Konusunu Oylayın.: Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu

5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi
Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu
  1. 21.Mayıs.2010, 05:55
    1
    Misafir

    Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu






    Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu Mumsema Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu


    Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu


    A) GİRİŞ

    1. Konu:

    İslam Dini’nin inanç, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın asli görevidir. Başkanlık, halkımızı din konusunda aydınlatma görevini sözlü, yazılı ve görsel olarak sürdürmekte, bu çerçevede cuma hutbeleri de hazırlatmakta ve bütün camilerde okutmaktadır.
    Başkanlıkça hutbe hazırlama ve sunma konusunda zaman içinde mevcut şartlar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak farklı uygulamalara yer verilmiştir. Son olarak hutbelerin merkezden hazırlanıp ülkemizin her tarafında okunması uygulamasına geçilmiştir. Ancak, alınan geri bildirimler, uygulamada gözden geçirilmeye açık alanların düzenlenmesi, toplumun ihtiyaç ve beklentilerine uygun hutbelerin yeni bir anlayışla hazırlanması gereğini ortaya çıkarmıştır.
    Bu itibarla Başkanlık, söz konusu ihtiyacı karşılamak üzere yeni bir çalışma başlatmayı gerekli görmüştür.

    2. Amaç:

    Bu çalışma ile;
    2.1. İrşat hizmetlerinin önemli bir ayağını oluşturan hutbelerin, mahalli ihtiyaçlar ve öncelikler dikkate alınarak daha etkin ve verimli hale getirilmesi,
    2.2. Din görevlilerimizin birikimlerinin değerlendirilerek üretken kılınmaları ve takım çalışmasına özendirilmeleri,
    2.3. Din görevlilerimizin hutbe hazırlama ve sunma konusunda daha donanımlı hale getirilmeleri amaçlanmaktadır.

    3. Dayanak:

    Bu kılavuzun yasal dayanağını, “633 Sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun” ile “Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönergesi” oluşturmaktadır.

    B) ORGANİZASYON

    Yukarıda belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik faaliyetler, aşağıda belirtilen şekilde oluşturulacak bir “Hutbe Komisyonu” tarafından organize edilir.

    1. Hutbe Komisyonunun Oluşturulması:

    1.1. “Hutbe Komisyonu”, yurt içinde valilik, yurt dışında büyükelçilik/başkonsolosluk onayı ile en az dört, en fazla yedi kişiden oluşturulur.
    1.2. İl müftüsünün başkanlığında oluşturulan yurt içindeki komisyonlarda, müftü yardımcısı, ilçe müftüsü, vaiz, şube müdürü, din hizmetleri uzmanı, Kur’an kursu öğreticisi ve imam-hatip gibi dini yüksek öğrenim görmüş personel görevlendirilir. Yeterli sayıda dini yüksek öğrenim görmüş personel bulunmaması halinde tahsili buna en yakın olan diğer okul mezunlarından da üye seçilebilir. Lisansüstü eğitim yapmış olmak tercih sebebidir.
    1.3. Din hizmetleri müşavirinin/ataşesinin/koordinatör din görevlisinin başkanlığında oluşturulan yurt dışındaki komisyonlarda ise, ataşe ve/veya din görevlileri yer alır.


    2) Komisyonun Görevleri
    2.1.Komisyon, yurt içinde ilçe müftüleri, yurt dışında ise ataşeler/koordinatör din görevlileri/din görevlileri ile yapılacak istişari toplantıda hutbe konularını belirleyerek üçer aylık plânlama ve düzenleme yapar.
    2.2.Belirlenen konularda din görevlileri arasında hutbe yazma yarışması açar.
    2.3.Gerektiğinde komisyon üyeleri hutbe hazırlayabileceği gibi, sipariş yoluyla da hazırlatabilir.
    2.4 Hazırlanan hutbeleri değerlendirerek seçimini yapar.
    2.5.Okunmaya değer görülen hutbe sahiplerini ödüllendirir ve ödüllerin miktarını mahalli imkanlara göre belirler. Komisyon üyeleri tarafından hazırlanan hutbeler için ödül verilmez.
    2.6.Hutbelerin hazırlanmasında ve değerlendirilmesinde “Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Ölçütleri”ni dikkate alır.
    2.7.Komisyon başkanı, seçilen hutbelerin sorumluluk alanındaki bütün camilere zamanında ulaştırılmasını ve okunmasını sağlar.
    2.8.Komisyon başkanı, okunması kararlaştırılan hutbelerin etkili biçimde sunulup sunulmadığının denetimini sağlar.
    2.9.Komisyon, hutbelerle ilgili geri bildirimler alır ve değerlendirir.

    C) DİĞER HUSUSLAR

    1. Her ilden, hutbe komisyonunda görevli iki personel formatör olarak seçilir ve Başkanlıkça bu amaçla düzenlenecek hizmet içi eğitim kurslarına katılır.
    2. Başkanlıktan hutbe gönderilmesi halinde, belirtilen tarihte o hutbe okutulur.
    3. Güncel gelişmeler ve acil durumlar karşısında komisyon, planlananın dışında uygun bulduğu bir hutbeyi okutabilir.
    4. Komisyon başkanı, konuyla ilgili bütün iş ve işlemlerden birinci derecede sorumludur.

    D) HUTBE HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

    Hutbe hazırlama ve değerlendirmede esas alınacak ölçütlerin objektif ve ayrıntılı biçimde tespiti gerekmektedir. Bu amaçla aşağıdaki ölçütler, hutbenin hazırlanmasına ve komisyonca değerlendirilmesine kılavuzluk etmek üzere belirlenmiştir.

    1. Hutbe Hazırlama

    Hutbe (Hutbe Metni), önceden hazırlanan bir plâna (Hutbe Plânı) göre yazılır ve bu plânla birlikte değerlendirilmek üzere komisyona teslim edilir. Hutbe plânı, değerlendirilecek hutbenin taslağı mahiyetindedir ve hutbenin temel niteliklerini içerir. Bu nitelikler, hutbe metninin değerlendirilmesinde de ölçüt işlevi görür.

