molla Hüseyin’in doğum ve ölüm tarihleri bilinmemektedir. Mevlid metninde kendisi hakkında hiçbir bilgi vermemiş. Sadece son iki beytinde Mevlid’i yazan Bâteli bu fakire duâ ve Fatiha okunmasını istemiştir.

    هم ژبو هر چار امام جادهء

    هم ژبونا كاتبی ڤی نسخهء

    بو جمیع مسلمین و صالحه

    بو فقیر باتهء الفاتحه

    Hem ji bo her çâr imâm-ı caddeé

    Hem ji bona kâtib-i vî nüshaé

    Bû cemi’-i müslimîn o sâliha


    Bû fakîr-i Bâteî El-Fatiha

    Tercüme:”Hem bu yolun (Ehl-i Sünnet’in) her dört imamı için; hem bu nüshanın (Mevlid) yazarı için; tüm Müslüman ve Salihlere ve Bâteli bu fakîre Fatiha”

    Mevlid yazarı Molla Hüseyin’in ve kardeşlerinin mezarları halen Bâte (Güneyyaka) köyünde bulunmaktadır. Bu köy 1991 tarihinde Beytüşşebap ilçesiyle birlikte Şırnak iline bağlanmıştır. Bugün aynı köyde yaşayan torunlarından Molla Salih (Salih Kaval) ile, Mevlid-i Şerîf yazarı arasında yedi kuşak bulunduğu tesbit edilmiştir:

    Molla Ahmed

    Molla Mustafa

    Molla Hüseyin (Mevlid Yazarı)

    Molla Tahir

    Hüseyin

    Ali

    Molla Salih

    Ali

    Molla Salih (Halen hayatta ve Bâte-Güneyyaka- köyünde yaşıyor. Köyün imamı)

    M. Emin Zeki Beğ, “Meşâhiru’l-Kurd Ve Kurdistan” adlı eserinde isminin Ahmed olduğunu, H. 820-900 tarihleri arasında yaşadığını belirtmekteyse de ( M. Emin Zeki Beğ, 2006: 446) yukarıda, Mevlid sahibinin bizzat torunlarından aldığımız bilgilerle tümüyle çelişmektedir. Bu anlamda Tahsin İbrahim Doskî ile Muhsin İbrahim Doskî’nin Mevlid’in 1996 yılındaki neşrinin önsözündeki bilgilerde de ciddi hatalar sözkonusudur. Burada da Molla Hüseyin El-Bâtevî’nin doğum-vefat tarihleri olarak M. Emin Zeki Beğ’in verdiği aynı tarihler verilmiştir. (Tahsin İ. Doskî-Muhsin İ. Doskî, 1996: 11)

    Mevlid ilkin, Bediüzzaman Said-i Nursî’nin yakın arkadaşlarından Ahmed Râmiz tarafından 1324 tarihinde Kahire’de basılmış. Daha sonra 1327’de tekrar Şeyh Muhammed Şefik El-Arvâsî tarafından İstanbul’da Ahmed Kâmil matbaasında bastırılmıştır. Mevlid’in bunun dışında çeşitli baskıları yapılmış, 1996 yılında Irak-Dohuk’ta, Tahsin İbrahim Doskî ile Muhsin İbrahim Doskî tarafından bazı yazma nüshalarına dayanılarak tahkikli bir şekilde basılmıştır. Son önemli baskısı ise müellifin hayatı ile ilgili geniş bir araştırma ve girişle birlikte İstanbul’da Molla Abdüssamed ve Molla Abdüsselâm tarafından gerçekleştirilmiş. Bu neşir Kürtçe Mevlid’in şu ana kadar yapılmış en ilmî neşridir. Yine bu Kürdçe Mevlid-i Şerîf’in Zeynelabidîn el-Amidî tarafından Arapça bir şerhi yapılmış olup, bu şerh Diyarbakır’da basılmıştır.