    1.1. Hutbe Plânında Yer Alacak Unsurlar

    Hutbe plânı, hutbe metninden önce, hutbeye hazırlık aşamasında oluşturulur. Bu plân, hutbe yazımı ve değerlendirilmesinde, sürekli göz önünde bulundurulur. Bu kısımda aşağıdaki unsurlar yer alır:

    Hutbenin konusu
    Konu adı belirtilir. Konu adının amaç ve muhtevayı yansıtmasına özen gösterilir. Konu seçiminde belirli günler, geceler, çözümüne dinin katkısı öngörülen güncel sorunlar, cemaatin ihtiyaçları ve beklentileri dikkate alınır.


    1.1.2. Hutbenin Problemi: Hutbenin ele aldığı problem tanımlanır. Varsa alt problemler yazılır.
    Problem yazımı, betimleme (problemin niteliklerini açıklama) ya da soru kipinde olabilir.
    Problem yazımı, hutbenin, problem ya da hedef merkezli olduğunu ortaya koyar.
    Problem yazılırken, hutbe problem merkezli ise, problem açıkça belirtilmelidir.
    Hedef merkezli ise, hedef açıkça belirtilmelidir. Problem ve hedefi birlikte nitelendirmek de mümkündür.
    1.1.3. Hutbenin amacı: Hutbe ile ulaşılmak istenen amaç ifade edilir. Amaç, problemle bütünlük içinde olmalıdır.
    1.1.4. Hutbeden cemaatin kazanımları: Kazanımlar, amaç gerçekleştiğinde, hutbeyi dinlemiş olan cemaatin edinebileceği öngörülen bilgi, duygu, tutum ve davranışları anlatır.
    Kazanımların mutlaka problem ve alt problemlerle örtüşmesi gerekir. Problem cümlesinin ihtiva etmediği kazanım yazılmamalıdır.
    1.1.5. Hutbenin Temel Niteliği: Hutbenin bilgilendirici, ikna edici ya da duygulandırıcı niteliklerinden hangisinin öne çıktığı belirtilir.
    Bilgilendirici hutbe; bilgi kazandırıcı, yanlış bilgiyi düzeltici, eksik bilgiyi tamamlayıcı niteliği/nitelikleri taşıyabilir. Bu özellik; düşünceleri harekete geçirme, yeniden düşünme, mevcut bakış açısını gözden geçirme ve sorgulama hedeflerine yöneliktir.
    İkna edici hutbe; cemaatin inanç, değer, düşünce, tutum ve davranışlarında bir takım olumlu değişiklikleri hedefler. Bu özellik ile delillerle iradeye seslenme, yeni bakış açısı kazandırma, mevcut bilgileri pekiştirme hedeflenir.
    Duygulandırıcı/Motive edici hutbe; insanlara olumlu davranışları kazandırmak için, onların duygularını harekete geçirmeyi öne çıkarır.
    Hutbelerin temel niteliği, yazılan hutbenin dil/anlatım formunu belirler.
    Bir hutbe bu üç nitelikten her birine sahip olmalıdır. Ancak, her hutbenin öne çıkan bir ana niteliği bulunmalıdır. Hutbe ana amacına uygun bir ana nitelikte belirginleşmelidir. Ana niteliğin hangisi olduğu, diğer hangilerinin ana niteliğe yardım için olduğu belirtilmelidir.
    1.1.6. Hutbenin Atıf Kaynakları : Kazanımlara ulaştıracak muhteva için uygun dini içeriğin atıf kaynakları (Ayet, Hadis ve bunları anlama, yorumlama ve uygulama geleneğine ilişkin kaynaklar) belirtilir.

    2) Hutbe Metninde Yer Alacak Unsurlar
    2.1.Girişte problem ve/veya kazanımlara işaret eden cümleler yer alır.
    2.2. Problemle ilişkilendirilerek, doğrudan dini kaynağa/dayanağa atıf yapılır.
    2.3. Dini kaynaklara atıflar, ana nitelik (bilgilendirme, ikna etme, duygulandırma) merkezli olarak çeşitlendirilir.
    2.4. Günlük hayattan verilecek somut örnek olay ve olgularla konuya açılım kazandırılır. Bu bağlamda tarihsel olaylardan da yararlanılabilir.
    2.5.Sonuç kısmında kazanımlar merkezli bir özet yapılabilir.

    3) Hutbe Yazım Ve Değerlendirme Ölçütleri

    a) Hutbenin içeriğine uygun bir adlandırma yapılmış mıdır?
    b) Problem/alt problemler açıkça belirtilmiş midir?
    c) Problem, bir hutbe için uygun mudur? (az/çok)
    ç) Problem, zamana ve gündeme uygun mudur?
    d) Problem, yöre halkının beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayıcı mıdır?
    e) Hutbe, muhteva ve dil açısından problem veya hedef merkezli işlenmiş midir?
    f) Hutbenin muhtevası, öngörülen kazanımları edindirecek nitelikte midir?
    g)Hutbenin sonucu; kazanımları özetler nitelikte midir?
    ğ) Hutbenin öne çıkan niteliği nedir? (Bilgilendirici, ikna edici, duygulandırıcı)
    h) Kazanımlar, hutbenin öne çıkan niteliği ile örtüşmekte midir?
    ı) Hutbenin atıf kaynakları bu temel niteliğe uygun mudur?
    i) Hutbenin ifade ve üslubu bu temel niteliğe uygun mudur?
    j) Konuyla ilgili ayet ve/veya sahih hadise yer verilmiş midir?
    k) Seçilen ayet ve hadisler;
    k.1. Amaç ve kazanımlara uygun mudur?
    k.2. Hutbenin öne çıkan niteliğine uygun mudur?
    k.3. Uygun yerde verilmiş midir?
    k.4. Çevirisi açık ve anlaşılır biçimde midir?
    l) Hutbenin dili, öne çıkan niteliği ile uyuşmakta mıdır?
    l.1. Bilgilendirici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.2. İkna edici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.3. Duygulandırıcı dil ağırlığı ve uygunluğu,
    m) Hutbede kaç tür ifade şekli kullanılmıştır. Ne sıklıkta kullanılmıştır?
    m.1. Ben dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.2. Biz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.3. Sen dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.4. Siz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.5. O/onlar dili ağırlığı ve uygunluğu
    n) Cümlelerin niteliklerinin uygunluk düzeyi nedir?
    n.1. Bildirici cümleler,
    n.2. Açıklayıcı cümleler,
    n.3. Emredici/yasaklayıcı cümleler,
    n.4. Eleştirici cümleler,
    n.5. Öğüt verici cümleler,
    n.6. Olumlu cümleler,
    n.7. Olumsuz cümleler,
    n.8. Devrik cümleler,
    n.9. Soru cümleleri,
    n.10. Hayret cümleleri,
    o) Cümle uzunluğu uygun mudur? (6-8 kelime arası en uygun)
    ö) Kavramlar/Kelimeler:
    ö.1. Cemaatin düzeyi gözetilerek anlaşılır kelimeler seçilmiş midir?
    ö.2. Telaffuzu zor kelimelerden kaçınılmış mıdır?
    ö.3. Anlaşılmaması muhtemel kelime ve kavramlar yeterince açıklanmış mıdır?
    p) Hutbenin uzunluğu anlaşılırlık açısından uygun mudur?
    r) Müjde ve uyarı dengesi gözetilmiş midir?
    s) Hutbede imla kurallarına uyulmuş mudur?
    ş) Hutbenin muhtevası Kur’an, Sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    t) Kur’an, sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    u) Milli birlik ve bütünlüğü zedeleyici ifadelerden kaçınılmış mıdır?
    ü) Kişi veya grupları tahkir edici ifadeler var mıdır?
    v) Ön yargılı ve politik ifadelerden, polemiklerden kaçınılmış mıdır?
    y) Henüz netleşmemiş görüşlere yer verilerek gereksiz tartışmalara ve huzursuzluğa sebep olabilecek hususlar var mıdır?
    z) Hutbe, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın toplumu inanç, ibadet ve ahlak konularında aydınlatma göreviyle bağdaşır nitelikte midir?

    E) YÜRÜTME
    Bu projenin yürütülmesinden komisyon başkanı olarak yurt içinde il müftüsü, yurt dışında ise müşavir/ataşe/koordinatör din görevlisi sorumludur.


  2. 21.Mayıs.2010, 05:55
    1
    Kayıtsız Üye - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Kayıtsız Üye
    Misafir



    Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu


    Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu


    A) GİRİŞ

    1. Konu:

    İslam Dini’nin inanç, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın asli görevidir. Başkanlık, halkımızı din konusunda aydınlatma görevini sözlü, yazılı ve görsel olarak sürdürmekte, bu çerçevede cuma hutbeleri de hazırlatmakta ve bütün camilerde okutmaktadır.
    Başkanlıkça hutbe hazırlama ve sunma konusunda zaman içinde mevcut şartlar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak farklı uygulamalara yer verilmiştir. Son olarak hutbelerin merkezden hazırlanıp ülkemizin her tarafında okunması uygulamasına geçilmiştir. Ancak, alınan geri bildirimler, uygulamada gözden geçirilmeye açık alanların düzenlenmesi, toplumun ihtiyaç ve beklentilerine uygun hutbelerin yeni bir anlayışla hazırlanması gereğini ortaya çıkarmıştır.
    Bu itibarla Başkanlık, söz konusu ihtiyacı karşılamak üzere yeni bir çalışma başlatmayı gerekli görmüştür.

    2. Amaç:

    Bu çalışma ile;
    2.1. İrşat hizmetlerinin önemli bir ayağını oluşturan hutbelerin, mahalli ihtiyaçlar ve öncelikler dikkate alınarak daha etkin ve verimli hale getirilmesi,
    2.2. Din görevlilerimizin birikimlerinin değerlendirilerek üretken kılınmaları ve takım çalışmasına özendirilmeleri,
    2.3. Din görevlilerimizin hutbe hazırlama ve sunma konusunda daha donanımlı hale getirilmeleri amaçlanmaktadır.

    3. Dayanak:

    Bu kılavuzun yasal dayanağını, “633 Sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun” ile “Diyanet İşleri Başkanlığı Görev ve Çalışma Yönergesi” oluşturmaktadır.

    B) ORGANİZASYON

    Yukarıda belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik faaliyetler, aşağıda belirtilen şekilde oluşturulacak bir “Hutbe Komisyonu” tarafından organize edilir.

    1. Hutbe Komisyonunun Oluşturulması:

    1.1. “Hutbe Komisyonu”, yurt içinde valilik, yurt dışında büyükelçilik/başkonsolosluk onayı ile en az dört, en fazla yedi kişiden oluşturulur.
    1.2. İl müftüsünün başkanlığında oluşturulan yurt içindeki komisyonlarda, müftü yardımcısı, ilçe müftüsü, vaiz, şube müdürü, din hizmetleri uzmanı, Kur’an kursu öğreticisi ve imam-hatip gibi dini yüksek öğrenim görmüş personel görevlendirilir. Yeterli sayıda dini yüksek öğrenim görmüş personel bulunmaması halinde tahsili buna en yakın olan diğer okul mezunlarından da üye seçilebilir. Lisansüstü eğitim yapmış olmak tercih sebebidir.
    1.3. Din hizmetleri müşavirinin/ataşesinin/koordinatör din görevlisinin başkanlığında oluşturulan yurt dışındaki komisyonlarda ise, ataşe ve/veya din görevlileri yer alır.