    Kürdçe Mevlid tertip ve kısmen mana olarak Süleyman Çelebî’nin (Vefatı: Bursa-825/1422) Türkçe Mevlid-i Şerif’ine benzemekte ona nazîre olarak yazıldığı metinden tesbit edilebilmektedir. Hatta Merhabâ ile başlayan bahirler, Süleyman Çelebî Mevlid’indeki Merhabâ ile başlayan bahirlerin aynısı ve tercümesi gibidir:

    Süleyman Çelebi Mevlidi:

    یارادلمش جمله اولدی شادمان

    غم گیدوب عالم یڭیدن بولدی جان

    جمله ذرات جهان ایدوب ندا

    چاغریشوبن دیدیلركم مرحبا

    مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

    مرحبا أی كان عرفان مرحبا

    مرحبا أی سر فرقان مرحبا

    مرحبا أی درده درمان مرحبا

    مرحبا أی بلبل باغ جمال

    مرحبا أی آشنای ذوالجلال

    مرحبا أی ما ه وخرشید هدی

    مرحبا أی حقدن اولمایان جدا

    مرحبا أی عاصی امت ملجا ئی

    مرحبا أی چاره سزلر أشفعی

    مرحبا أی جان باقی مرحبا

    مرحبا عشّاقه ساقی مرحبا

    مرحبا أی قرة العین خلیل

    مرحبا أی خاص محبوب جلیل

    مرحبا أی رحمةً للعالمین

    مرحبا سنسین شفیع المذنبین

    مرحبا أی پادشا ه دو جهان

    سنڭ ایچون اولدی كون ایله مكان

    أی جمالی گون یوزی بدر منیر

    أی قمو دوشمشلره سن دستگیر

    دستگیریسین قمو افتاده نڭ

    هم پناهی بنده وُ آزاده نڭ

    أی گوڭللر دردینڭ درمانی سن

    أی یرادلمشلرڭ سلطانی سن

    سنسین اول سلطان جمله أنبیا

    نورچشم أولیا وُ اصفیا

    أی رسالت تختنڭ سن خاتمی

    أی نبوّت مهرینڭ خاتمی

    چونكه نورڭ روشن ایتدی عالمی

    گُل جمالڭ گلشن ایتدی عالمی

    اولدی زائل ظلمت جهل و ضلال

    بولدی باغ معرفت عین كمال

    یا حبیب الله بزه امداد قیل

    صوڭ نفس دیدارڭ ایله شاد قیل

    Yaradılmış cümle oldı şâduman

    Gam gidüb âlem yeniden buldı cân

    Cümle zerrât-ı cihân idüb nidâ

    Çağrışuben didiler kim merhabâ

    Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

    Merhabâ ey kân-i irfân Merhabâ

    Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

    Merhabâ ey derde dermân merhabâ

    Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı cemâl

    Merhabâ ey âşina-yı Zü’l-Celâl

    Merhabâ ey mâh u hurşîd-i hüda

    Merhabâ ey Hakk’dan olmayan cüda



    Merhabâ ey âsî ümmet melcei

    Merhabâ ey çâresizler eşfa’ı

    Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhaba

    Merhabâ uşşâka sâkî merhabâ

    Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

    Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celîl

    Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

    Merhabâ sensin Şefîu’l-Müznibîn

    Merhabâ ey padişah-ı dû cihân

    Senin içün oldı kevn ile mekân

    Ey cemâlı gün yüzi bedr-i münîr

    Ey kamu düşmişlere sen destgîr

    Destgîrisin kamu üftâdenün

    Hem penâhı bende vü âzâdenün

    Ey gönüller derdinün dermânı sen

    Ey yaradılmışlarun sultânı sen

    Sensin ol sultân-ı cümle enbiyâ

    Nûr-ı çeşm-i evliyâ vü asfiyâ

    Ey risâlet tahtının sen hâtimi

    Ey nübüvvet mührinün sen hâtemİ



    Çünki nûrun rûşen itdi âlemi

    Gül cemâlun gülşen itdi âlemi

    Oldı zâil zulmet-i cehl ü dalâl

    Buldı bâğ-ı ma’rifet ‘ayn-ı kemâl

    Yâ Habîballah bize imdâd kıl

    Son nefes dîdârın ile şâd kıl

    (Süleyman Çelebi, Mevlid, Rıza Efendi Neşri, 1327:8-9; Faruk K. Timurtaş Yayını, 1990: IX, 29, 99-101)