    2) Komisyonun Görevleri
    2.1.Komisyon, yurt içinde ilçe müftüleri, yurt dışında ise ataşeler/koordinatör din görevlileri/din görevlileri ile yapılacak istişari toplantıda hutbe konularını belirleyerek üçer aylık plânlama ve düzenleme yapar.
    2.2.Belirlenen konularda din görevlileri arasında hutbe yazma yarışması açar.
    2.3.Gerektiğinde komisyon üyeleri hutbe hazırlayabileceği gibi, sipariş yoluyla da hazırlatabilir.
    2.4 Hazırlanan hutbeleri değerlendirerek seçimini yapar.
    2.5.Okunmaya değer görülen hutbe sahiplerini ödüllendirir ve ödüllerin miktarını mahalli imkanlara göre belirler. Komisyon üyeleri tarafından hazırlanan hutbeler için ödül verilmez.
    2.6.Hutbelerin hazırlanmasında ve değerlendirilmesinde “Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Ölçütleri”ni dikkate alır.
    2.7.Komisyon başkanı, seçilen hutbelerin sorumluluk alanındaki bütün camilere zamanında ulaştırılmasını ve okunmasını sağlar.
    2.8.Komisyon başkanı, okunması kararlaştırılan hutbelerin etkili biçimde sunulup sunulmadığının denetimini sağlar.
    2.9.Komisyon, hutbelerle ilgili geri bildirimler alır ve değerlendirir.

    C) DİĞER HUSUSLAR

    1. Her ilden, hutbe komisyonunda görevli iki personel formatör olarak seçilir ve Başkanlıkça bu amaçla düzenlenecek hizmet içi eğitim kurslarına katılır.
    2. Başkanlıktan hutbe gönderilmesi halinde, belirtilen tarihte o hutbe okutulur.
    3. Güncel gelişmeler ve acil durumlar karşısında komisyon, planlananın dışında uygun bulduğu bir hutbeyi okutabilir.
    4. Komisyon başkanı, konuyla ilgili bütün iş ve işlemlerden birinci derecede sorumludur.

    D) HUTBE HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

    Hutbe hazırlama ve değerlendirmede esas alınacak ölçütlerin objektif ve ayrıntılı biçimde tespiti gerekmektedir. Bu amaçla aşağıdaki ölçütler, hutbenin hazırlanmasına ve komisyonca değerlendirilmesine kılavuzluk etmek üzere belirlenmiştir.

    1. Hutbe Hazırlama

    Hutbe (Hutbe Metni), önceden hazırlanan bir plâna (Hutbe Plânı) göre yazılır ve bu plânla birlikte değerlendirilmek üzere komisyona teslim edilir. Hutbe plânı, değerlendirilecek hutbenin taslağı mahiyetindedir ve hutbenin temel niteliklerini içerir. Bu nitelikler, hutbe metninin değerlendirilmesinde de ölçüt işlevi görür.

    1.1. Hutbe Plânında Yer Alacak Unsurlar

    Hutbe plânı, hutbe metninden önce, hutbeye hazırlık aşamasında oluşturulur. Bu plân, hutbe yazımı ve değerlendirilmesinde, sürekli göz önünde bulundurulur. Bu kısımda aşağıdaki unsurlar yer alır:

    Hutbenin konusu
    Konu adı belirtilir. Konu adının amaç ve muhtevayı yansıtmasına özen gösterilir. Konu seçiminde belirli günler, geceler, çözümüne dinin katkısı öngörülen güncel sorunlar, cemaatin ihtiyaçları ve beklentileri dikkate alınır.


    1.1.2. Hutbenin Problemi: Hutbenin ele aldığı problem tanımlanır. Varsa alt problemler yazılır.
    Problem yazımı, betimleme (problemin niteliklerini açıklama) ya da soru kipinde olabilir.
    Problem yazımı, hutbenin, problem ya da hedef merkezli olduğunu ortaya koyar.
    Problem yazılırken, hutbe problem merkezli ise, problem açıkça belirtilmelidir.
    Hedef merkezli ise, hedef açıkça belirtilmelidir. Problem ve hedefi birlikte nitelendirmek de mümkündür.
    1.1.3. Hutbenin amacı: Hutbe ile ulaşılmak istenen amaç ifade edilir. Amaç, problemle bütünlük içinde olmalıdır.
    1.1.4. Hutbeden cemaatin kazanımları: Kazanımlar, amaç gerçekleştiğinde, hutbeyi dinlemiş olan cemaatin edinebileceği öngörülen bilgi, duygu, tutum ve davranışları anlatır.
    Kazanımların mutlaka problem ve alt problemlerle örtüşmesi gerekir. Problem cümlesinin ihtiva etmediği kazanım yazılmamalıdır.
    1.1.5. Hutbenin Temel Niteliği: Hutbenin bilgilendirici, ikna edici ya da duygulandırıcı niteliklerinden hangisinin öne çıktığı belirtilir.
    Bilgilendirici hutbe; bilgi kazandırıcı, yanlış bilgiyi düzeltici, eksik bilgiyi tamamlayıcı niteliği/nitelikleri taşıyabilir. Bu özellik; düşünceleri harekete geçirme, yeniden düşünme, mevcut bakış açısını gözden geçirme ve sorgulama hedeflerine yöneliktir.
    İkna edici hutbe; cemaatin inanç, değer, düşünce, tutum ve davranışlarında bir takım olumlu değişiklikleri hedefler. Bu özellik ile delillerle iradeye seslenme, yeni bakış açısı kazandırma, mevcut bilgileri pekiştirme hedeflenir.
    Duygulandırıcı/Motive edici hutbe; insanlara olumlu davranışları kazandırmak için, onların duygularını harekete geçirmeyi öne çıkarır.
    Hutbelerin temel niteliği, yazılan hutbenin dil/anlatım formunu belirler.
    Bir hutbe bu üç nitelikten her birine sahip olmalıdır. Ancak, her hutbenin öne çıkan bir ana niteliği bulunmalıdır. Hutbe ana amacına uygun bir ana nitelikte belirginleşmelidir. Ana niteliğin hangisi olduğu, diğer hangilerinin ana niteliğe yardım için olduğu belirtilmelidir.
    1.1.6. Hutbenin Atıf Kaynakları : Kazanımlara ulaştıracak muhteva için uygun dini içeriğin atıf kaynakları (Ayet, Hadis ve bunları anlama, yorumlama ve uygulama geleneğine ilişkin kaynaklar) belirtilir.