    Molla Hüseyin El-Bâtevî Mevlidi

    جمله ذرات جهان دا أڤ ندا

    كرنه گازی پیكڤه گوتن مرحبا

    مرحبا أی سرّ فرقان مرحبا

    مرحبا أی درمان دردان مرحبا

    مرحبا أی جان باقی مرحبا

    مرحبا أی عشّاق ساقی مرحبا

    مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

    مرحبا أی كان عرفان مرحبا

    مرحبا أی شمس تابان مرحبا

    مرحبا أی جان جانان مرحبا

    مرحبا أی قرّة العین خلیل

    مرحبا أی خاص محبوب جلیل

    مرحبا أی رحمة للعالمین

    مرحبا أنت شفیع المذنبین

    مرحبا أی آفتاب بی زوال

    مرحبا أی ماه تاب لا یزال

    مرحبا أی بلبل باغ وصال

    مرحبا أی آشنای ذوالجلال

    مرحبا أی نور خرشید خدا

    مرحبا أی توژحق نابی جدا

    مرحبا مطلوب عالم هرتوی

    مرحبا أولاد هاشم هر توی

    مرحبا أی نورحقرا مظهری

    مرحبا أی اولیارا سروری

    مرحبا هاتی شڤان أمّتی

    مرحبا هات بومه نورا دولتی

    مرحبا أی بدرعالم یا منیر

    مرحبا أی خلق كتی را دستگیر

    مرحبا سلطان جمله أنبیا

    مرحبا أی نورچشم أصفیا

    Cümle zerrât-ı cihân dâ ev nidâ

    Kérne gâzî pékve gotin merhabâ

    Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

    Merhabâ ey dermân-ı derdan merhabâ

    Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhabâ

    Merhabâ uşşâk-ı sâkî merhabâ

    Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

    Merhabâ ey kân-i irfân merhabâ

    Merhabâ ey şems-i tâbân merhabâ

    Merhabâ ey cân-ı cânân merhabâ

    Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

    Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celî

    Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

    Merhabâ tûyi Şefîu’l-Müznibîn

    Merhabâ ey âfitâb-ı bîzewâl

    Merhabâ ey mâh-ı tâb-ı lâyezâl

    Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı visâl

    Merhabâ ey âşina-yı Zi’l-Celâl

    Merhabâ ey nûr-ı hurşîd-i Huda

    Merhabâ ey tû ji Hakk nâbi cüda

    Merhabâ matlûb-ı âlem her tûyi

    Merhabâ ewlâd-ı Hâşim her tûyi

    Merhabâ ey nûr-ı Hakkra mazhari

    Merhabâ ey ewliyâra serweri

    Merhabâ hâti şivân-i ümmeti

    Merhabâ hât bûme nûra devleti

    Merhabâ ey bedr-i âlem yâ Münîr

    Merhabâ halk-i ketira destgîr

    Merhabâ sultân-ı cümle enbiya

    Merhabâ ey nûr-ı çeşm-i asfiya

    (Hüseyin El-Batevî, Mevlid, Seyyid Şefik Arvasî Neşri: 24-25; Nubihar Yayınları Neşri: 2006:106-109)

    Özellikle bahirler ve tevşihler arasında nakarat olarak tekrarlanan beyit ise mana olarak aynıdır.

    گر د ڤیتن هون ژ نار بن نجات

    بعشق و شوقك هون ببیژن الصلوة

    گر دیلرسز بوله سز اوددن نجات

    عشق ایله درد ایله ایدڭ الصلات

    Ger dévitin hûn ji nâré bin necât

    Bi’aşk o şevqek hûn bibéjin Es-Selât

    Ger dilersiz bulasız oddan necât

    ‘Işk ile derd ile eyidin Es-Salât

    Kürtçe Mevlid-i Şerîf, Kürt medreselerinde Kur’an-ı Kerim’i hatmeden çocuklara, Ahmed El-Hânî’nin Nubihâr kitabından önce okutulur, çoğunlukla ezberletilir. (Not: Mevlid-i Şerîf müellifi Molla Hüseyin El-Bâtevî ile ilgili bilgilerini bizimle cömertçe paylaşan ahfadından Molla Salih Kaval ve İdris Kaval ile araştırmacı Hakkarili Halid Yalçın’a teşekkürü borç biliriz)

    Kaynaklar:

    Babé Zérevanî, 2002-2003. Mela Hiséné Bateyî, Nûbihar Dergisi, sayı: 87-88

    Doskî, Tahsin İbrahim-Doskî, Muhsin İbrahim, 1996. Mela-yı Bâteî We Behremi-yi wî, Çaphâne-i Hawar, Dohuk-Irak

    Molla Hasan El-Ertûşî, 1324. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Ahmed Râmiz neşri, Kahire

    Molla Hasan El-Ertûşî , 1327. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Seyyid Şefik Arvâsî neşri, Ahmed Kâmil matbaası, Dersaâdet

    Molla Hüseyin El-Bâtî Eş-Şâfi’î El-Hakkârî, 2006. Mevllidu’n-Nebî (SAV), Tahkik ve Yayın: Abdül-bâsıt Muhammed Abdussamed İbn Molla Muhammed Tâhir El-Amidî, Nubihar Yayınları, İstanbul

    Muhammed Emin Zeki Beğ, 2006. Meşâhiru’l-Kurd Ve Kurdis-tan, Tercüme: Es-Seyyide Kerime-te, Önsöz Ve İlave: Muhammed Ali Avnî, Dâru’z-Zaman, Şam-Suriye

    Zeynelâbidîn El-Amidî, Behce-tu’l-Enâm Bi-şerhi Mevlidi’n-Nebî (SAV) (Kürtçe Mevlid’in Arapça şerhi), Diyarbakır.

    Süleyman Çelebî bin İvaz Ahmed Paşa bin Mahmud El-Bursevî, 1327. Musahhah Mevlid-i Şerîf, Tashih Ve Neşir: Rıza Efendi, Matbaa-i Ahmed Kâmil, İstanbul

    Süleyman Çelebî, 1990. Mev-lid, Hazırlayan: Faruk K. Timurtaş, M.E.B Yayınları, İstanbul



  3. 06.Ocak.2012, 16:42
    2
    Silent and lonely rains



    Müfid YÜKSEL

    Kürtçe Mevlid-i Şerîf yazarı Molla-i Bâtevî hakkında kaynaklarda çelişkili ve doğrulanamayan bilgiler bulunmaktadır. Kürtçe (Kurmancî) Mevlid-i Şerîf’in ilk baskılarında adı Hasan El-Ertûşî şeklinde yer almıştır ki yapa geldiğimiz araştırmalar bunu doğrulamamaktadır. Bazı kaynaklarsa adını Ahmed olarak kaydetmiştir. Bu kayıtlara karşı yaptığımız araştırma sonucunda asıl adı Molla Hüseyin El-Batevî’dir. Molla Ahmed onun dedesidir. Babasının adı Molla Mustafa’dır. Molla Ahmed, soyundan gelenlerin ifadesine göre, ailesi aslen Irak Kürtlerinin Mizurî aşiretinden olup Beytüşşebab’ın Pirusan/Piruşan köyündendir.