    2) Hutbe Metninde Yer Alacak Unsurlar
    2.1.Girişte problem ve/veya kazanımlara işaret eden cümleler yer alır.
    2.2. Problemle ilişkilendirilerek, doğrudan dini kaynağa/dayanağa atıf yapılır.
    2.3. Dini kaynaklara atıflar, ana nitelik (bilgilendirme, ikna etme, duygulandırma) merkezli olarak çeşitlendirilir.
    2.4. Günlük hayattan verilecek somut örnek olay ve olgularla konuya açılım kazandırılır. Bu bağlamda tarihsel olaylardan da yararlanılabilir.
    2.5.Sonuç kısmında kazanımlar merkezli bir özet yapılabilir.

    3) Hutbe Yazım Ve Değerlendirme Ölçütleri

    a) Hutbenin içeriğine uygun bir adlandırma yapılmış mıdır?
    b) Problem/alt problemler açıkça belirtilmiş midir?
    c) Problem, bir hutbe için uygun mudur? (az/çok)
    ç) Problem, zamana ve gündeme uygun mudur?
    d) Problem, yöre halkının beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayıcı mıdır?
    e) Hutbe, muhteva ve dil açısından problem veya hedef merkezli işlenmiş midir?
    f) Hutbenin muhtevası, öngörülen kazanımları edindirecek nitelikte midir?
    g)Hutbenin sonucu; kazanımları özetler nitelikte midir?
    ğ) Hutbenin öne çıkan niteliği nedir? (Bilgilendirici, ikna edici, duygulandırıcı)
    h) Kazanımlar, hutbenin öne çıkan niteliği ile örtüşmekte midir?
    ı) Hutbenin atıf kaynakları bu temel niteliğe uygun mudur?
    i) Hutbenin ifade ve üslubu bu temel niteliğe uygun mudur?
    j) Konuyla ilgili ayet ve/veya sahih hadise yer verilmiş midir?
    k) Seçilen ayet ve hadisler;
    k.1. Amaç ve kazanımlara uygun mudur?
    k.2. Hutbenin öne çıkan niteliğine uygun mudur?
    k.3. Uygun yerde verilmiş midir?
    k.4. Çevirisi açık ve anlaşılır biçimde midir?
    l) Hutbenin dili, öne çıkan niteliği ile uyuşmakta mıdır?
    l.1. Bilgilendirici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.2. İkna edici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.3. Duygulandırıcı dil ağırlığı ve uygunluğu,
    m) Hutbede kaç tür ifade şekli kullanılmıştır. Ne sıklıkta kullanılmıştır?
    m.1. Ben dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.2. Biz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.3. Sen dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.4. Siz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.5. O/onlar dili ağırlığı ve uygunluğu
    n) Cümlelerin niteliklerinin uygunluk düzeyi nedir?
    n.1. Bildirici cümleler,
    n.2. Açıklayıcı cümleler,
    n.3. Emredici/yasaklayıcı cümleler,
    n.4. Eleştirici cümleler,
    n.5. Öğüt verici cümleler,
    n.6. Olumlu cümleler,
    n.7. Olumsuz cümleler,
    n.8. Devrik cümleler,
    n.9. Soru cümleleri,
    n.10. Hayret cümleleri,
    o) Cümle uzunluğu uygun mudur? (6-8 kelime arası en uygun)
    ö) Kavramlar/Kelimeler:
    ö.1. Cemaatin düzeyi gözetilerek anlaşılır kelimeler seçilmiş midir?
    ö.2. Telaffuzu zor kelimelerden kaçınılmış mıdır?
    ö.3. Anlaşılmaması muhtemel kelime ve kavramlar yeterince açıklanmış mıdır?
    p) Hutbenin uzunluğu anlaşılırlık açısından uygun mudur?
    r) Müjde ve uyarı dengesi gözetilmiş midir?
    s) Hutbede imla kurallarına uyulmuş mudur?
    ş) Hutbenin muhtevası Kur’an, Sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    t) Kur’an, sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    u) Milli birlik ve bütünlüğü zedeleyici ifadelerden kaçınılmış mıdır?
    ü) Kişi veya grupları tahkir edici ifadeler var mıdır?
    v) Ön yargılı ve politik ifadelerden, polemiklerden kaçınılmış mıdır?
    y) Henüz netleşmemiş görüşlere yer verilerek gereksiz tartışmalara ve huzursuzluğa sebep olabilecek hususlar var mıdır?
    z) Hutbe, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın toplumu inanç, ibadet ve ahlak konularında aydınlatma göreviyle bağdaşır nitelikte midir?

    E) YÜRÜTME
    Bu projenin yürütülmesinden komisyon başkanı olarak yurt içinde il müftüsü, yurt dışında ise müşavir/ataşe/koordinatör din görevlisi sorumludur.


    Benzer Konular

    - Kılavuzu karga olanın burnu b-o-k-tan kurtulmaz atasözünün anlamı

    - Alafranga wc kullanma kılavuzu - tuvalet nasıl kullanılır? (resimli anlatım)

    - Tebrik kartı hazırlama

    - Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı: Hutbe Hazırlama Projesi

    - Yaz Kur'an Kursları| Öğretici Kılavuzu

  3. 09.Kasım.2013, 09:45
    2
    Muhammed
    الله اكبر

    Profili:
    Üyelik Tarihi: 16.Haziran.2010
    Üye No: 76755
    Mesaj Sayısı: 7,671
    Rep Derecesi:
    Tecrübe Puanı: 10
    Yaş: 27
    Bulunduğu yer: Türkiye

    Cevap: Hutbe Hazırlama ve Değerlendirme Kılavuzu




    D) HUTBE HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

    1. Hutbe Hazırlamada dikkat edilecek hususlar

    Hutbe (Hutbe Metni), önceden hazırlanan bir plâna (Hutbe Plânı) göre yazılır ve bu plânla birlikte değerlendirilmek üzere komisyona teslim edilir. Hutbe plânı, değerlendirilecek hutbenin taslağı mahiyetindedir ve hutbenin temel niteliklerini içerir. Bu nitelikler, hutbe metninin değerlendirilmesinde de ölçüt işlevi görür.