    Onun ve oğlu Molla Mustafa’nın kabirleri Pirusan/Piruşan köyündedir. Sonra, torunu ve Mevlid yazarı Molla Hüseyin, Bâte köyü sakinlerinin talebiyle kardeşleri, Osman, Ahmed ve Mehmed’le birlikte bu köye göçmüş ve burada imamlık yapmıştır. Aile bundan sonra Batevî olarak anılmıştır. Molla Ahmed’in 18. yüzyıl başlarında hayatta olduğu tahmin edilmektedir. Mevlid-i Şerîf’in yazarı ise bunun torunu olan Molla Hüseyin’dir. Molla Hüseyin’in doğum ve ölüm tarihleri bilinmemektedir. Mevlid metninde kendisi hakkında hiçbir bilgi vermemiş. Sadece son iki beytinde Mevlid’i yazan Bâteli bu fakire duâ ve Fatiha okunmasını istemiştir.

    هم ژبو هر چار امام جادهء

    هم ژبونا كاتبی ڤی نسخهء

    بو جمیع مسلمین و صالحه

    بو فقیر باتهء الفاتحه

    Hem ji bo her çâr imâm-ı caddeé

    Hem ji bona kâtib-i vî nüshaé

    Bû cemi’-i müslimîn o sâliha


    Bû fakîr-i Bâteî El-Fatiha

    Tercüme:”Hem bu yolun (Ehl-i Sünnet’in) her dört imamı için; hem bu nüshanın (Mevlid) yazarı için; tüm Müslüman ve Salihlere ve Bâteli bu fakîre Fatiha”

    Mevlid yazarı Molla Hüseyin’in ve kardeşlerinin mezarları halen Bâte (Güneyyaka) köyünde bulunmaktadır. Bu köy 1991 tarihinde Beytüşşebap ilçesiyle birlikte Şırnak iline bağlanmıştır. Bugün aynı köyde yaşayan torunlarından Molla Salih (Salih Kaval) ile, Mevlid-i Şerîf yazarı arasında yedi kuşak bulunduğu tesbit edilmiştir:

    Molla Ahmed

    Molla Mustafa

    Molla Hüseyin (Mevlid Yazarı)

    Molla Tahir

    Hüseyin

    Ali

    Molla Salih

    Ali

    Molla Salih (Halen hayatta ve Bâte-Güneyyaka- köyünde yaşıyor. Köyün imamı)

    M. Emin Zeki Beğ, “Meşâhiru’l-Kurd Ve Kurdistan” adlı eserinde isminin Ahmed olduğunu, H. 820-900 tarihleri arasında yaşadığını belirtmekteyse de ( M. Emin Zeki Beğ, 2006: 446) yukarıda, Mevlid sahibinin bizzat torunlarından aldığımız bilgilerle tümüyle çelişmektedir. Bu anlamda Tahsin İbrahim Doskî ile Muhsin İbrahim Doskî’nin Mevlid’in 1996 yılındaki neşrinin önsözündeki bilgilerde de ciddi hatalar sözkonusudur. Burada da Molla Hüseyin El-Bâtevî’nin doğum-vefat tarihleri olarak M. Emin Zeki Beğ’in verdiği aynı tarihler verilmiştir. (Tahsin İ. Doskî-Muhsin İ. Doskî, 1996: 11)