    1.1. Hutbe Plânında Yer Alacak Unsurlar

    Hutbe plânı, hutbe metninden önce, hutbeye hazırlık aşamasında oluşturulur. Bu plân, hutbe yazımı ve değerlendirilmesinde, sürekli göz önünde bulundurulur. Bu kısımda aşağıdaki unsurlar yer alır:

    1.1.1. Hutbenin konusu
    Konu adı belirtilir. Konu adının amaç ve muhtevayı yansıtmasına özen gösterilir. Konu seçiminde belirli günler, geceler, çözümüne dinin katkısı öngörülen güncel sorunlar, cemaatin ihtiyaçları ve beklentileri dikkate alınır.

    1.1.2. Hutbenin Problemi: Hutbenin ele aldığı problem tanımlanır. Varsa alt problemler yazılır.
    Problem yazımı, betimleme (problemin niteliklerini açıklama) ya da soru kipinde olabilir.
    Problem yazımı, hutbenin, problem ya da hedef merkezli olduğunu ortaya koyar.
    Problem yazılırken, hutbe problem merkezli ise, problem açıkça belirtilmelidir.
    Hedef merkezli ise, hedef açıkça belirtilmelidir. Problem ve hedefi birlikte nitelendirmek de mümkündür.
    1.1.3. Hutbenin amacı: Hutbe ile ulaşılmak istenen amaç ifade edilir. Amaç, problemle bütünlük içinde olmalıdır.
    1.1.4. Hutbeden cemaatin kazanımları: Kazanımlar, amaç gerçekleştiğinde, hutbeyi dinlemiş olan cemaatin edinebileceği öngörülen bilgi, duygu, tutum ve davranışları anlatır.
    Kazanımların mutlaka problem ve alt problemlerle örtüşmesi gerekir. Problem cümlesinin ihtiva etmediği kazanım yazılmamalıdır.

    1.1.5. Hutbenin Temel Niteliği: Hutbenin bilgilendirici, ikna edici ya da duygulandırıcı niteliklerinden hangisinin öne çıktığı belirtilir.
    Bilgilendirici hutbe; bilgi kazandırıcı, yanlış bilgiyi düzeltici, eksik bilgiyi tamamlayıcı niteliği/nitelikleri taşıyabilir. Bu özellik; düşünceleri harekete geçirme, yeniden düşünme, mevcut bakış açısını gözden geçirme ve sorgulama hedeflerine yöneliktir.
    İkna edici hutbe; cemaatin inanç, değer, düşünce, tutum ve davranışlarında bir takım olumlu değişiklikleri hedefler. Bu özellik ile delillerle iradeye seslenme, yeni bakış açısı kazandırma, mevcut bilgileri pekiştirme hedeflenir.
    Duygulandırıcı/Motive edici hutbe; insanlara olumlu davranışları kazandırmak için, onların duygularını harekete geçirmeyi öne çıkarır.
    Hutbelerin temel niteliği, yazılan hutbenin dil/anlatım formunu belirler.
    Bir hutbe bu üç nitelikten her birine sahip olmalıdır. Ancak, her hutbenin öne çıkan bir ana niteliği bulunmalıdır. Hutbe ana amacına uygun bir ana nitelikte belirginleşmelidir. Ana niteliğin hangisi olduğu, diğer hangilerinin ana niteliğe yardım için olduğu belirtilmelidir.
    1.1.6. Hutbenin Atıf Kaynakları : Kazanımlara ulaştıracak muhteva için uygun dini içeriğin atıf kaynakları (Ayet, Hadis ve bunları anlama, yorumlama ve uygulama geleneğine ilişkin kaynaklar) belirtilir.

    2) Hutbe Metninde Yer Alacak Unsurlar
    2.1.Girişte problem ve/veya kazanımlara işaret eden cümleler yer alır.
    2.2.Problemle ilişkilendirilerek, doğrudan dini kaynağa/dayanağa atıf yapılır.
    2.3. Dini kaynaklara atıflar, ana nitelik (bilgilendirme, ikna etme, duygulandırma) merkezli olarak çeşitlendirilir.
    2.4. Günlük hayattan verilecek somut örnek olay ve olgularla konuya açılım kazandırılır. Bu bağlamda tarihsel olaylardan da yararlanılabilir.
    2.5.Sonuç kısmında kazanımlar merkezli bir özet yapılabilir.