    Mevlid ilkin, Bediüzzaman Said-i Nursî’nin yakın arkadaşlarından Ahmed Râmiz tarafından 1324 tarihinde Kahire’de basılmış. Daha sonra 1327’de tekrar Şeyh Muhammed Şefik El-Arvâsî tarafından İstanbul’da Ahmed Kâmil matbaasında bastırılmıştır. Mevlid’in bunun dışında çeşitli baskıları yapılmış, 1996 yılında Irak-Dohuk’ta, Tahsin İbrahim Doskî ile Muhsin İbrahim Doskî tarafından bazı yazma nüshalarına dayanılarak tahkikli bir şekilde basılmıştır. Son önemli baskısı ise müellifin hayatı ile ilgili geniş bir araştırma ve girişle birlikte İstanbul’da Molla Abdüssamed ve Molla Abdüsselâm tarafından gerçekleştirilmiş. Bu neşir Kürtçe Mevlid’in şu ana kadar yapılmış en ilmî neşridir. Yine bu Kürdçe Mevlid-i Şerîf’in Zeynelabidîn el-Amidî tarafından Arapça bir şerhi yapılmış olup, bu şerh Diyarbakır’da basılmıştır.

    Kürdçe Mevlid tertip ve kısmen mana olarak Süleyman Çelebî’nin (Vefatı: Bursa-825/1422) Türkçe Mevlid-i Şerif’ine benzemekte ona nazîre olarak yazıldığı metinden tesbit edilebilmektedir. Hatta Merhabâ ile başlayan bahirler, Süleyman Çelebî Mevlid’indeki Merhabâ ile başlayan bahirlerin aynısı ve tercümesi gibidir:

    Süleyman Çelebi Mevlidi:

    یارادلمش جمله اولدی شادمان

    غم گیدوب عالم یڭیدن بولدی جان

    جمله ذرات جهان ایدوب ندا

    چاغریشوبن دیدیلركم مرحبا

    مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

    مرحبا أی كان عرفان مرحبا

    مرحبا أی سر فرقان مرحبا

    مرحبا أی درده درمان مرحبا

    مرحبا أی بلبل باغ جمال

    مرحبا أی آشنای ذوالجلال

    مرحبا أی ما ه وخرشید هدی

    مرحبا أی حقدن اولمایان جدا

    مرحبا أی عاصی امت ملجا ئی

    مرحبا أی چاره سزلر أشفعی

    مرحبا أی جان باقی مرحبا

    مرحبا عشّاقه ساقی مرحبا

    مرحبا أی قرة العین خلیل

    مرحبا أی خاص محبوب جلیل

    مرحبا أی رحمةً للعالمین

    مرحبا سنسین شفیع المذنبین

    مرحبا أی پادشا ه دو جهان

    سنڭ ایچون اولدی كون ایله مكان

    أی جمالی گون یوزی بدر منیر

    أی قمو دوشمشلره سن دستگیر

    دستگیریسین قمو افتاده نڭ

    هم پناهی بنده وُ آزاده نڭ

    أی گوڭللر دردینڭ درمانی سن

    أی یرادلمشلرڭ سلطانی سن

    سنسین اول سلطان جمله أنبیا

    نورچشم أولیا وُ اصفیا

    أی رسالت تختنڭ سن خاتمی

    أی نبوّت مهرینڭ خاتمی

    چونكه نورڭ روشن ایتدی عالمی

    گُل جمالڭ گلشن ایتدی عالمی

    اولدی زائل ظلمت جهل و ضلال

    بولدی باغ معرفت عین كمال

    یا حبیب الله بزه امداد قیل

    صوڭ نفس دیدارڭ ایله شاد قیل

    Yaradılmış cümle oldı şâduman

    Gam gidüb âlem yeniden buldı cân

    Cümle zerrât-ı cihân idüb nidâ

    Çağrışuben didiler kim merhabâ

    Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

    Merhabâ ey kân-i irfân Merhabâ

    Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

    Merhabâ ey derde dermân merhabâ

    Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı cemâl

    Merhabâ ey âşina-yı Zü’l-Celâl

    Merhabâ ey mâh u hurşîd-i hüda

    Merhabâ ey Hakk’dan olmayan cüda



    Merhabâ ey âsî ümmet melcei

    Merhabâ ey çâresizler eşfa’ı

    Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhaba

    Merhabâ uşşâka sâkî merhabâ

    Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

    Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celîl

    Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

    Merhabâ sensin Şefîu’l-Müznibîn

    Merhabâ ey padişah-ı dû cihân

    Senin içün oldı kevn ile mekân

    Ey cemâlı gün yüzi bedr-i münîr

    Ey kamu düşmişlere sen destgîr

    Destgîrisin kamu üftâdenün

    Hem penâhı bende vü âzâdenün

    Ey gönüller derdinün dermânı sen

    Ey yaradılmışlarun sultânı sen

    Sensin ol sultân-ı cümle enbiyâ

    Nûr-ı çeşm-i evliyâ vü asfiyâ

    Ey risâlet tahtının sen hâtimi

    Ey nübüvvet mührinün sen hâtemİ



    Çünki nûrun rûşen itdi âlemi

    Gül cemâlun gülşen itdi âlemi

    Oldı zâil zulmet-i cehl ü dalâl

    Buldı bâğ-ı ma’rifet ‘ayn-ı kemâl

    Yâ Habîballah bize imdâd kıl

    Son nefes dîdârın ile şâd kıl

    (Süleyman Çelebi, Mevlid, Rıza Efendi Neşri, 1327:8-9; Faruk K. Timurtaş Yayını, 1990: IX, 29, 99-101)