    3) Hutbe Yazım Ve Değerlendirme Ölçütleri

    a) Hutbenin içeriğine uygun bir adlandırma yapılmış mıdır?
    b) Problem/alt problemler açıkça belirtilmiş midir?
    c) Problem, bir hutbe için uygun mudur? (az/çok)
    ç) Problem, zamana ve gündeme uygun mudur?
    d) Problem, yöre halkının beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayıcı mıdır?
    e) Hutbe, muhteva ve dil açısından problem veya hedef merkezli işlenmiş midir?
    f) Hutbenin muhtevası, öngörülen kazanımları edindirecek nitelikte midir?
    g)Hutbenin sonucu; kazanımları özetler nitelikte midir?
    ğ) Hutbenin öne çıkan niteliği nedir? (Bilgilendirici, ikna edici, duygulandırıcı)
    h) Kazanımlar, hutbenin öne çıkan niteliği ile örtüşmekte midir?
    ı) Hutbenin atıf kaynakları bu temel niteliğe uygun mudur?
    i) Hutbenin ifade ve üslubu bu temel niteliğe uygun mudur?
    j) Konuyla ilgili ayet ve/veya sahih hadise yer verilmiş midir?
    k) Seçilen ayet ve hadisler;
    k.1. Amaç ve kazanımlara uygun mudur?
    k.2. Hutbenin öne çıkan niteliğine uygun mudur?
    k.3. Uygun yerde verilmiş midir?
    k.4. Çevirisi açık ve anlaşılır biçimde midir?
    l) Hutbenin dili, öne çıkan niteliği ile uyuşmakta mıdır?
    l.1. Bilgilendirici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.2. İkna edici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.3. Duygulandırıcı dil ağırlığı ve uygunluğu,
    m) Hutbede kaç tür ifade şekli kullanılmıştır. Ne sıklıkta kullanılmıştır?
    m.1. Ben dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.2. Biz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.3. Sen dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.4. Siz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.5. O/onlar dili ağırlığı ve uygunluğu
    n) Cümlelerin niteliklerinin uygunluk düzeyi nedir?
    n.1. Bildirici cümleler,
    n.2. Açıklayıcı cümleler,
    n.3. Emredici/yasaklayıcı cümleler,
    n.4. Eleştirici cümleler,
    n.5. Öğüt verici cümleler,
    n.6. Olumlu cümleler,
    n.7. Olumsuz cümleler,
    n.8. Devrik cümleler,
    n.9. Soru cümleleri,
    n.10. Hayret cümleleri,
    o) Cümle uzunluğu uygun mudur? (6-8 kelime arası en uygun)
    ö) Kavramlar/Kelimeler:
    ö.1. Cemaatin düzeyi gözetilerek anlaşılır kelimeler seçilmiş midir?
    ö.2. Telaffuzu zor kelimelerden kaçınılmış mıdır?
    ö.3. Anlaşılmaması muhtemel kelime ve kavramlar yeterince açıklanmış mıdır?
    p) Hutbenin uzunluğu anlaşılırlık açısından uygun mudur?
    r) Müjde ve uyarı dengesi gözetilmiş midir?
    s) Hutbede imla kurallarına uyulmuş mudur?
    ş) Hutbenin muhtevası Kur’an, Sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    t) Kur’an, sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    u) Milli birlik ve bütünlüğü zedeleyici ifadelerden kaçınılmış mıdır?
    ü) Kişi veya grupları tahkir edici ifadeler var mıdır?
    v) Ön yargılı ve politik ifadelerden, polemiklerden kaçınılmış mıdır?
    y) Henüz netleşmemiş görüşlere yer verilerek gereksiz tartışmalara ve huzursuzluğa sebep olabilecek hususlar var mıdır?
    z) Hutbe, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın toplumu inanç, ibadet ve ahlak konularında aydınlatma göreviyle bağdaşır nitelikte midir?



  4. 09.Kasım.2013, 09:45
    2
    Muhammed - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    الله اكبر



    D) HUTBE HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

    1. Hutbe Hazırlamada dikkat edilecek hususlar

    Hutbe (Hutbe Metni), önceden hazırlanan bir plâna (Hutbe Plânı) göre yazılır ve bu plânla birlikte değerlendirilmek üzere komisyona teslim edilir. Hutbe plânı, değerlendirilecek hutbenin taslağı mahiyetindedir ve hutbenin temel niteliklerini içerir. Bu nitelikler, hutbe metninin değerlendirilmesinde de ölçüt işlevi görür.

    1.1. Hutbe Plânında Yer Alacak Unsurlar

    Hutbe plânı, hutbe metninden önce, hutbeye hazırlık aşamasında oluşturulur. Bu plân, hutbe yazımı ve değerlendirilmesinde, sürekli göz önünde bulundurulur. Bu kısımda aşağıdaki unsurlar yer alır:

    1.1.1. Hutbenin konusu
    Konu adı belirtilir. Konu adının amaç ve muhtevayı yansıtmasına özen gösterilir. Konu seçiminde belirli günler, geceler, çözümüne dinin katkısı öngörülen güncel sorunlar, cemaatin ihtiyaçları ve beklentileri dikkate alınır.

    1.1.2. Hutbenin Problemi: Hutbenin ele aldığı problem tanımlanır. Varsa alt problemler yazılır.
    Problem yazımı, betimleme (problemin niteliklerini açıklama) ya da soru kipinde olabilir.
    Problem yazımı, hutbenin, problem ya da hedef merkezli olduğunu ortaya koyar.
    Problem yazılırken, hutbe problem merkezli ise, problem açıkça belirtilmelidir.
    Hedef merkezli ise, hedef açıkça belirtilmelidir. Problem ve hedefi birlikte nitelendirmek de mümkündür.
    1.1.3. Hutbenin amacı: Hutbe ile ulaşılmak istenen amaç ifade edilir. Amaç, problemle bütünlük içinde olmalıdır.
    1.1.4. Hutbeden cemaatin kazanımları: Kazanımlar, amaç gerçekleştiğinde, hutbeyi dinlemiş olan cemaatin edinebileceği öngörülen bilgi, duygu, tutum ve davranışları anlatır.
    Kazanımların mutlaka problem ve alt problemlerle örtüşmesi gerekir. Problem cümlesinin ihtiva etmediği kazanım yazılmamalıdır.

    1.1.5. Hutbenin Temel Niteliği: Hutbenin bilgilendirici, ikna edici ya da duygulandırıcı niteliklerinden hangisinin öne çıktığı belirtilir.
    Bilgilendirici hutbe; bilgi kazandırıcı, yanlış bilgiyi düzeltici, eksik bilgiyi tamamlayıcı niteliği/nitelikleri taşıyabilir. Bu özellik; düşünceleri harekete geçirme, yeniden düşünme, mevcut bakış açısını gözden geçirme ve sorgulama hedeflerine yöneliktir.
    İkna edici hutbe; cemaatin inanç, değer, düşünce, tutum ve davranışlarında bir takım olumlu değişiklikleri hedefler. Bu özellik ile delillerle iradeye seslenme, yeni bakış açısı kazandırma, mevcut bilgileri pekiştirme hedeflenir.
    Duygulandırıcı/Motive edici hutbe; insanlara olumlu davranışları kazandırmak için, onların duygularını harekete geçirmeyi öne çıkarır.
    Hutbelerin temel niteliği, yazılan hutbenin dil/anlatım formunu belirler.
    Bir hutbe bu üç nitelikten her birine sahip olmalıdır. Ancak, her hutbenin öne çıkan bir ana niteliği bulunmalıdır. Hutbe ana amacına uygun bir ana nitelikte belirginleşmelidir. Ana niteliğin hangisi olduğu, diğer hangilerinin ana niteliğe yardım için olduğu belirtilmelidir.
    1.1.6. Hutbenin Atıf Kaynakları : Kazanımlara ulaştıracak muhteva için uygun dini içeriğin atıf kaynakları (Ayet, Hadis ve bunları anlama, yorumlama ve uygulama geleneğine ilişkin kaynaklar) belirtilir.

    2) Hutbe Metninde Yer Alacak Unsurlar
    2.1.Girişte problem ve/veya kazanımlara işaret eden cümleler yer alır.
    2.2.Problemle ilişkilendirilerek, doğrudan dini kaynağa/dayanağa atıf yapılır.
    2.3. Dini kaynaklara atıflar, ana nitelik (bilgilendirme, ikna etme, duygulandırma) merkezli olarak çeşitlendirilir.
    2.4. Günlük hayattan verilecek somut örnek olay ve olgularla konuya açılım kazandırılır. Bu bağlamda tarihsel olaylardan da yararlanılabilir.
    2.5.Sonuç kısmında kazanımlar merkezli bir özet yapılabilir.

    3) Hutbe Yazım Ve Değerlendirme Ölçütleri

    a) Hutbenin içeriğine uygun bir adlandırma yapılmış mıdır?
    b) Problem/alt problemler açıkça belirtilmiş midir?
    c) Problem, bir hutbe için uygun mudur? (az/çok)
    ç) Problem, zamana ve gündeme uygun mudur?
    d) Problem, yöre halkının beklenti ve ihtiyaçlarını karşılayıcı mıdır?
    e) Hutbe, muhteva ve dil açısından problem veya hedef merkezli işlenmiş midir?
    f) Hutbenin muhtevası, öngörülen kazanımları edindirecek nitelikte midir?
    g)Hutbenin sonucu; kazanımları özetler nitelikte midir?
    ğ) Hutbenin öne çıkan niteliği nedir? (Bilgilendirici, ikna edici, duygulandırıcı)
    h) Kazanımlar, hutbenin öne çıkan niteliği ile örtüşmekte midir?
    ı) Hutbenin atıf kaynakları bu temel niteliğe uygun mudur?
    i) Hutbenin ifade ve üslubu bu temel niteliğe uygun mudur?
    j) Konuyla ilgili ayet ve/veya sahih hadise yer verilmiş midir?
    k) Seçilen ayet ve hadisler;
    k.1. Amaç ve kazanımlara uygun mudur?
    k.2. Hutbenin öne çıkan niteliğine uygun mudur?
    k.3. Uygun yerde verilmiş midir?
    k.4. Çevirisi açık ve anlaşılır biçimde midir?
    l) Hutbenin dili, öne çıkan niteliği ile uyuşmakta mıdır?
    l.1. Bilgilendirici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.2. İkna edici dil ağırlığı ve uygunluğu,
    l.3. Duygulandırıcı dil ağırlığı ve uygunluğu,
    m) Hutbede kaç tür ifade şekli kullanılmıştır. Ne sıklıkta kullanılmıştır?
    m.1. Ben dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.2. Biz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.3. Sen dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.4. Siz dili ağırlığı ve uygunluğu,
    m.5. O/onlar dili ağırlığı ve uygunluğu
    n) Cümlelerin niteliklerinin uygunluk düzeyi nedir?
    n.1. Bildirici cümleler,
    n.2. Açıklayıcı cümleler,
    n.3. Emredici/yasaklayıcı cümleler,
    n.4. Eleştirici cümleler,
    n.5. Öğüt verici cümleler,
    n.6. Olumlu cümleler,
    n.7. Olumsuz cümleler,
    n.8. Devrik cümleler,
    n.9. Soru cümleleri,
    n.10. Hayret cümleleri,
    o) Cümle uzunluğu uygun mudur? (6-8 kelime arası en uygun)
    ö) Kavramlar/Kelimeler:
    ö.1. Cemaatin düzeyi gözetilerek anlaşılır kelimeler seçilmiş midir?
    ö.2. Telaffuzu zor kelimelerden kaçınılmış mıdır?
    ö.3. Anlaşılmaması muhtemel kelime ve kavramlar yeterince açıklanmış mıdır?
    p) Hutbenin uzunluğu anlaşılırlık açısından uygun mudur?
    r) Müjde ve uyarı dengesi gözetilmiş midir?
    s) Hutbede imla kurallarına uyulmuş mudur?
    ş) Hutbenin muhtevası Kur’an, Sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    t) Kur’an, sünnet ve bilimsel gerçeklerle uyumlu mudur?
    u) Milli birlik ve bütünlüğü zedeleyici ifadelerden kaçınılmış mıdır?
    ü) Kişi veya grupları tahkir edici ifadeler var mıdır?
    v) Ön yargılı ve politik ifadelerden, polemiklerden kaçınılmış mıdır?
    y) Henüz netleşmemiş görüşlere yer verilerek gereksiz tartışmalara ve huzursuzluğa sebep olabilecek hususlar var mıdır?
    z) Hutbe, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın toplumu inanç, ibadet ve ahlak konularında aydınlatma göreviyle bağdaşır nitelikte midir?






+ Yorum Gönder