    Molla Hüseyin El-Bâtevî Mevlidi

    جمله ذرات جهان دا أڤ ندا

    كرنه گازی پیكڤه گوتن مرحبا

    مرحبا أی سرّ فرقان مرحبا

    مرحبا أی درمان دردان مرحبا

    مرحبا أی جان باقی مرحبا

    مرحبا أی عشّاق ساقی مرحبا

    مرحبا أی عالی سلطان مرحبا

    مرحبا أی كان عرفان مرحبا

    مرحبا أی شمس تابان مرحبا

    مرحبا أی جان جانان مرحبا

    مرحبا أی قرّة العین خلیل

    مرحبا أی خاص محبوب جلیل

    مرحبا أی رحمة للعالمین

    مرحبا أنت شفیع المذنبین

    مرحبا أی آفتاب بی زوال

    مرحبا أی ماه تاب لا یزال

    مرحبا أی بلبل باغ وصال

    مرحبا أی آشنای ذوالجلال

    مرحبا أی نور خرشید خدا

    مرحبا أی توژحق نابی جدا

    مرحبا مطلوب عالم هرتوی

    مرحبا أولاد هاشم هر توی

    مرحبا أی نورحقرا مظهری

    مرحبا أی اولیارا سروری

    مرحبا هاتی شڤان أمّتی

    مرحبا هات بومه نورا دولتی

    مرحبا أی بدرعالم یا منیر

    مرحبا أی خلق كتی را دستگیر

    مرحبا سلطان جمله أنبیا

    مرحبا أی نورچشم أصفیا

    Cümle zerrât-ı cihân dâ ev nidâ

    Kérne gâzî pékve gotin merhabâ

    Merhabâ ey Sırr-ı Furkân merhabâ

    Merhabâ ey dermân-ı derdan merhabâ

    Merhabâ ey cân-ı Bâkî merhabâ

    Merhabâ uşşâk-ı sâkî merhabâ

    Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ

    Merhabâ ey kân-i irfân merhabâ

    Merhabâ ey şems-i tâbân merhabâ

    Merhabâ ey cân-ı cânân merhabâ

    Merhabâ ey kurratu’l-Ayn-ı Halîl

    Merhabâ ey hâs-ı mahbûb-ı Celî

    Merhabâ ey rahmeten lilâlemîn

    Merhabâ tûyi Şefîu’l-Müznibîn

    Merhabâ ey âfitâb-ı bîzewâl

    Merhabâ ey mâh-ı tâb-ı lâyezâl

    Merhabâ ey bülbül-i bâğ-ı visâl

    Merhabâ ey âşina-yı Zi’l-Celâl

    Merhabâ ey nûr-ı hurşîd-i Huda

    Merhabâ ey tû ji Hakk nâbi cüda

    Merhabâ matlûb-ı âlem her tûyi

    Merhabâ ewlâd-ı Hâşim her tûyi

    Merhabâ ey nûr-ı Hakkra mazhari

    Merhabâ ey ewliyâra serweri

    Merhabâ hâti şivân-i ümmeti

    Merhabâ hât bûme nûra devleti

    Merhabâ ey bedr-i âlem yâ Münîr

    Merhabâ halk-i ketira destgîr

    Merhabâ sultân-ı cümle enbiya

    Merhabâ ey nûr-ı çeşm-i asfiya

    (Hüseyin El-Batevî, Mevlid, Seyyid Şefik Arvasî Neşri: 24-25; Nubihar Yayınları Neşri: 2006:106-109)

    Özellikle bahirler ve tevşihler arasında nakarat olarak tekrarlanan beyit ise mana olarak aynıdır.

    گر د ڤیتن هون ژ نار بن نجات

    بعشق و شوقك هون ببیژن الصلوة

    گر دیلرسز بوله سز اوددن نجات

    عشق ایله درد ایله ایدڭ الصلات

    Ger dévitin hûn ji nâré bin necât

    Bi’aşk o şevqek hûn bibéjin Es-Selât

    Ger dilersiz bulasız oddan necât

    ‘Işk ile derd ile eyidin Es-Salât

    Kürtçe Mevlid-i Şerîf, Kürt medreselerinde Kur’an-ı Kerim’i hatmeden çocuklara, Ahmed El-Hânî’nin Nubihâr kitabından önce okutulur, çoğunlukla ezberletilir. (Not: Mevlid-i Şerîf müellifi Molla Hüseyin El-Bâtevî ile ilgili bilgilerini bizimle cömertçe paylaşan ahfadından Molla Salih Kaval ve İdris Kaval ile araştırmacı Hakkarili Halid Yalçın’a teşekkürü borç biliriz)

    Kaynaklar:

    Babé Zérevanî, 2002-2003. Mela Hiséné Bateyî, Nûbihar Dergisi, sayı: 87-88

    Doskî, Tahsin İbrahim-Doskî, Muhsin İbrahim, 1996. Mela-yı Bâteî We Behremi-yi wî, Çaphâne-i Hawar, Dohuk-Irak

    Molla Hasan El-Ertûşî, 1324. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Ahmed Râmiz neşri, Kahire

    Molla Hasan El-Ertûşî , 1327. Mevlidu’n-Nebî (SAV), Seyyid Şefik Arvâsî neşri, Ahmed Kâmil matbaası, Dersaâdet

    Molla Hüseyin El-Bâtî Eş-Şâfi’î El-Hakkârî, 2006. Mevllidu’n-Nebî (SAV), Tahkik ve Yayın: Abdül-bâsıt Muhammed Abdussamed İbn Molla Muhammed Tâhir El-Amidî, Nubihar Yayınları, İstanbul

    Muhammed Emin Zeki Beğ, 2006. Meşâhiru’l-Kurd Ve Kurdis-tan, Tercüme: Es-Seyyide Kerime-te, Önsöz Ve İlave: Muhammed Ali Avnî, Dâru’z-Zaman, Şam-Suriye

    Zeynelâbidîn El-Amidî, Behce-tu’l-Enâm Bi-şerhi Mevlidi’n-Nebî (SAV) (Kürtçe Mevlid’in Arapça şerhi), Diyarbakır.

    Süleyman Çelebî bin İvaz Ahmed Paşa bin Mahmud El-Bursevî, 1327. Musahhah Mevlid-i Şerîf, Tashih Ve Neşir: Rıza Efendi, Matbaa-i Ahmed Kâmil, İstanbul

    Süleyman Çelebî, 1990. Mev-lid, Hazırlayan: Faruk K. Timurtaş, M.E.B Yayınları, İstanbul






+ Yorum Gönder